T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sat, 01 Aug 2026 06:55:36

China yakana madai ya kuuzia Iran silaha

SERIKALI ya China imekanusha vikali madai kwamba imekubali kuiuzia Iran mamia ya mifumo ya ulinzi wa angani, wakati mapigano kati ya Iran na Amerika yakiendelea kushika kasi na kuzua hofu ya kusambaa kwa vita katika eneo lote la Mashariki ya Kati. Wizara ya Ulinzi ya China mnamo Alhamisi ilisema ripoti zilizodai kuwa Beijing inapanga kuipatia Tehran kati ya mifumo 300 na 400 ya ulinzi wa anga ni 'za uongo na zisizo na msingi wowote.' Msemaji wa wizara hiyo, Jiang Bin, alisema China haijahusika katika makubaliano yoyote ya aina hiyo. Kauli hiyo imejiri siku moja baada ya shirika la habari la Reuters kuripoti, ikinukuu durukutoka sehemu tatu zinazofahamu suala hilo, kwamba Iran ilikuwa inatarajiwa kupokea mifumo ya makombora ya QW-12 na FN-16 yenye thamani ya kati ya Sh7.7 bilioni na Sh9 bilioni. Kwa mujibu wa ripoti hiyo, makubaliano hayo yalidaiwa kuhusisha kampuni moja yenye makao yake Hong Kong iliyokuwa ikifanya kazi kama mpatanishi kati ya Iran na China. Duru hizo zilidai kuwa shehena za kwanza zilitarajiwa kusafirishwa kutoka mji wa Urumqi, magharibi mwa China, kupitia Pakistan kuelekea Iran. Hata hivyo, jeshi la Pakistan limekanusha madai hayo, likisema kuwa taarifa zinazodai nchi hiyo inahusika katika usafirishaji huo ni za kubuni. Mvutano huo umeongezeka wakati Amerika ikiendelea na mashambulizi dhidi ya jeshi la Iran. Mnamo Jumatano, ndege za kivita za Amerika zilifanya mashambulizi mapya dhidi ya vituo vya kijeshi vya Iran, huku mapigano yakisambaa hadi maeneo ya pwani ya Misri baada ya shambulizi dhidi ya bandari moja muhimu katika Bahari ya Shamu. Mashambulizi hayo yamezidisha hofu ya kuvurugika kwa biashara ya kimataifa, hasa usafirishaji wa mafuta kupitia Mkondo wa Hormuz na Bahari ya Shamu. Wataalamu wa masuala ya usalama wanaonya kuwa kuongezeka kwa mapigano kunaweza kuathiri usafirishaji wa bidhaa muhimu na kusababisha kupanda kwa bei ya mafuta duniani. Wakati huo huo, Iran imeendelea kusisitiza kuwa ina haki ya kujilinda dhidi ya kile inachokiita uchokozi wa Amerika na washirika wake. Serikali ya Tehran imeonya kuwa mashambulizi yoyote mapya yatachochea hatua kali za kulipiza kisasi. China, ambayo ni mshirika mkubwa wa kibiashara wa Iran, imeendelea kutaka pande zote kurejea kwenye meza ya mazungumzo badala ya kutumia nguvu za kijeshi. Beijing imeonya kuwa vita hivyo vinaweza kuhatarisha uthabiti wa uchumi wa dunia na kuzidisha migogoro ya kisiasa katika eneo hilo. Licha ya mazungumzo ya kidiplomasia yanayoendelea kupitia Qatar, Oman na Umoja wa Mataifa, hakuna dalili za haraka kwamba mapigano hayo yatamalizika hivi karibuni. Wachambuzi wanaonya kuwa iwapo vita vitaendelea, mataifa mengi zaidi yanaweza kujikuta yakivutwa katika mzozo huo unaotikisa Mashariki ya Kati.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sat, 01 Aug 2026 07:55:15

