T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Tue, 20 Oct 2026 08:40:20

Familia 83,000 zanufaika kupitia mradi wa ufugaji

Zaidi ya familia 83,000 katika kaunti 10 zinanufaika kupitia mradi wa uimarishaji ufugaji, miundombinu ya maji na masoko yaliyoboreshwa, unaolenga kugeuza ufugaji kuwa biashara yenye faida. Kenya Livestock Commercialization Project (KeLCoP), ni mradi unaofadhiliwa kwa pamoja na Serikali ya Kenya, Shirika la Kimataifa la Maendeleo ya Kilimo (IFAD) na wadauhusika, ukilenga kusaidia wafugaji wakiwemo wale wa kuhamahama ili kuongeza uzalishaji, kupanua vyanzo vya mapato na kujenga biashara zinazoweza kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi. Mradi huo unatarajiwa kupata ufadhili zaidi wa Dola milioni 54.776 (sawa na Ksh7.12 bilioni), pamoja na kuongezewa muda wa miaka minne ili kupanua uwekezaji katika mifugo, uzalishaji unaozingatia mabadiliko ya tabianchi, biashara zinazoendeshwa na vijana na uendelezaji wa masoko. Ufadhili huo wa ziada na kuongezwa kwa muda wa mradi kunafuatia ziara ya pamoja kutathmini utendakazi wake iliyoongozwa na Mkurugenzi wa IFAD nchini Kenya, Matteo Marchisio. Kikos cha afisa huyo kilikagua maendeleo ya mradi, kutathmini mafanikio yake na kubaini maeneo yanayohitaji kupewa kipaumbele katika awamu inayofuata. Walizuru kaunti za Siaya, Busia, Bungoma, Kakamega, Baringo na Nakuru, ambako mradi huo unasaidia jamii kukabiliana na changamoto za uhaba wa maji, gharama kubwa za uzalishaji na ukosefu wa masoko bora na ya kutegemewa. "Mradi huu unasaidia jamii kuachana na ufugaji wa kujikimu pekee kwa kuwekeza katika miundombinu bora, kuzipa ujuzi na kuwaunganisha na masoko yenye ushindani mkuu," alisema Bw Marchisio. Alieleza kuwa mojawapo ya hatua muhimu ni kujenga miundombinu ya maji, ikiwemo visima virefu na mabwawa ya kuvuna maji. Hatua hiyo inapunguza muda ambao familia hutumia kutafuta maji, huku ikiboresha afya ya mifugo na kusaidia shughuli nyingine za kilimo. Aliongeza kuwa upatikanaji wa maji umewezesha jamii nyingi kujihusisha na kilimo cha mboga, uzalishaji wa malisho ya mifugo na ufugaji wa nyuki, hivyo kuongeza mapato na kupunguza utegemeaji wa mifugo pekee. [caption id="attachment_193180" align="aligncenter" width="300"] Mkurugenzi Mkuu wa IFAD nchini Kenya, Matteo Marchisio (kushoto), na Mratibu wa Mradi wa KeLCoP, Dkt Moses Kembe, wakizungumza na wanachama wa Kikundi cha Vijana cha Kikopey Youth Advocacy katika Kaunti ya Nakuru wakati wa ziara ya kutathmini mradi ya pamoja ya Serikali ya Kenya na IFAD, wakijadili manufaa ya msaada wa KeLCoP katika ufugaji wa kondoo aina ya Dorper, uboreshaji wa uzalishaji na kuimarisha maisha. Picha|Hisani[/caption] Ili kuhakikisha miundombinu hiyo inadumu, jamii zimeunda kamati za usimamizi zinazokusanya ada ndogo kutoka kwa watumiaji ili kugharamia ukarabati, huku zikitoa nafasi za ajira kwa wenyeji. Upandaji miti karibu na vyanzo muhimu vya maji wakati wa maadhimisho ya Sikukuu ya Mazingira mwaka huu pia uliimarisha juhudi za kuhifadhi mazingira na kulinda raslimali za maji. Kenya huadhimisha Siku ya Kimataifa ya Mazingira mnamo Oktoba kila mwaka, uhifadhi wa mazingira ukihamasishwa na kufuatwa na kampeni ya kitaifa ya upanzi wa miti. Masoko na mifugo bora Kenya Livestock Commercialization Project inawekeza kwenye masoko ya mifugo, uchinjaji, maghala ya kuhifadhi nyasi na vituo vya kuongeza thamani ya bidhaa ili kuboresha biashara na kuimarisha uhusiano kati ya wafugaji na wanunuzi. Marchisio alisema usimamizi bora wa masoko ya mifugo unasaidia kupunguza wizi, kuimarisha ufuatiliaji wa magonjwa na kuweka taratibu wazi za biashara. "Baadhi ya vituo vya kuchinja vimeanza kutumika, huku vingine vikikaribia kukamilika kabla ya kukabidhiwa kwa vyama vya ushirika vya wenyeji na kamati za usimamizi," alidokeza