T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sun, 02 Aug 2026 07:55:42

Kamati yapinga mswada wa kudhibiti nauli za matatu

KAMATI ya Bunge kuhusu Uchukuzi na Miundombinu imependekeza wabunge wakatae kabisa Mswada wa Marekebisho ya Sheria ya Mamlaka ya Kitaifa ya Uchukuzi na Usalama Barabarani (NTSA), ikisema kudhibiti nauli za magari ya uchukuzi wa umma kunaweza kusababisha matatizo makubwa kuliko manufaa. Katika ripoti iliyowasilishwa bungeni, kamati ilisema Kenya inaendeshwa kwa mfumo wa uchumi wa soko huru, na hivyo serikali haipaswi kuingilia nauli za matatu kwa njia ya sheria. Kamati ilionya kuwa utekelezaji wa sheria hiyo utakumbwa na changamoto za kiutawala na ufuatiliaji, huku ukikinzana na baadhi ya makubaliano ya kikanda na kimataifa ambayo Kenya imetekeleza. Kamati ilieleza kuwa sekta ya uchukuzi wa umma inaendeshwa zaidi na wawekezaji wa kibinafsi kupitia vyama vya akiba na mikopo (Sacco), kampuni na watu binafsi. Kwa sababu hiyo, kudhibiti nauli kutahitaji mashauriano ya kina kutokana na gharama zinazobadilika mara kwa mara, ikiwemo bei ya vipuri vinavyoagizwa kutoka nje ya nchi. Mswada huo wa mwaka 2023 unalenga kurekebisha Sheria ya NTSA ya mwaka 2012 ili kuweka mwongozo wa serikali kuhusu nauli zinazotozwa abiria wa magari ya uchukuzi wa umma. Mswada huo, unaodhaminiwa na Mbunge wa Kimilili Didmus Barasa, unapendekeza kukomesha uhuru ambao wamiliki wa matatu wamekuwa nao wa kuamua nauli wanavyotaka, hasa wakati wa sikukuu, mvua au misimu ya shughuli nyingi. Iwapo utapitishwa, Kenya itaungana na mataifa kama Ghana, Rwanda, Tanzania, Cameroon na Ujerumani ambako serikali hushiriki katika kuweka kiwango cha chini cha nauli za usafiri wa umma. Hata hivyo, aliyekuwa Waziri wa Uchukuzi Kipchumba Murkomen alipinga mswada huo alipofika mbele ya kamati mwaka 2023. Alisema Kenya iliondoa sera za kudhibiti bei kuanzia mwishoni mwa miaka ya 1980 hadi 1990 baada ya mageuzi ya kiuchumi yaliyolenga kupatia nguvu zaidi soko huru kuliko serikali. Kwa upande wake, Shirikisho la Sekta ya Uchukuzi wa Umma pia limepinga mswada huo likisema kabla ya serikali kuanza kuamua nauli, ni lazima iweke sera, sheria na taasisi madhubuti zitakazowezesha mfumo huo kufanya kazi. Shirikisho hilo lilibainisha kuwa gharama kubwa zinazowakabili waendeshaji wa matatu tayari zinadhibitiwa na sheria. Mafuta hudhibitiwa na Mamlaka ya Kudhibiti Kawi na Petroli (EPRA), bima husimamiwa na Mamlaka ya Kudhibiti Bima (IRA), huku waendeshaji wakitakiwa kutii sheria za ajira, kujiunga na Sacco au kampuni, kulipa ada za kaunti, kufanya ukaguzi wa magari kila mwaka na kuwa na vifaa vya usalama. Kwa mujibu wa shirikisho hilo, masharti hayo yote huongeza gharama za uendeshaji na kufanya biashara ya matatu kuwa ngumu, huku kampuni nyingi zikifungwa baada ya miaka michache. Lilisema sekta hiyo inapaswa kuendelea kufanya kazi katika mazingira ya ushindani wa soko huru kama ilivyo kwa mashirika ya ndege, ambayo hubadilisha nauli kulingana na msimu, likizo za shule, Pasaka na Krismasi. Licha ya mapendekezo ya kamati, Bw Barasa alisema hatarudi nyuma. Alisisitiza kuwa uamuzi wa mwisho utatolewa na Bunge. "Nimeona ripoti ya kamati ikitaka mswada ukataliwe, lakini ni Bunge litakaloamua hatima yake," alisema. Mjadala kuhusu mswada huo ulianza wiki hii na unatarajiwa kuendelea wiki ijayo, huku wabunge wengi wakionekana kuunga mkono hatua ya kuweka utaratibu wa kudhibiti ongezeko la ghafla la nauli za matatu. Si mara ya kwanza pendekezo kama hilo kujitokeza. Mwaka 2018, Bunge lilikataa mpango wa Wizara ya Uchukuzi uliolenga kumpa waziri mamlaka ya kuweka nauli za magari ya uchukuzi wa umma. Vilevile mwaka 2020, Chama cha Wamiliki wa Matatu kilipinga pendekezo kama hilo.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sun, 02 Aug 2026 05:55:15

Je, Ruto anajaribu 'kumpanga' Mudavadi kumrithi 2032?