Ugatuzi: Kilichozima kabisa jumuiya za kiuchumi za kaunti

MIAKA 13 baada ya ugatuzi kuanza, ndoto ya kuanzishwa kwa jumuiya za kiuchumi za kaunti ili kuimarisha maendeleo imekwama kutokana na ukosefu wa fedha, mvutano wa kisiasa na kukosekana kwa sheria zinazozitambua rasmi. Magavana walipoanzisha ushirikiano huo mwaka wa 2013, waliahidi kwamba ungechochea ukuaji wa uchumi, kuvutia wawekezaji na kuboresha maisha ya wakazi kupitia miradi ya pamoja. Kaunti mbalimbali ziliunda miungano kama Jumuiya ya Kaunti za Pwani, Jumuiya ya Kiuchumi ya kaunti za eneo la Ziwa (LREB), Jumuiya ya Kiuchumi ya Kaskazini mwa Bonde la Ufa (Noreb), Jumuiya ya Kiuchumi ya Eneo la Kati(Cereb), Jumuiya ya Kiuchumi ya Kusini Mashariki Kenya na na Baraza la Ustawi la Kaunti za Kaskazini Mashariki. Hata hivyo, matumaini hayo yamefifia. Miradi mingi imekwama huku baadhi ya kanda zikigeuka kuwa majukwaa ya mikutano bila matokeo yanayoonekana. Baadhi ya changamoto zinazotajwa ni ukosefu wa fedha, ushindani wa kisiasa, mabadiliko ya uongozi wa kaunti na kukosekana kwa sheria inayoruhusu kaunti kuchangisha na kutumia fedha kwa pamoja. Mfano ni LREB, iliyopanga kuanzisha benki ya maendeleo ya Sh2 bilioni ili kutoa mikopo nafuu kwa wafanyabiashara. Mpango huo ulisitishwa mwaka wa 2023 baada ya Afisi ya Mdhibiti wa Bajeti kukataa kuidhinisha mradi huo kwa sababu haukuwa na msingi wa kisheria. Kila kaunti mwanachama ilitarajiwa kuchangia Sh200 milioni, lakini hilo halikufanyika. Mkurugenzi wa Kamati na Mipango katika Baraza la Magavana (CoG), Bw Kizito Osore Wangalwa, amesema ukosefu wa sheria ndio kikwazo kikubwa. Alisema sheria itapatia kanda hizo uhalali, kurahisisha upatikanaji wa fedha kutoka kwa washirika wa maendeleo na kuhakikisha zinaendelea hata baada ya mabadiliko ya kisiasa. Mswada wa Rasilmali za Kaunti unaolenga kutambua rasmi kanda hizo na kuruhusu kaunti kuunganisha rasilimali, bado umekwama Seneti. Wataalamu wa utawala pia wanasema kuchelewa kwa sheria hiyo kumedhoofisha utekelezaji wa miradi mingi. Mtaalamu wa utawala Dkt Peter Mbae alisema mabunge mengi ya kaunti hayajapitisha sheria zinazowezesha matumizi ya fedha kwa shughuli za kanda hizo, hali inayozua maswali ya ukaguzi wa hesabu. Katika Jumuiya ya Kaunti za Pwani, mwenyekiti wake ambaye pia ni Gavana wa Tana River, Dhado Godana, amesema baadhi ya kaunti hazijawasilisha michango yao ya kila mwaka ya Sh2.5 milioni, jambo linalotatiza shughuli. Licha ya changamoto hizo, wataalamu wanaamini kuwa ikiwa zitawekewa msingi wa kisheria na kufadhiliwa ipasavyo, miungano ya kiuchumi ya kanda inaweza kuimarisha kilimo, utalii, biashara, viwanda na kuongeza ajira kupitia miradi ya pamoja inayovuka mipaka ya kaunti.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sat, 01 Aug 2026 05:55:38

