T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Mon, 27 Jul 2026 15:23:43

Prof Okumu ateuliwa mkuu mpya wa Chuo Kikuu cha Kenyatta

BARAZA la Chuo Kikuu cha Kenyatta jana lilimteua Profesa John Okumu kuwa Naibu Chansela wa chuo hicho baada ya kuibuka mshindi katika mchakato wa kuajiri ulioendeshwa na Tume ya Utumishi kwa Umma (PSC). Uteuzi huo ulitangazwa Jumatatu kupitia taarifa iliyotiwa saini na Mwenyekiti wa Baraza la Chuo Profesa Clara S. Momanyi, ambaye alisema uamuzi huo ulifanywa kwa mujibu wa Sheria ya Vyuo Vikuu na kwa idhini ya Waziri wa Elimu. Profesa Okumu anafahamu vyema Chuo Kikuu cha Kenyatta kutokana na kuhudumu katika nyadhifa mbalimbali za uongozi kwa miaka mingi. Aliwahi kuwa Naibu Chansela anayesimamia Masuala ya Kitaaluma kwa miaka 10, pamoja na kushikilia nyadhifa nyingine za juu za usimamizi. Baraza lilimsifu kama msomi na msimamizi mwenye tajriba kubwa katika uongozi wa elimu ya juu, utafiti na maendeleo ya taasisi. Prof Momanyi alisema ana imani kuwa tajriba na uwezo wa Profesa Okumu katika kupanga mikakati, kusimamia taasisi na kushirikiana na wadau utasaidia kuimarisha maendeleo ya chuo hicho. "Tunamkaribisha Profesa Okumu katika nafasi hii muhimu na tunatoa wito kwa wanajamii wote wa chuo na wadau kumpa ushirikiano anaohitaji ili atekeleze wajibu wake na afanikiwe," akasema. Profesa Okumu alikuwa akishikilia wadhifa huo kwa muda tangu mwishoni mwa Januari 2026 baada ya kumrithi Profesa Paul Wainaina, aliyestaafu baada ya kuhudumu kwa miaka minane. Katika mahojiano yaliyofanywa na PSC, Profesa Okumu alipata alama 84.5, akiwashinda Profesa Stephen Odebero na Profesa Godfrey Mse. Hata hivyo, uteuzi huo ulikumbwa na changamoto za kisheria baada ya Profesa Waceke Wanjohi, Naibu Chansela wa Masuala ya Kitaaluma na mmoja wa waliowania wadhifa huo, kufikisha kesi Mahakama Kuu akidai ndiye aliyepata alama za juu zaidi na kwamba aliondolewa isivyo haki. Mnamo Aprili, Jaji Njoki Mwangi alitoa amri za muda zilizokizuia chuo kujaza nafasi hiyo hadi kesi hiyo isikizwe, huku pia akiamuru mkataba wa Profesa Wanjohi uongezwe. Mvutano huo uliibua sintofahamu kuhusu hatima ya nafasi hiyo kwa miezi kadhaa kabla ya Baraza la Chuo kuthibitisha rasmi uteuzi wa Profesa Okumu. Uteuzi huo unatarajiwa kuleta utulivu katika uongozi wa Chuo Kikuu cha Kenyatta na kuweka msingi wa utekelezaji wa mipango yake ya maendeleo.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Mon, 27 Jul 2026 14:10:23

