taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sat, 26 Sep 2026 04:55:07
Tutaenda wapi: Wakazi wa Nairobi walalamikia onyo kuhusu mafuriko ya El Nino
Wakazi wa maeneo yanayokumbwa na hatari ya mafuriko jijini Nairobi wanakabiliwa na changamoto kubwa huku serikali ikiendelea kuwaonya kuondoka katika maeneo hayo kabla ya mvua ya El Niño inayotarajiwa kuanza kunyesha mwishoni mwa mwaka. Kwa wengi wao, swali kuu si kama wanapaswa kuhama, bali watahamia wapi. Esther Makhokha, mkazi wa Mukuru Kayaba, bado anakumbuka mafuriko ya Machi mwaka huu. Anasema jioni moja mvua iliponyesha kwa nguvu, maji yalianza kuingia katika nyumba yake huku yeye na dada zake wawili wakitayarisha chakula. Kwa kukosa muda wa kufanya maamuzi, walichukua watoto na kuwapeleka katika baa iliyokuwa karibu ambayo haikuwa imezingirwa na maji. Baadaye, yeye na dada yake walilala kwa jirani wakisubiri maji yapungue. "Nililazimika kukimbia na watoto na kulala sakafuni kwa jirani. Sitaki kupitia hali hiyo tena," alisema. Makhokha, ambaye amekulia Mukuru Kayaba tangu utotoni, anasema hana mahali pengine pa kwenda iwapo mafuriko yatatokea tena. "Hata wakiniambia nihame, sina mahali pa kwenda. Sina pesa za kuhamia sehemu nyingine. Hapa ndipo nimeishi maisha yangu yote," alisema. Anasema wakati wa mafuriko yaliyopita hakupata usaidizi kutoka kwa serikali ya kaunti. Badala yake, waandishi wa habari walioenda kuripoti tukio hilo walimsaidia kwa chakula, mavazi, godoro na nepi za watoto. Mkazi mwingine wa Mukuru Kayaba, Immaculate Wavinya, anakabiliwa na changamoto sawa. Mama huyo anayelea mtoto peke yake amesema amehudhuria mikutano kadhaa ambapo wakazi wamehimizwa kuhama kutoka maeneo yanayokumbwa na mafuriko. Hata hivyo, anasema ushauri huo haujatiwa nguvu na msaada wa kuwawezesha wananchi kuhamia maeneo salama. "Familia yangu iko hapa. Biashara yangu iko hapa. Nimemlea mtoto wangu hapa tangu mwaka 2015. Nikiambiwa nihame, niende wapi na kwa pesa gani?" alihoji. Kulingana naye, wakazi wengi hawajaona juhudi za kutosha za serikali kuwasaidia kuhama. Katika eneo la Nairobi Dam karibu na Highrise, Ruth Mwikali pia anahofia mvua inayotarajiwa. Anasema amesikia onyo kuhusu El Niño lakini hajapewa mwongozo wa wazi kuhusu mahali pa kwenda iwapo makazi yao yatazingirwa na maji. Wasiwasi wa wakazi hawa unajiri huku serikali ya Kaunti ya Nairobi ikisema imeongeza maandalizi ya kukabiliana na mafuriko. Gavana Johnson Sakaja amesema maeneo kama Mukuru, Kibra, Mathare na sehemu za Ruaraka ni miongoni mwa maeneo ambayo huathiriwa mara kwa mara wakati mvua kubwa inapozidi uwezo wa mitaro ya kuondoa maji. Kaunti imesema inaendelea kusafisha, kupanua na kuchimba zaidi mitaro ya maji katika zaidi ya maeneo 36 yanayokumbwa na mafuriko. Pia imeanzisha vituo 27 vya uokoaji na makazi ya muda kwa watu watakaolazimika kuhama. Hata hivyo, kwa wakazi wengi wa mitaa ya mabanda, maandalizi hayo hayajibu swali lao kuu. "Hauwezi kuwaambia watu wahame bila kuwaonyesha mahali pa kwenda," alisema Mzee Francis Kaviti wa Mukuru Kayaba.