Ripoti ya polisi yafichua ukatili wa wanajeshi wa Uingereza Laikipia

RIPOTI ya siri ya polisi imefichua madai mazito ya ubakaji, ulawiti wa watoto na ukiukaji wa haki za kibinadamu unaodaiwa kutekelezwa na wanajeshi wa kikosi cha Uingereza wanaopata mafunzo Kenya (BATUK) katika Kaunti ya Laikipia. Kwa mujibu wa ripoti hiyo ya Mei 19, 2026, iliyotiwa saini na Inspekta Jenerali wa Polisi Douglas Kanja na kuwasilishwa bungeni, baadhi ya wanajeshi walivuka kutoka eneo lao la mazoezi ya kijeshi hadi vijiji vya jirani na kuwashambulia wakazi. Katika kijiji cha Lekiji, Kaunti Ndogo ya Laikipia Kaskazini, msichana mwenye umri wa miaka 12 anaripotiwa kubakwa mara kadhaa na wanajeshi hao baada ya kushawishiwa kwa peremendepipi alipokuwa akivua samaki karibu na mto. Ripoti hiyo inadai kuwa baadaye alipata ujauzito na kujifungua mtoto mwenye asili mchanganyiko. Watoto wengine, kwa mujibu wa uchunguzi huo, walinaswa kwa kupewa biskuti, chokoleti na vinywaji kabla ya kudhulumiwa kingono. Ripoti hiyo inaeleza kuwa manusura wengi walitelekezwa wakiwa wamepoteza fahamu na kuokolewa baadaye na jamaa, majirani au wachungaji wa mifugo waliovutiwa na vilio vyao. Katika Kaunti ya Laikipia pekee, polisi walirekodi visa vya watu 37 waliodaiwa kubakwa na genge, watu 20 kubakwa na wengine wawili kujeruhiwa walipokuwa wakijaribu kutoroka mashambulizi hayo. Waathiriwa walieleza kuwa washambuliaji walikuwa wamevalia sare za kijeshi na mara nyingi waliwashambulia katika maeneo yaliyotengwa kama vichakani, njia za porini na kandokando ya mito walipokuwa wakichota maji, kukusanya kuni, kuogelea au kuchunga mifugo. Ripoti hiyo pia inaonyesha kuwa manusura wengi hawakupata matibabu hospitalini kutokana na hofu, unyanyapaa, mila za jamii na ukosefu wa huduma za afya. Badala yake, baadhi yao walifanyiwa matambiko ya jadi na kupewa dawa za mitishamba. Baadhi ya wanawake walidai walipoteza mimba baada ya mashambulizi hayo huku wengine wakisema hawakuweza tena kupata ujauzito. Wachunguzi walichukua taarifa kutoka kwa manusura 40 wenye umri kati ya miaka 48 na 90 waliotoa ushahidi kuhusu ukatili huo pamoja na madhara ya muda mrefu ya kimwili na kisaikolojia. Ripoti hiyo pia inaeleza kuwa watoto waliozaliwa kutokana na visa hivyo wanakabiliwa na ubaguzi, unyanyapaa na kukosa msaada kutoka kwa wanaodaiwa kuwa baba zao. Polisi walitambua mtoto mmoja mwenye asili mchanganyiko Laikipia, huku ikielezwa kuwa sampuli za DNA za baadhi ya waathiriwa zilipelekwa Uingereza kwa uchunguzi kubaini baba mzazi. Kutokana na matokeo hayo, polisi wanapendekeza serikali ichukue hatua za kisheria kupitia mikataba ya kimataifa ya usaidizi wa kisheria na pia kuendelea na uchunguzi wa DNA kwa idhini ya waathiriwa ili kuwabaini wanaodaiwa kuwa baba wa watoto hao. Ripoti hiyo ilifuatia agizo la Bunge mwaka jana kwa polisi kufanya uchunguzi huru baada ya Kamati ya Ulinzi, Ujasusi na Mahusiano ya Kigeni kubaini madai ya unyanyasaji wa kingono, matumizi mabaya ya mamlaka na ukiukaji wa haki za binadamu unaodaiwa kufanywa na wanajeshi hao. Wakati huo huo, licha ya serikali kutangaza kurejelewa kwa mazoezi ya pamoja ya kijeshi kati ya Kenya na Uingereza, wabunge wanataka makubaliano hayo yafanyiwe marekebisho ili kosa la mauaji lisikilizwe katika mahakama za Kenya na BATUK iwajibike zaidi kupitia miradi ya uwajibikaji kwa jamii.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sat, 01 Aug 2026 04:55:01

