taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Mon, 10 Aug 2026 03:55:01
Wantam!Macho yote kwa Gen Z iwapo watapiga kura 2027
KWA miaka mingi, vijana wamekuwa wakitajwa kuwa kundi kubwa ambalo linaweza kuamua matokeo ya uchaguzi nchini, lakini mara nyingi huwa hawapigi kura. Hali hiyo ilibadilika mnamo 2024 wakati kizazi cha Gen Z kilipoongoza maandamano dhidi ya Mswada wa Fedha na kubadilisha kabisa ramani ya siasa nchini. Vijana walitumia mitandao ya kijamii kama TikTok, X na Instagram kueleza kwa lugha rahisi vipengele vya Mswada wa Fedha walioamini vingeongeza mzigo wa maisha kwa Wakenya. Kauli mbiu kama #RejectFinanceBill2024 na #OccupyParliament zilisambaa kwa kasi na kugeuza mitandao ya kijamii kuwa kituo kikuu cha kuratibu maandamano yaliyowaleta pamoja vijana kutoka maeneo na makabila mbalimbali. Mnamo Juni 25, 2024, waandamanaji waliingia katika majengo ya Bunge wakati Mswada wa Fedha ulipokuwa ukijadiliwa, katika tukio lililovuta hisia za kimataifa. Kufuatia shinikizo hilo, Rais William Ruto aliuondoa Mswada huo na kukataa kuutia saini kuwa sheria. Tukio hilo liliwapa vijana imani kwamba wanaweza kuathiri maamuzi ya serikali bila kutegemea vyama vya kisiasa au viongozi wa jadi. Sasa, macho yanaelekezwa kwa uchaguzi wa 2027 na iwapo Gen Z itageuza nguvu hiyo ya maandamano kuwa nguvu ya kupiga kura. Charles Mutisya, kijana wa Gen Z kutoka Mombasa, amesema vijana wanapaswa kuwa mstari wa mbele katika kuamua viongozi watakaoongoza nchi. Alisema lengo ni kuwaleta pamoja makundi mengine kama waendesha bodaboda na mama mboga ili kuunda nguvu kubwa ya wapigakura. "Tunahitaji kubaki tukiwa na umoja. Tulianzisha vuguvugu la #TukoKadi na ikiwa Gen Z tutasalia kuwa wasiojali, hatutatimiza lengo tuliloweka la kuchagua viongozi wazuri," akasema Bw Mutisya. Aliwataka vijana kupanga upya mikakati yao baada ya kutokea kwa migawanyiko tangu maandamano ya 2024, akisema hali hiyo imewapa wanasiasa nafasi ya kurudisha siasa za kikabila miongoni mwa vijana. "Tunahitaji kufanya maamuzi huru 2027 kwa sababu sasa unaweza kuona wao (wanasiasa) wanatumia siasa za ukabila kutugawanya. Sitarajii Gen Z wafikiri kama mtu wa kijijini, tunahitaji kutenda tofauti na kupinga aina ya siasa tulizo nazo Kenya," akaongeza. Katika kampeni ya kuongeza usajili wa wapigakura iliyokamilika Aprili 2026, wapigakura wapya 2,612,725 walijiandikisha. Kati yao, 2,345,476 waliandikishwa kupitia mpango maalum wa usajili huku 267, 249 wakijiandikisha kupitia usajili wa kawaida. Ingawa IEBC haikutoa takwimu za wapigakura hao kulingana na umri, tume hiyo ilisema vijana wengi walijitokeza, hasa kutokana na vituo vya usajili vilivyowekwa katika vyuo vya elimu ya juu. Mnamo 2022, vijana wenye umri wa miaka 18 hadi 34 walikuwa wapigakura 8.8 milioni, sawa na karibu asilimia 40 ya wapigakura waliosajiliwa. Gen Z wenye umri wa miaka 18 hadi 29 wanatarajiwa kuongezeka kwa kiasi kikubwa kufikia 2027, baada ya mamilioni ya waliokuwa chini ya miaka 18, 2022 kufikisha umri wa kupiga kura. Mwanaharakati Walid Sketty wa Mombasa alisema vijana wakijitokeza kwa wingi wanaweza kuwa na kura muhimu ya maamuzi. Kwa sasa, kushiriki kwa Gen Z katika siasa hauishii kupiga kura. Vijana wanatumia video fupi, mijadala ya moja kwa moja na mitandao ya kijamii kuelimisha wenzao, kufichua masuala ya uongozi na kuwawajibisha viongozi. Mwenyekiti wa IEBC Erastus Ethekon alitambua nguvu hiyo baada ya zoezi la usajili wa wapigakura. "Nyinyi ndio nguvu iliyowasha injini hii. Kupitia nyimbo zenu, lebo zenu za mitandao, dansi zenu na uhamasishaji wa rika kwa rika, mmeonyesha kuwa si viongozi wa kesho pekee, bali washikadau wakuu wa leo, na kwa kweli, mnaweza kuongoza leo," akasema. Huku uchaguzi wa 2027 ukikaribia, swali kuu sasa ni iwapo Gen Z itaweza kudumisha umoja wake na kugeuza ushawishi wake wa mitandao na maandamano kuwa kura.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Mon, 10 Aug 2026 02:55:24
Wantam,tutam! Ni mwaka moja tu kujua mbivu na mbichi