read more
taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sat, 26 Sep 2026 03:55:49
Jinsi ya kutambua walaghai wa mapenzi wanakunyemelea mtandaoni
Kadri watu wengi wanavyotumia mitandao na apu za kutafuta wachumba, ndivyo matapeli wa kimapenzi wanavyozidi kuwanasa waathiriwa wao. Utafiti wa TransUnion unaonyesha kuwa karibu Wakenya watatu kati ya kumi wanaotumia apu za uchumba mtandaoni wamewahi kukumbana na jaribio la ulaghai. Zaidi ya asilimia 80 ya Wakenya pia wanasema wamewahi kulengwa na walaghai wa kidijitali kupitia simu zao. Mtaalamu wa usalama wa mitandao na mshirika wa kampuni ya Techrise, Polycap Oliver Oluoch Ochieng, anasema ishara ya kwanza ya tahadhari ni mtu kuharakisha mapenzi. "Ikiwa mtu anaanza kukutamkia mapenzi ndani ya siku chache kabla hata ya mawasiliano ya kawaida kama simu ya video, hilo ni jambo la kutiliwa shaka," anasema. Pia anaonya kuhusu watu wanaokwepa mawasiliano ya video au mikutano ya ana kwa ana kwa kutoa visingizio mbalimbali kama kamera kuharibika au kuwa mbali kikazi. Kwa mujibu wake, matapeli mara nyingi hutumia picha za kuvutia zilizoibwa mitandaoni na hujenga wasifu unaoonekana mkamilifu kupita kiasi. "Mfano ni mtu kuchapisha picha za kitaalamu pekee bila picha za kawaida akiwa na marafiki au familia. Hiyo ni ishara ya tahadhari," anasema. Anashauri watumiaji kufanya uchunguzi wa picha mtandaoni ili kubaini iwapo zimeibwa kutoka kwa wanamitindo au watu maarufu. Mtaalamu huyo pia anatahadharisha kuhusu watu wanaoharakisha kuhamisha mazungumzo kutoka apu za uchumba hadi WhatsApp au Telegram ambako ni vigumu kufuatilia ulaghai. Kwa kawaida, matapeli huanza kwa kuomba kiasi kidogo cha pesa kama vocha ya simu au mkopo mdogo. Baada ya kuona mwathiriwa yuko tayari kusaidia, huanza kuomba fedha nyingi zaidi kwa madai ya dharura za hospitali, usafiri au uwekezaji. "Ikiwa mtu anaomba pesa kwa sababu yoyote ile, huo ni wakati wa kusitisha mawasiliano," anasema Oluoch. Mshauri wa masuala ya mahusiano Benjamin Zulu anasema watu wanaotafuta mapenzi mtandaoni hawapaswi kutegemea mawasiliano ya mtandaoni pekee. "Mtandao unaweza kuwa sehemu ya kukutana, lakini uhusiano wa kweli hujengwa kupitia mawasiliano ya ana kwa ana," anasema. Zulu anaongeza kuwa mtu anayekwepa kukutana ana kwa ana huenda ana jambo la kuficha. Pia anawahimiza watu kutotoa taarifa za kibinafsi kama anwani ya nyumbani, nambari ya kitambulisho au hali zao za kifedha kabla ya kuwa na imani kamili kwa mtu huyo. Anashauri watu kuwa waangalifu hasa wanapopitia maumivu ya moyo au upweke, kwani hali hiyo huwafanya kuwa rahisi kudanganywa. Kwa maoni yake, mapenzi ya kweli hayapaswi kuhusisha maombi ya pesa. "Usichukue mkopo wala kutumia akiba yako kumsaidia mtu uliyekutana naye mtandaoni," anasema. Wataalamu wanashauri watu kufanya simu za video kabla ya kuwekeza hisia zao, kuchagua maeneo ya wazi wanapokutana kwa mara ya kwanza na kuwafahamisha marafiki au jamaa kuhusu mahali walipo. Aidha, yeyote anayeshuku ulaghai anaweza kuripoti kwa Idara ya Upelelezi wa Jinai (DCI) kupitia nambari ya bure 0800 722 203 au kwa simu za dharura za polisi 999, 911 au 112.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sat, 26 Sep 2026 02:55:26
Kaa chonjo: Maeneo hatari kwa ghasia za kisiasa 2027 yamulikwa