Wantam: Upinzani wakosoa ndoto mpya ya Ruto ya ustawi

VIONGOZI wakuu wa upinzani wamekosoa vikali pendekezo la Rais William Ruto la kuanzisha mwongozo mpya wa maendeleo ya taifa utakaofuata Ruwaza ya 2030, wakisema serikali inajaribu kubadilisha mjadala kutoka kwa matatizo yanayowakumba Wakenya kwa sasa. Aliyekuwa Naibu wa Rais Rigathi Gachagua, kinara wa vuguvugu la Linda Mwananchi Seneta Edwin Sifuna, aliyekuwa Jaji Mkuu David Maraga na viongozi wengine walisema taifa halihitaji mpango mpya kabla ya serikali kutekeleza ahadi ilizotoa na kushughulikia changamoto za gharama ya maisha, ufisadi na utawala. Rais Ruto alitangaza kuwa kuanzia Agosti 12 ataanzisha mazungumzo ya kitaifa yatakayowaleta pamoja wataalamu, viongozi wa kisiasa, wanavyuo, wafanyabiashara, viongozi wa dini, vijana na wadau wengine ili kuandaa mwongozo mpya wa maendeleo utakaoongoza taifa hadi mwaka wa 2060. Kulingana na rais, mwongozo huo utajengwa juu ya mafanikio ya Ruwaza ya 2030 lakini pia utazingatia mabadiliko ya uchumi wa dunia, teknolojia na fursa mpya za maendeleo. Alisema lengo ni kuhakikisha Kenya inakuwa taifa lenye uchumi wa juu na viwanda imara katika miongo ijayo. Lakini Bw Gachagua alisema pendekezo hilo ni mbinu ya kisiasa inayolenga kuwafanya Wakenya wasahau matatizo ya sasa. "Si jambo la kujadiliwa kwamba rais ambaye amezamisha nchi kwenye mzigo wa madeni na anayeshuhudia uchumi ukidorora sasa anataka kutupeleka mwaka 2060. Huu ni udanganyifu wa kiuchumi unaolenga kufufua siasa zake zilizokwama," alisema. "Amekubali kuwa mfumo wake wa ufadhili wa elimu umefeli. Anapaswa pia kukubali kuwa SHA imefeli na ushuru wa nyumba umewaumiza Wakenya. Hata ruwaza hii mpya imezaliwa ikiwa imekufa," alisema. Kwa upande wake, Bw Maraga alisema hotuba ya rais haikugusia suala ambalo, kwa maoni yake, ndilo linazorotesha maendeleo nchini. "Rais hakutaja hata mara moja neno ufisadi. Kenya inapoteza mabilioni ya fedha kila siku kutokana na ufisadi. Zaidi ya Sh1 trilioni hupotea kila mwaka na pesa hizo zinaweza kubadilisha maisha ya Wakenya," alisema. Aliyekuwa Waziri wa Usalama wa Ndani, Dkt Fred Matiang'i naye alipinga mpango huo akisema serikali haijatekeleza hata mapendekezo yaliyopo, yakiwemo yale ya Kamati ya NADCO. Seneta Sifuna alisema rais hawezi kutenganisha maendeleo na misingi ya Katiba.  "Katiba inaanza kwa kusisitiza demokrasia, haki za binadamu, uhuru, usawa, utawala wa sheria na haki ya kijamii. Hauwezi kuzungumzia maendeleo bila kuheshimu misingi hiyo kwanza," alisema. Kiongozi wa Democratic Party Justin Muturi alisema Rais Ruto anapaswa kwanza kutoa tathmini ya utekelezaji wa Ajenda ya Mabadiliko ya Uchumi kuanzia mashiani (BETA) kabla ya kuanzisha mjadala mwingine wa maendeleo. "Wakenya bado wanasubiri kuona matokeo ya ahadi za mwaka 2022. Serikali ichapishe ripoti ya mafanikio yake badala ya kubadilisha mjadala," alisema. Aliyekuwa balozi wa Kenya nchini Amerika Elkanah Odembo alisema Kenya haina uhaba wa sera za maendeleo bali tatizo kuu ni utawala mbaya. Kwa mujibu wake, Ruwaza ya 2030 tayari ina mapendekezo mengi mazuri ambayo hayajatekelezwa ipasavyo kutokana na changamoto za uongozi. Naye Mweka Hazina wa ODM Timothy Bosire alisema ufisadi umeendelea kuwa kikwazo kikubwa kwa maendeleo ya taifa. Alisema iwapo serikali itadhibiti ufisadi na kuhakikisha taasisi za umma zinafanya kazi kwa uhuru, Kenya inaweza kufikia maendeleo bila kuhitaji mwongozo mwingine mpya.