MWAKA mmoja kuanzia leo, Wakenya watamiminika vituo vya kupigia kura kufanya uamuzi kuhusu atakayewatawala hadi 2032. Watachagua ama kumkabidhi Rais William Ruto muda mwingine wa miaka mitano au kumpa nafasi kiongozi mpya kuchukua usukani. Katika uchaguzi huo ambao tayari umepachikwa lakabu ya 'Tutam' dhidi ya 'Wantam', wapigakura watawachagua wabunge 290 wa Bunge la Kitaifa, magavana 47 na manaibu wao 47, wabunge wawakililishi wanawake 47, maseneta na madiwani (MCAs) kutoka wadi. Taifa limegawanywa katika wadi 1,450 za uchaguzi. Huu utakuwa uchaguzi mkuu wa nane tangu kuanzishwa kwa mfumo wa siasa za vyama vingi 1992. Utakuwa vilevile uchaguzi wa kwanza tangu 1997 ambapo jina la Raila Amolo Odinga halitajitokeza, ama moja kwa moja au kwa njia isiyo ya moja kwa moja, kwenye karatasi za kupiga kura. Bw Odinga aliaga dunia Oktoba mwaka jana na aliwania urais 1997, ubunge wa Langáta 2007, urais 2013, 2017 na 2022. Mnamo 2022, kulikuwepo vituo vya kura 46,229. Kwenye kura ya 2027, Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) inatarajiwa kuongeza vituo zaidi. Sajili ya IEBC ilikuwa na wapigakura wasiopungua 22.1 milioni 2022, na inatazamiwa kuwa idadi isiyopungua 6.3 milioni itaongezwa kwenye sajili mpya 2027. Tume inapanga shughuli ya usajili Januari mwaka ujao itakayoendeshwa kwa siku 30 kuanzia Januari 11 hadi Februari 9, 2027. amani ya kisiasa inatarajiwa kubadilikabadilika kabla ya siku ya uchaguzi, hasa upande wa upinzani. Hata Rais Ruto ambaye tayari yupo kwenye ushirikiano na ODM inayoongozwa na Seneta wa Siaya, Dkt Oburu Oginga ndani ya Serikali Jumuishi, angali anavutia vyama zaidi, huku baadhi kutoka upinzani wakitarajiwa kujiunga naye, hasa iwapo watafarakana kuhusu atakayepeperusha bendera ya urais. Ili kupanga kambi yake, Agosti 3, Baraza la muungano wa Azimio linaloongozwa na Rais Mstaafu Uhuru Kenyatta, lilipitisha mchakato wa mabadiliko na kuwakaribisha wanasiasa wapya. Baraza hilo liliwajumuisha Naibu Kiongozi wa Jubilee Dkt Fred Matiang'i, Kiongozi wa PNU Peter Munya na Seneta wa zamani wa Embu Lenny Kivuti katika kamati kuu ya baraza la Azimio. Lilikaribisha vilevile chama cha Justin Muturi cha Democratic Party, People's Democratic Party na Umoja na Maendeleo Party. Aidha baraza liliafikiana kufanya mageuzi na kumteua mgombea mmoja kumenyana na Rais Ruto. Lilianzisha vilevile mazungumzo na chama cha Rigathi Gachagua cha Democracy for the Citizens Party (DCP) na Linda Mwananchi, vuguvugu linaloendeshwa na Seneta wa Nairobi, Edwin Sifuna. Kabla ya hapo, Bw Kenyatta alimtaja kinara wa Wiper Kalonzo Musyoka, kuwa kiongozi wa chama cha Azimio, nafasi iliyoshikiliwa na Bw Odinga. Ingawa hivyo, mratibu wa haya yote haya ni mtu ambaye hawezi kuwania binafsi. Bw Kenyatta anazuiliwa na kanuni ya hatamu, hashikilii afisi yeyote muhimu katika mpangilio mpya na anafanya kazi pasipo kumulikwa. Kinara wa People's Liberation Party, Martha Karua na wa DAP Eugene Wamalwa ni vinara katika muungano wa upinzani. Huku upinzani ukijadiliana, Rais vilevile anaendelea kusaka uungwaji mkono mashinani kwa kukutana na makundi mbalimbali mashinani. Katika wiki ya kwanza Agosti pekee, Ikulu iliwakaribisha wazee wa kijiji Jumanne, viongozi wa Kiislamu Jumatano na walinzi wa mashirika ya kibinafsi zaidi ya 5,000 Alhamisi. "Mko tayari?" Rais aliuliza katika kikao kimoja. Anaelewa uzito wa kibarua kinachomkabili. "Mtanisaidia kueneza neno hili kwa watu vijijini?" akasema. Matokeo ya utafiti wa TIFA yaliyofanyika kati ya Juni 13 na 22 miongoni mwa wahojiwa 2,048 katika maeneo tisa na kutolewa Julai 24 unamweka rais katika asilimia 24, ambayo haijabadilika kutoka Mei. Hii ni idadi dhaifu kwa rais anayetawala na itabidi Rais Ruto akaze buti ili awe na uungwaji mkono pia maeneo mengine. Seneta Sifuna ni wa pili kwa asilimia 15 akipanda kutoka 10 mnamo Mei na kutoka sufuri mwishoni mwa 2025. Bw Musyoka naye aliporomoka hadi asilimia 13 kutoka kilele cha asilimia 25 Novemba. Wakishajiishwa na uchaguzi mdogo wa Ol Kalou ambapo mwaniaji wa upinzani alimponda wa chama tawala, UDA, muungano wa upinzani unatumai kurudia ushindi huo katika jukwaa la kitaifa.
read morestandardmedia.co.ke
@standard Mon, 10 Aug 2026 03:20:00
Mystery deepens over whereabouts of rogue officers linked to Dr Mutiso's murder
Two police officers linked to the killing of mental health researcher Dr Victoria Nthunya Mutiso remain at large as detectives investigate an alleged land-related murder plot.
read more
Right Column Content