afisa huyo. Serikali za kaunti pia zinatayarisha sheria za kudhibiti masoko ya mifugo ili kuboresha usimamizi na kuhakikisha miundombinu hiyo inadumu. Kulingana na Bw Marchisio, ufugaji wa kuku wa kienyeji unaimarika, huku baadhi ya vikundi vikiongeza idadi ya kuku kutoka wachache hadi mamia na hata maelfu. Kuimarika kwa uanguaji, kupungua kwa vifo vya vifaranga na mifumo bora kukabidhi vifaranga kwa wanaonufaika, kunasaidia kukuza jamii kimaendeleo. Baadhi ya vikundi vinatengeneza vifaa vya kuangulia vifaranga na kufuga na kulima vyanzo mbadala vya protini, ikiwemo nzi aina ya Black Soldier Fly (BSF) na mmea wa majini wa Azolla, kupunguza gharama za chakula cha kuku. Bw Marchisio alisema kilimo cha mabustani ya nyumbani, uvunaji maji ya mvua na upandaji miti, pia vinasaidia jamii kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi. Biashara za kuku zinazoendeshwa na vijana zinashirikisha uhifadhi wa mazingira kupitia mipango kama vile "Trees for Chicks". Ufugaji wa nyuki na uzalishaji wa malisho Ufugaji wa nyuki unaongeza mapato ya vikundi vilivyonufaika na mradi huo, kupitia uwekezaji katika mizinga, vifaa vya kurina asali na mashine za kuchakata bidhaa hiyo. "Uwekezaji katika shughuli tofauti kama vile ufugaji wa nyuki, kuku na samaki huongeza vyanzo vya mapato na kupunguza utegemeaji wa shughuli moja ya kilimo," ripoti ya mradi huo inaeleza. [caption id="attachment_193181" align="aligncenter" width="300"] Bwawa la Arongo katika Wadi ya West Uyoma, Kaunti ya Siaya, ni mradi unaosaidiwa na KeLCoP unaolenga kukabiliana na athari za mabadiliko ya tabianchi. Kwa sasa, bwawa hilo linasambaza maji kwa karibu familia 2,000 na mifugo 600 kila siku, na hivyo kupunguza makali ya kiangazi huku likisaidia ufugaji, matumizi ya nyumbani na shughuli nyingine za kilimo kama vile uzalishaji wa malisho na kilimo cha mboga. Picha|Hisani[/caption] Vikundi hugawana mapato au kuyawekeza tena katika biashara zao. Baadhi, pia, vimeanzisha vitalu vya miche ya miti na kupanua shughuli za ufugaji wa samaki na kuku. Hali kadhalika, wanahimizwa kutumia vyanzo mbadala vya nishati, ikiwemo nishati ya jua, sola, ili kupunguza gharama za uzalishaji na kuhifadhi mazingira. Katika ufugaji wa wanyama wadogo, wafugaji wanaanzisha miradi ya mifugo walioboreshwa, wakiwemo kondoo aina ya Dorper. Wanawake na vikundi vilvyochanganyika vya wakulima na wafugaji vinatumia mafunzo ya afya ya mifugo, lishe na masoko kuimarisha biashara zao. Isitoshe, vinatumia mfumo wa Gender Action Learning System (GALS) kuhimiza ushirikiano katika familia na kuhakikisha manufaa ya shughuli za kilimo yanagawanywa kwa haki na usawa. Uzalishaji wa malisho ya mifugo pia unaimarika, huku maghala ya kisasa ya nyasi yakisaidia kupunguza upotevu baada ya mavuno na kuhakikisha malisho yanapatikana wakati wa kiangazi. Ripoti ya mradi huo inaeleza kuwa kikundi kimoja kiliandikisha idadi kubwa ya mavuno kuwahi kushuhudiwa, kikizalisha maelfu ya marobota (bales) ya nyasi, pamoja na kiasi kikubwa cha mbegu bora. Mafanikio hayo yamebuni ajira na kuweka msingi faafu wa uwekezaji katika uboreshaji wa mifugo na kuongeza thamani ya bidhaa. Vijana, pia, wanajihusisha zaidi na ufugaji wa kibiashara, huku vikundi vikikodisha au kununua ardhi, kuongeza kiwango cha mifugo na kuweka malengo ya kufuga mifugo yenye nasaba bora. Mafunzo kuhusu usimamizi wa biashara, uwekaji rekodi na masoko, yanawasaidia kusimamia shughuli zao kitaalamu. Kupitia uhamasishaji, mashamba ya mafunzo (demonstration farms) na kubadilishana maarifa, Kenya Livestock Commercialization Project inalenga kugeuza ufugaji kutoka shughuli ya kujikimu pekee kuwa biashara zinazozalisha mapato ya kutegemewa, kubuni ajira na kusambaza bidhaa sokoni.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Tue, 20 Oct 2026 07:55:39