read more
T

taifaleo.nation.co.ke

@taifaleo Sat, 01 Aug 2026 03:55:56

Orengo amrai Jumwa aingie wantam baada ya kumtema Ruto

KIONGOZI wa vuguvugu la Linda Mwananchi, Bw James Orengo, amemkaribisha rasmi aliyekuwa Waziri wa Masuala ya Jinsia, Bi Aisha Jumwa, kujiunga na upinzani katika juhudi za kumuondoa Rais William Ruto mamlakani kwenye Uchaguzi Mkuu wa 2027. Bw Orengo alisema kujiunga kwa Bi Jumwa kutaimarisha ushawishi wa vuguvugu hilo katika eneo la Pwani kutokana na tajriba na ushawishi wake wa kisiasa. Bw Orengo alisema anaheshimu uamuzi wa Bi Jumwa wa kuendelea na mashauriano kabla ya kutangaza msimamo wake wa kisiasa, lakini akasisitiza kuwa milango ya Linda Mwananchi iko wazi kwake. Hata hivyo, aliongeza kuwa iwapo Bi Jumwa ataamua kujiunga na vuguvugu hilo, atapewa nafasi ya juu ya uongozi, huku akidai kuwa viongozi wengi wa Pwani wako tayari kuondoka UDA na kujiunga na upinzani kuelekea uchaguzi wa mwaka 2027. Hatua hiyo inajiri siku moja baada ya Bi Jumwa kutangaza kujiondoa katika chama cha Rais William Ruto, akitaja kile alichodai kuwa ni vitendo visivyo vya kidemokrasia vinavyodhoofisha matakwa ya wananchi wa Kilifi. Mbunge huyo wa zamani wa Malindi alisema alifikia uamuzi huo baada ya mashauriano na wakazi wa Kilifi, kutafakari na kufanya maombi. Bi Jumwa, ambaye ni mmoja wa waanzilishi wa UDA, alisema kuondoka katika chama hicho halikuwa jambo rahisi kwa kuwa alitumia nguvu na kujitolea kukijenga chama hicho. Hata hivyo, kwenye mkutano na Bw Orengo, Bi Jumwa alisema bado anaendelea na mashauriano na vyama mbalimbali vya kisiasa kabla ya kutangaza msimamo wake kuhusu chama atakachotumia kuwania ugavana wa kaunti ya Kilifi mwaka 2027. "Leo nimetembelewa na Gavana James Orengo na tumekuwa na mazungumzo yenye manufaa. Nilipotoa taarifa ya kujiondoa UDA nilisema niko tayari kuzungumza na watu wenye mawazo yanayofanana na yangu kwa manufaa ya watu wa Kilifi, pwani na taifa kwa ujumla. Bado naendelea kushauriana na wananchi wa Kilifi na pwani kabla ya kufanya uamuzi wa mwisho, lakini ninaamini siku zijazo zitakuwa njema," alisema Bi Jumwa. Bw Orengo, ambaye pia ni Gavana wa Siaya, alisema mara tu alipopata taarifa za kujiondoa kwa Bi Jumwa kutoka UDA, aliamua kumtafuta haraka na kumshawishi kujiunga na Linda Mwananchi. "Kama kiongozi wa Linda Mwananchi, sikuona sababu ya kupoteza muda. Bi Jumwa alikuwa mmoja wa washirika wa karibu wa kinara wa ODM Raila Odinga. Kila alipokuwa akifanya mikutano ya kisiasa, Bi Jumwa alikuwa mstari wa mbele. Baba alimpa jina la Mekatilili wa Menza kutokana na ujasiri wake. Ninaamini alipo Bw Odinga anafurahia kuona tukishirikiana tena," alisema Bw Orengo. Aliwataka wakazi wa Mombasa, Kilifi, Kwale, Lamu, Tana River na Taita Taveta kumuunga mkono Bi Jumwa, akimtaja kuwa mwanasiasa shupavu, mzungumzaji mahiri na mwenye uwezo wa kuongoza. "Pwani sasa imepata kiongozi ambaye anaweza kutetea maslahi ya wananchi wake. Wapwani wengi wanaunga mkono ajenda ya mabadiliko, lakini baadhi ya viongozi wamekuwa na hofu ya kujitokeza hadharani. Uamuzi wa Bi Jumwa utawapa wengine ujasiri wa kujiunga nasi," alisema. Aliongeza kuwa Linda Mwananchi tayari imeanza kujipanga kwa uchaguzi wa 2027 na ina imani kuwa itashinda. "Tutasimama kidete kumlinda mtoto wetu wa Pwani. Bi Jumwa ni kiongozi ambaye amepitia changamoto nyingi za kisiasa lakini ameendelea kusimama imara. Tunahitaji Pwani iungane na vuguvugu letu," alisema.

read more