JE, Kinara wa Mawaziri Musalia Mudavadi ndiye mwanasiasa mwenye ushawishi mkubwa zaidi katika serikali ya Rais William Ruto kwa sasa? Swali hilo limeibuka kufuatia madai kwamba baadhi ya majukumu muhimu ya uratibu wa shughuli za serikali yaliyokuwa yakisimamiwa na afisi ya Naibu Rais Profesa Kithure Kindiki sasa yamehamishiwa na kuwekwa chini ya himaya ya Bw Mudavadi. Hatua hiyo imezua mjadala mpya kuhusu iwapo mwanasiasa huyo ndiye anaaminiwa zaidi na Rais Ruto katika utawala wa Kenya Kwanza. Bw Mudavadi amekuwa mwenyeji wa Rais Ruto katika ziara zake Magharibi mwa Kenya huku Profesa Kindiki akikosa ziara hizo. Wikendi iliyopita alimkaribisha Rais Ruto katika Kaunti ya Busia wakati wa kutawazwa kwa Askofu wa Dayosisi ya Katakwa ya Kanisa la Anglikana, Vitalis Job Ekuru, na baadaye akamkaribisha kuhutubia waumini pamoja na mkutano wa hadhara mjini Amagoro. Awali, Juni 13, Bw Mudavadi pia alikuwa mwenyeji wa Rais katika Chuo Kikuu cha Masinde Muliro wakati wa uzinduzi wa Chama cha Ushirika cha Shirikiana. Katika hafla mbalimbali za umma, Rais Ruto amekuwa akimtaja Bw Mudavadi kwa jina lake la heshima la kitamaduni, "Omwami", jambo ambalo linaonyesha ukuruba wa kisiasa kati ya wawili hao. Ushawishi wa Bw Mudavadi uliongezeka zaidi Oktoba 5, 2024 baada ya Rais kumkabidhi Wizara ya Masuala ya Nje kutoka kwa Waziri Alfred Mutua. Tangu wakati huo, amekuwa akiongoza shughuli za kidiplomasia za Kenya na ameandamana na Rais katika karibu kila ziara muhimu ya nje. Wakati mwingine amekuwa akisafiri mapema kuandaa mikutano mataifa ya nje kabla ya ujio wa rais. Mbunge wa Emuhaya Omboko Milemba alipuuza madai kuwa kinara huyo wa mawaziri kuongezwa majukumu kunaashiria Rais anapanga kumpiga kumbo Profesa Kindiki. "Hata Profesa Kindiki alisema haya ni mabadiliko ya kawaida ya kiutawala. Mudavadi ni mmoja wa nguzo kuu za serikali hii na kupewa majukumu zaidi hakufai kuzua maswali," akasema Bw Milemba. Mbunge huyo alisema uamuzi wa Bw Mudavadi kutowania wadhifa wowote wa 2027 unampa nafasi ya kujikita kikamilifu katika kuratibu shughuli za serikali na kusukuma mbele ajenda ya Rais Ruto. Hatua imefufua kumbukumbu Kuongezwa kwa majukumu ya Bw Mudavadi pia kumefufua kumbukumbu za utawala wa mwisho wa Rais mstaafu Uhuru Kenyatta, ambapo aliyekuwa Waziri wa Usalama wa Ndani Dkt Fred Matiang'i alipewa mamlaka ya kusimamia shughuli za serikali huku aliyekuwa Naibu Rais William Ruto akionekana kutengwa kuelekea uchaguzi wa 2022. Mbunge wa Khwisero Christopher Aseka naye anasema Rais Ruto anamtegemea Bw Mudavadi katika kuratibu wa shughuli za serikali, utekelezaji wa sera na masuala ya kiutawala, huku akimtegemea Waziri wa Vyama vya Ushirika Wycliffe Oparanya na Spika wa Bunge la Taifa Moses Wetang'ula kuimarisha ushawishi wake kisiasa Magharibi. Hata hivyo, Bw Aseka amemwonya Bw Mudavadi asidhani kuwa nafasi yake ya sasa itamhakikishia moja kwa moja uungwaji mkono wa kisiasa 2032. Kwa mujibu wa Bw Aseka, kuongezwa kwa idara chini ya usimamizi wa Bw Mudavadi ni ishara ya imani kubwa ambayo Rais Ruto anayo kwake. Bw Mudavadi tayari ametangaza kuwa hatawania urais wala nafasi ya naibu rais 2027, akisema lengo lake ni kuwania urais katika uchaguzi mkuu wa 2032. "Mimi silengi wadhifa wa nambari mbili, nalenga kuwa namba moja kwa sababu nimewahi kuwa makamu wa rais. Mimi nalenga uongozi wa nchi mnamo 2032," akasema Bw Mudavadi mwezi uliopita akiwa katika ziara kwenye Kaunti ya Trans Nzoia. wa mujibu wa mchanganuzi wa masuala ya kisiasa Lumala Masibo, Rais Ruto analenga kutumia Bw Mudavadi kutuliza joto kali kati ya mirengo ya ODM na UDA kuhusu nafasi ya naibu rais.  "Ukiangalia vizuri kwa sasa Profesa Kindiki anafanya kila awezalo kuhakikisha kwamba anamdhihirishia rais eneo la Mlima Kenya Mashariki lipo nyuma yake. Kwa upande mwingine mrengo wa ODM nao unasaka nafasi hiyo,  "Hii ina maana kuwa Bw Mudavadi ndiye anaweza kumakinikia mengi ya majukumu ya serikali kwa sababu naye hawanii wadhifa wowote wa kisiasa 2027," akasema Profesa Masibo.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sun, 02 Aug 2026 06:55:17