Mackenzie alivyovuruga akili ya waumini kabla ya kuwaua

KUGUNDULIWA kwa mamia ya miili katika makaburi ya kina kifupi katika Msitu wa Shakahola, Kaunti ya Kilifi, kuanzia Machi 20, 2023, ulifichua mkasa uliotokana na miaka mingi ya itikadi kali za kidini. Kiini cha mkasa huo kilikuwa mhubiri Paul Mackenzie, aliyeaminisha wafuasi wake kuwa kufunga hadi kufa kungewasaidia kukutana na Yesu. Mackenzie alianzisha kanisa la Good News International (GNI) mnamo 2003 ila likasajiliwa rasmi mnamo 2010. Mnamo 2012, huduma hiyo ilisajili kampuni ya Good News Media (K) Limited, iliyoendesha kituo cha televisheni cha Times TV mjini Malindi. Kwa miaka mingi, shughuli zake ziliibua wasiwasi kuhusu itikadi kali, elimu ya watoto na kukataa matibabu ya kisasa. Wafuasi waliitwa Wateule na kufundishwa kuachana na mali za dunia, huku serikali ikisawiriwa kama adui. Mnamo 2017, Mackenzie alikabiliwa na mashtaka yaliyohusiana na kueneza itikadi kali na kuendesha taasisi ya elimu isiyosajiliwa. Katika kesi moja, aliachiliwa baada ya makubaliano na upande wa mashtaka na kuamriwa kudumisha tabia njema. Katika kesi nyingine, aliachiliwa kwa dhamana na hatimaye akaachiliwa huru mnamo 2021. Mnamo mwaka huo huo, watoto 43 wenye umri wa kati ya mwaka mmoja na 13 waliokolewa kutoka katika majengo ya GNI eneo la Mayungu. Ripoti zilisema baadhi yao walizuiliwa, kunyimwa elimu na kufundishwa dini. Mahakama iliagiza wapate ushauri nasaha na matibabu kabla ya kurejeshwa kwa familia zao. Mnamo 2019, Kamati ya raia wa Mahakama ya Kaunti ya Kilifi ilijadili malalamishi kuhusu kuenezwa kwa itikadi kali kwa watoto kupitia kanisa na televisheni ya Mackenzie. Mamlaka ya Mawasiliano baadaye ilifuta leseni ya Times TV. Mackenzie pia alishtakiwa kwa kusambaza filamu zisizokaguliwa na kuendesha studio bila leseni. Mnamo Novemba 10, 2023, alipatikana na hatia ya makosa hayo na kuhukumiwa kifungo cha mwaka mmoja na miezi sita, lakini akaachiliwa huru kuhusu shtaka la kuchochea watu kukiuka sheria. Wakati huo, baadhi ya wafuasi wake walikuwa wameanza kuhamia Shakahola mnamo 2019, huku idadi ikiongezeka wakati wa janga la Corona. Upande wa mashtaka ulisema walifundishwa kufunga hadi kufa ili waende mbinguni, huku watoto wakitarajiwa kufa kwanza, wakifuatiwa na wanawake kisha wanaume. Mackenzie na washukiwa wenzake 30 baadaye walishtakiwa kwa mauaji ya watoto 191. Wote walikana mashtaka. Mahakama Kuu ya Malindi iliamuru mnamo 2024 mashtaka hayo yapunguzwe yasizidi 12, lakini Mahakama ya Rufaa ilirejesha mashtaka yote 191 Aprili 11, 2025. Kesi ilianza kusikilizwa Agosti mwaka jana baada ya mvutano wa kisheria, na hukumu ikatolewa katika Mahakama Kuu ya Mombasa Jumatatu. Baada ya mkasa huo kufichuliwa, JSC ilisema ingechunguza jinsi kesi za awali za Mackenzie zilivyoshughulikiwa ili kubaini iwapo kulikuwa na mapungufu katika utoaji wa haki. Mkasa wa Shakahola umeibua maswali kuhusu jinsi mamlaka zilivyoshughulikia tahadhari kadhaa za awali na iwapo kuchukuliwa kwa hatua za mapema zingeweza kuzuia vifo hivyo.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Tue, 20 Oct 2026 06:55:39