HUKU Kenya ikielekea kwenye Uchaguzi Mkuu wa Agosti 10, 2027, wasiwasi unazidi kuongezeka kuhusu uwezekano wa kuzuka kwa ghasia za kisiasa katika maeneo mbalimbali nchini. Wiki za hivi majuzi zimeshuhudia visa vya vurugu katika mikutano ya kisiasa huko Homa Bay, Embu na Garissa, hali ambayo imeibua hofu kuwa siasa za ushindani huenda zikachochea ukosefu wa usalama kama ilivyoshuhudiwa katika chaguzi zilizopita. Mashambulizi dhidi ya viongozi wa muungano wa Linda Mwananchi mjini Homa Bay na vurugu zilizoripotiwa katika mkutano wa kisiasa Nembure, Embu, ni baadhi ya matukio ambayo yamefanya hali ya kisiasa nchini kuwa katika hali ya taharuki. Kiongozi wa Wiper, Kalonzo Musyoka, na washirika wake pia walilazimika kuondoka haraka Garissa baada ya kukumbana na mazingira yaliyotishia usalama wao. Kwa mujibu wa Tume ya Kitaifa ya Haki za Kibinadamu (KNCHR), watu wasiopungua 11 wamepoteza maisha tangu Februari mwaka huu kutokana na matukio yanayohusishwa na mikutano ya kisiasa nchini. Tume hiyo imeonya kuwa mivutano inayoshuhudiwa katika maeneo kama mpaka wa Turkana na West Pokot, Isiolo, Embu na kaunti nyingine ni ishara ya hatari inayopaswa kushughulikiwa mapema kabla ya uchaguzi. "Tunahitaji kulinda haki za msingi kabla hazijakiukwa, si baada ya madhara kutokea," ilisema KNCHR ikitaka uchunguzi wa kina kufanywa kuhusu visa vyote vya vurugu. Kwa upande wake, Tume ya Uwiano na Utangamano wa Kitaifa (NCIC) imezidi kuwaonya wanasiasa dhidi ya matumizi ya lugha za uchochezi na kuajiri vijana kutekeleza mashambulizi dhidi ya wapinzani wao. Mwenyekiti wa NCIC, Kepha Nyamweya Omae, alisema vijana wanapaswa kushirikishwa katika demokrasia kwa njia halali badala ya kutumiwa kama silaha za kisiasa. Wataalamu wa masuala ya usalama wanasema maeneo hatari ya ghasia za uchaguzi nchini yamebakia karibu yale yale kwa miaka mingi. Mtaalamu George Musamali anasema Nairobi, sehemu za Bonde la Ufa, Mombasa, Homa Bay, Migori, Kisii na Kiambu zinaendelea kuonekana kuwa maeneo yenye uwezekano mkubwa wa kushuhudia vurugu. Maeneo yaliyotajwa mara kwa mara kama yenye uwezekano mkubwa wa kushuhudia ghasia za kisiasa ni Nairobi, Nakuru, Kericho, Kisumu, Uasin Gishu, Mombasa, Homa Bay, Migori, Kisii, Kiambu, sehemu za Bonde la Ufa, Turkana-West Pokot, Isiolo, Embu, Kitengela, Bungoma, Kakamega, Nandi na Marsabit. Haya ni maeneo yaliyotambuliwa kutokana na historia ya vurugu za uchaguzi, mivutano ya kisiasa, migogoro ya ardhi, tofauti za kikabila na ushindani wa kisiasa. "Kila uchaguzi tangu mfumo wa vyama vingi urejee mwaka 1992 umeshuhudia aina fulani ya ghasia. Mara nyingi maeneo hayo hubakia yale yale kwa sababu siasa zetu zimejengwa kwenye misingi ya kikabila," alisema Bw Musamali. Aidha, ameonya kuhusu kuibuka kwa makundi ya vijana wanaotumiwa na wanasiasa kuvuruga mikutano ya wapinzani na kuzua hofu miongoni mwa wapiga kura. Ripoti mbalimbali zimeonyesha kuwa ghasia za uchaguzi nchini mara nyingi huchochewa na mchanganyiko wa siasa za kikabila, migogoro ya ardhi, malalamishi ya kihistoria na ukosefu wa usawa katika ugavi wa rasilimali za umma. Mwanaharakati wa haki za binadamu Ernest Cornel anaeleza kuwa vurugu zinaweza kutokea kati ya jamii tofauti au hata ndani ya jamii moja kulingana na maslahi ya kisiasa na kijamii yanayokinzana. "Kuna maeneo ambapo migogoro ya ardhi na mipaka imeendelea kwa muda mrefu. Siasa zinapoingilia kati, baadhi ya watu huona kama fursa ya kulipiza kisasi," alisema. Takwimu zinaonyesha kuwa ghasia za uchaguzi wa 2007/2008 zilisababisha vifo vya takriban watu 1,300 na kuwafanya zaidi ya watu 650,000 kuhama makazi yao. Ingawa Kenya imepiga hatua kubwa tangu wakati huo, wataalamu wanaonya kuwa dalili zinazoonekana sasa zinafanana na zile zilizotangulia migogoro ya zamani. Aliyekuwa Jaji Mkuu David Maraga pia ameonya kuhusu umuhimu wa kuwa na Idara za usalama ambazo haziegemei upande wowote, akisema upendeleo wa kisiasa ndani ya taasisi za usalama unaweza kutumbukiza nchi katika machafuko. Kampeni za uchaguzi zinapoanza kushika kasi, wadau wa kisiasa, asasi za kiraia na idara za usalama wanahimizwa kushirikiana ili kuzuia kurejea kwa historia ya vurugu. Swali kuu sasa ni iwapo Kenya itazingatia ishara hizi za tahadhari au itasubiri hadi madhara yatokee tena.
read moreRight Column Content