Demu anataka nimnunulie simu kabla nionje asali, inafaa hivyo kweli? Nishauri

Kuna msichana tunayependana na anataka nimnunulie simu ya bei ghali kisha anionjeshe asali. Nifanyeje? Mapenzi hayafunguliwi kwa simu bali kwa moyo. Ukianza kununua ili upendwe, utamalizia kuwa na madeni. Kaa mbali na penzi la biashara. Nilimsaidia rafiki yangu wa kike baada ya mume wake kufariki. Nilianza kumlipia ada mtoto wake kwa miaka kadhaa na nikawa karibu naye kiasi kwamba mtoto huyo alianza kuniita "Baba".  Sasa mama yake ameolewa tena na mume wake mpya amekataa mtoto huyo kuendelea kuwasiliana nami. Anasema mimi si baba yake na anataka niondoke kabisa katika maisha yao. Mtoto huyo hunipigia simu kwa siri na kuniuliza kwa nini nimemtelekeza. Mimi sijawahi kutaka kuchukua nafasi ya baba yake, lakini nimekuwa sehemu ya maisha yake kwa miaka mingi. Je, nina haki ya kuendelea kumsaidia au ni lazima nikubali kuondoka? Ulifanya jambo nzuri kwa kumsaidia mtoto, lakini msaada wa muda mrefu unaweza kujenga uhusiano wa kihisia ambao hauwezi kufutwa kwa siku moja. Hata hivyo, unapaswa kuheshimu mipaka ya familia hiyo mpya. Usimlazimishe mtoto kukutana nawe kwa siri kwa sababu hilo linaweza kumweka katika mgogoro na mama yake na baba wa kambo. Jaribu kuzungumza na mama yake kwa utulivu na kumweleza kuwa lengo lako si kuingilia ndoa yake, bali kuhakikisha mtoto huyo anaendelea vizuri. Kama mawasiliano yataendelea, yawe ya wazi na yenye heshima. Kijana wa 'Gym' sasa animezea mate Nimependa mhudumu wa gym ninakofanya mazoezi. Kila siku ananisifu na kweli naona tamaa machoni mwake. Hata ananiambia nikuje mafunzo ya kipekee. Nimechanganyikiwa. Baadhi yao hufanya kazi ya kusifu wateja ili warudi kesho. Usichukue maneno yake kama ishara ya mapenzi. Kaa macho. Ataka nimlipe kodi sababu nyumba ni yake Shangazi, niliolewa miaka mitano iliyopita. Kabla ya ndoa, mume wangu alikuwa amenunua nyumba kwa mkopo. Sasa hivi kila tunapogombana, huniambia nyumba ni yake na ninapaswa kumshukuru kwa kuniruhusu kuishi humo. Mimi pia hufanya kazi na huchangia chakula, ada za watoto na bili zote za nyumbani. Juzi aliniambia kama sitaki kuitwa mpangaji, nianze kumlipa kodi kila mwezi. Maneno hayo yameniumiza sana. Nipe ushauri. Umiliki wa mali na heshima ndani ya ndoa ni mambo mawili tofauti. Inawezekana nyumba iko kwa jina la mume wako, lakini hilo halimpi haki ya kukudhalilisha au kutumia makazi kama silaha wakati wa ugomvi. Mnapaswa kuzungumza kuhusu michango ya kila mmoja na namna mnavyotaka kusimamia mali na fedha zenu. Usijenge maisha yako kwa kutegemea maneno ya "hii ni yangu" kila mnapokosana. Pia, usikubali kutishwa bila kuelewa haki na wajibu wako.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Mon, 27 Jul 2026 14:40:56

Makosa yaliyozoeleka katika kutumia 'vivumishi safi', 'hodari' na 'nadhifu'

KIVUMISHI ni neno linalotoa habari zaidi kuhusu nomino inayozungumziwa. Kuna aina mbalimbali kama vile: vivumishi vya pekee, vivumishi vya sifa, vivumishi viashiria, vivumishi vimilikishi, vivumishi vya idadi na vivumishi viulizi. Maneno safi, hodari na nadhifu ni vivumishi vya sifa ambavyo ni kapa au tasa. Vivumishi hivyo vinapotumiwa katika sentensi huwa havichukui viambishi vya nomino au vya ngeli yoyote. Kwa hivyo havibadiliki katika kuzungumzia nomino yoyote katika umoja au wingi. Ingawa vivumishi safi, hodari na nadhifu havifai kubadilika katika wingi au kuchukua viambishi vyovyote vya nomino, kuna mazoea ya wanafunzi kutunga sentensi kama vile: *Mwanafunzi mhodari katika somo la Kiswahili alituzwa jana. *Wakulima wahodari walipata mavuno mengi. Sentensi hizi si sahihi. Isitoshe, katika matumizi ya neno safi utakumbana na sentensi kama vile: *Vikombe visafi vimetumiwa kunywea chai. *Mwanafunzi msafi anavutia. Vilevile, kivumishi nadhifu hutumiwa isivyofaa kwa kutunga sentensi kama vile: *Wanafunzi wanadhifu walisifiwa na mwalimu.Mifano hii ya sentensi ina kosa la kuvipa vivumishi kapa safi, hodari na nadhifu viambishi. Ili kuzisahihisha tunafaa kusema: Mwanafunzi hodari katika somo la Kiswahili alituzwa jana. Wakulima hodari walipata mavuno mengi. Vikombe safi vimetumiwa kunywea chai. Mwanafunzi safi anavutia. Wanafunzi nadhifu walisifiwa na mwalimu. Mwanafunzi mwenye changamoto ya kutumia vivumishi safi, hodari na nadhifu kwa usahihi katika sentensi, anafaa kufanya mazoezi ya kutunga sentensi mbalimbali akitumia viumishi hivyo.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Mon, 27 Jul 2026 13:38:26