Mume kumlipa mkewe fidia ya Sh0.5m kwa 'mpango wa kando' nyumbani

MWANAMKE aliyemfikisha mumewe wa miaka 30 mahakamani ameshinda fidia ya Sh500,000 baada ya kuthibitisha kuwa hatua ya mumewe kumleta mwanamke mwingine katika nyumba yao ya ndoa ilikiuka haki zake za kikatiba. Jaji wa Mahakama Kuu, Alfred Mebeya aliamua kuwa mwanaume huyo, GOB, alikiuka utu wa mkewe, BAC, kwa kumleta mpenziwe, FC, katika nyumba yao ya ndoa iliyoko Kombewa, Kaunti ya Kisumu. Mahakama iliamuru GOB na FC kumlipa BAC fidia hiyo na FC kuondoka katika nyumba hiyo ndani ya siku 14 baada ya hukumu kutolewa. Majina ya wahusika yalifupishwa ili kulinda utambulisho wa watoto wao watatu walio chini ya umri wa miaka 18, wanaoishi na mama yao. BAC aliiambia mahakama kuwa alifunga ndoa ya Kikristo na GOB Machi 16, 1996, na kwamba walikuwa wakiishi katika nyumba yao ya ndoa tangu 2017. Alisema kuwa mnamo Mei 13, 2026, mumewe alimleta FC nyumbani bila kumshirikisha wala kupata idhini yake, kisha akamruhusu kuendelea kuishi hapo. BAC alisema hatua hiyo ilikiuka haki zake za utu, faragha, afya na kuishi kwa amani nyumbani, huku ikiathiri pia ustawi wa watoto wao. Jaji Mebeya alisema kumlazimisha BAC kuishi na mwanamke mwengine katika nyumba ya ndoa kulimsababishia fedheha, msongo wa mawazo na migogoro ya mara kwa mara. Mahakama ilibaini kuwa kisa hicho kilizidi kiwango cha kutokubaliana kwa kawaida kati ya wanandoa, kwa kuwa uwepo wa FC uliharibu amani nyumbani na kusababisha mabishano na mivutano ya mara kwa mara. Jaji alisema Katiba inalinda utu wa kila mtu na inakataza kudhalilishwa. Pia alisisitiza kuwa haki ya makazi bora inajumuisha uwezo wa mtu kuishi nyumbani kwa amani. BAC alisema hali hiyo ilisababisha maumivu ya kihisia, kukosa usingizi na wasiwasi. Ripoti ya daktari iliyowasilishwa mahakamani ilionyesha kuwa msongo wa mawazo ulikuwa ukiongeza matatizo yake ya kiafya. Mahakama pia ilisema kuwa mmoja wa wanandoa hawezi kubadilisha kwa upande mmoja misingi ya ndoa ya mke mmoja kwa kumleta mtu wa tatu nyumbani bila mashauriano au idhini ya mwenzake. Jaji alihitimisha kuwa mwenendo huo pia ulijumuisha ukatili wa nyumbani chini ya Sheria ya Kuzuia Ukatili wa Nyumbani.

read more