Huzuni tele watu 21 wafariki katika ajali barabarani ndani ya saa 24

WATU 21 wamepoteza maisha katika ajali tofauti za barabarani nchini ndani ya kipindi cha chini ya saa 24, hali inayozua wasiwasi kuhusu ongezeko la vifo vinavyotokana na ajali katika barabara kuu na maeneo hatari. Ajali ya hivi punde ilitokea saa kumi na mbili alfajiri Jumamosi kwenye barabara ya Kimbimbi-Ngurubani, Kaunti ya Kirinyaga, ambapo watu wanane walifariki baada ya tuk-tuk kugongana na lori la kusafirisha mizigo. Wengi wa waliofariki walikuwa vibarua waliokuwa wakielekea mashambani Mwea kupanda mpunga. Ajali hiyo ilitokea katika kijiji cha Murubara, eneobunge la Mwea Mashariki. Nguvu ya mgongano iliharibu kabisa tuk-tuk hiyo na kuwanasa waliokuwa ndani. Waokoaji walitumia mashine maalumu kukata mabaki ya chuma ili kutoa miili huku jamaa na wakazi wakitazama kwa huzuni. Kamanda wa Polisi wa Mwea Mashariki, Stephen Okal, alisema dereva wa lori alikuwa akielekea Embu kutoka Ngurubani alipojaribu kukwepa shimo na kuingia njia ya magari yaliyokuwa yakitoka upande wa pili, kabla ya kugongana na tuk-tuk hiyo. Watu watano walifariki papo hapo, wawili wakafariki hospitalini baada ya kupelekwa Hospitali ya Kimbimbi Level Four. Lori hilo pia liligonga watembea kwa miguu wawili waliokufa papo hapo. Dereva wa tuk-tuk alikuwa miongoni mwa walioaga dunia. Dereva wa lori, ambaye alipata majeraha madogo, alikamatwa na atafikishwa mahakamani baada ya uchunguzi kukamilika. Miili ya marehemu ilipelekwa katika hifadhi ya maiti ya Hospitali ya Kerugoya Level Five huku magari yaliyoharibika yakipelekwa Kituo cha Polisi cha Wang'uru. Mapema usiku wa kuamkia Jumamosi, mwanamke mmoja alifariki na watu wengine wanne kujeruhiwa vibaya katika ajali iliyohusisha magari kadhaa eneo la Mlima Nugu kwenye barabara ya Narok-Mai Mahiu. Polisi walisema lori lililokuwa likielekea Narok lilipoteza mwelekeo na kuanguka mtaroni. Basi lililokuwa nyuma yake likaligonga kabla ya kugongana na gari aina ya Toyota Probox lililokuwa likitoka upande wa pili. Majeruhi walikimbizwa katika Hospitali ya Rufaa ya Kaunti ya Narok huku uchunguzi ukiendelea. Ajali hizo zimetokea saa chache baada ya watu wengine 12 kufariki katika ajali mbili tofauti Alhamisi usiku. Katika eneo maarufu la Mlima Punda kwenye barabara ya Eldoret-Nakuru, watu saba, akiwemo wanafunzi wawili waliokuwa wakirejea nyumbani kwa likizo, walifariki baada ya lori lililokuwa likipita magari mengine kugongana na matatu mbili. Kamanda wa Polisi wa Uasin Gishu Wilberforce Sicharani alisema dereva wa lori alipoteza udhibiti alipokuwa akiteremka mlima na kugonga matatu zilizokuwa zikielekea Nakuru. Kaunti ya Marsabit pia ilirekodi vifo vya watu watano baada ya trela moja kugonga nyingine katika Kargi Junction kwenye barabara ya Isiolo-Moyale. Wanne walifariki papo hapo huku mmoja akifariki hospitalini. Visa hivyo vinafuatia ajali nyingine ya basi la shule katika Kaunti ya Meru wiki hii ambapo wanafunzi wawili walifariki na wengine 49, pamoja na walimu wanne na dereva, kujeruhiwa walipokuwa wakirejea kutoka ziara ya masomo.

read more