KAULI YA MATUNDURA: Ni kwa nini imani ya wananchi kwa Rais inadorora kila uchao?

JUZI, Naibu Rais Kithure Kindiki aliwakosoa viongozi wanaoshindwa kutimiza ahadi wanazotoa kwa raia. Kindiki alisema, mienendo ya kuwadanganya wananchi, na baadaye kurudi kwao (kuwaomba kura?) lazima ikomeshwe mara moja. Alisisitiza kuwa viongozi watoapo ahadi, ni sharti wahakikishe zimetimizwa kwa vitendo. Kauli ya Kindiki inasadifiana matamshi ya Rais Ruto kuhusu ufadhili wa elimu nchini. "Kuanzia sasa, mwanafunzi yeyote, mradi tu amefaulu mtihani na kuteuliwa kujiunga na taasisi au chuo kikuu, atafadhiliwa kuafikia elimu ya juu […] sasa tuna mfumo utakaomlipia kila mwanafunzi," akasema Dkt Ruto. Mpaka sasa, Wakenya wengi wanatilia shaka kauli hii ya rais kwa misingi kwamba, ahadi nyingi alizowahi kutoa mbeleni hazijawahi kutimizwa mpaka sasa. Hali hii imesababisha kupungua kwa imani ya wananchi katika serikali. Data kutokana na asasi za Utafiti ya TIFA inadokeza kwamba, Wakenya wengi hawamwamini Rais Ruto. Kwa nini? Kwanza, tathmini inaonesha katika mamia ya ahadi alizotoa wakati wa kampeni kutangulia uchaguzi mkuu 2022, ni chache tu zilizokwisha kutimizwa. Hali hii imewatamausha wananchi. Pili, serikali inawatoza wananchi kiasi kikubwa cha ushuru. Hatua hii inakera kwa sababu Rais alipokuwa akisaka urais, alijisawiri kama mtetezi wa wanyonge na watu wa kipato cha chini. Alijinasibisha sana na mahasla, na kushabikiwa sana kwa mfumo wa kiuchumi wa Bottom – Up. Alivunja ahadi hii pindi alipotwaa mamlaka. Rais anatoa ahadi za kufadhili kikamilifu wanafunzi wa vyuo vikuu katika kipindi ambapo Taasisi ya Utoaji wa Mikopo kwa wanafunzi wa Vyuo Vikuu (HELB) ina nakisi ya takriban Sh57.65 bilioni. Kosa jingine ambalo yamkini analifanya Rais Ruto ni kujinaki kwamba kwa vyovyote vile, atashinda kwenye uchaguzi mkuu wa 2027. Huenda hajagundua, umaarufu aliokuwa nao 2022 unapungua kila uchao kwa sababu anasema sana kuliko anavyotenda. Katika kughairi misimamo yake mikali kuhusu sera zilizowaumiza wananchi zikiwemo kukubali kubadilisha mfumo wa ufadhili wa wanafunzi katika vyuo vikuu, yaelekea Rais Ruto anatumia mbinu ya Saikolojia kinyume (Reverse psychology). Hii ni mbinu ya kiushawishi ambapo mtu hutetea jambo lililo kinyume kabisa na kile anachokitaka, akitarajia mtu au watu wengine kupinga pendekezo lake, na badala yake kufanya jambo unalolitaka hasa. Kwa mfano: Ni kweli kwamba serikali haijui magenge au wahuni wanashirikiana na polisi kuhangaisha wananchi? Itakuwa hatari kwa Rais Ruto kuendelea kutoa ahadi hewa kwenye kampeni kutangualia 2027. Utekelezaji utafaa zaidi. Bitugi Matundura ni mhadhiri

read more