taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 1 hours ago
Joho, Mvurya wapambania kudhibiti Kwale
USHINDANI wa kuwania ugavana Kwale kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027 unazidi kuonekana kama mchuano wa kisiasa kati ya Waziri wa Madini na Uchumi wa Baharini, Bw Hassan Joho wa ODM, na mwenzake wa Michezo, Bw Salim Mvurya wa UDA. Bw Mvurya anaongoza juhudi za kuhakikisha kaunti hiyo inasalia chini ya UDA huku Bw Joho akitangaza nia ya ODM kuendeleza ushawishi wake katika eneo la Pwani. "Ni lazima tukifanye ODM kuwa imara tena. Hatuwezi kuruhusu vyama vingine kuchukua maeneo yaliyokuwa ya ODM," alisema Bw Joho wakati wa mkutano wa hivi majuzi wa kisiasa Kwale. Gavana Fatuma Achani, ambaye anatumikia muhula wake wa kwanza, anakabiliwa na ushindani mkali baada ya waliokuwa wakimezea mate tikiti ya ODM, Profesa Hamadi Boga na mfanyabiashara Lungazi Mangale, kuamua kuungana ili kumuunga mkono mmoja wao. Wawili hao, walioibuka wa pili na wa tatu mtawalia katika uchaguzi wa 2022, wamehimizwa na viongozi wa mashinani kudumisha ushirikiano wao hadi uchaguzi utakapofanyika. Viongozi wa ODM wameonya kuwa kuvunjika kwa muungano huo kunaweza kudhoofisha azma ya chama hicho ya kutwaa kiti cha ugavana. Licha ya mikakati hiyo inayoendelea, Waziri Mvurya amewataka wapinzani wa Bi Achani kujiandaa kwa mchuano mkali unaofanana na uchaguzi mdogo wa Msambweni wa mwaka 2020. Uchaguzi huo ulikuwa kipimo kikubwa cha ushawishi wa kisiasa kati yake na Waziri Joho, ambao wakati huo walikuwa magavana wa Kwale na Mombasa mtawalia. Bw Joho aliunga mkono mgombeaji wa ODM Omar Boga, ambaye ni kaka mdogo wa Profesa Boga, huku Mvurya, aliyekuwa mwanachama wa ODM kabla ya kuhamia Jubilee, akiunga mkono mgombeaji huru Feisal Bader. Bw Bader alikuwa akiungwa mkono na wanasiasa waliokuwa washirika wa Naibu Rais wa wakati huo, William Ruto. Hatimaye, Bw Bader alimshinda Omar kwa kupata kura 15,251 dhidi ya 10,444 za mpinzani wake, na hivyo kumpa Mvurya ushindi mkubwa wa kisiasa. "Si siri kwamba rais wetu ni William Samoei Ruto, gavana wetu ni Fatuma Mohamed Achani, na mbunge wa eneo hili ni Feisal Bader. Walimdharau Feisal katika uchaguzi mdogo wa 2020 na wakaja hapa kwa nguvu zao zote, lakini tunawaambia kuwa wanaweza kupanga dhidi ya gavana, lakini atasalia kuwa gavana wa Kwale," alisema Bw Mvurya katika mkutano wa kisiasa Msambweni. Profesa Boga, ambaye aliwahi kuhudumu kama Katibu katika Wizara ya Kilimo wakati wa utawala wa Jubilee, aligombea ugavana mwaka wa 2022 kupitia tiketi ya ODM na kupata kura 53,972, na kushika nafasi ya pili nyuma ya Bi Achani, aliyeibuka mshindi kwa kura 59,674. Bw Mangale, aliyewahi kufanya kazi katika Mamlaka ya Usimamizi wa Bandari Kenya (KPA) kama mhandisi, aligombea kupitia chama cha Pamoja African Alliance (PAA) kabla ya kujiunga na ODM baada ya chama hicho kusambaratika. Hata hivyo, Gavana Achani ametetea rekodi yake ya uongozi akisema anatarajia kuchaguliwa tena kutokana na miradi ya maendeleo ambayo serikali yake imeanzisha. "Viongozi wanapaswa kutathminiwa na kuchaguliwa tena kwa kuzingatia miradi yao ya maendeleo. Acheni siasa za chuki na uhasama. Kuna baadhi ya watu ambao hawana sera; wanachozungumzia kila mara ni Achani. Nitachaguliwa tena ili kuhudumu mihula yangu miwili," alisema.
read moreOther Headlines
taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 2 hours ago
Majonzi walimu kufa wakielekea harusini
SAFARI ya walimu kutoka Kaunti ndogo ya Matete, Kaunti ya Kakamega, kuenda kusherehekea harusi ya mtoto wa mwenzao iligeuka msiba baada ya watu sita kufariki katika ajali ya barabarani. Ajali hiyo ilitokea usiku wa manane wikendi karibu na Burnt Forest, kwenye barabara kuu ya Eldoret-Nakuru. Miongoni mwa waliofariki ni Janet Andabwa, kaimu mwalimu mkuu wa Shule ya Msingi ya Chavere, ambaye kifo chake kimeiacha familia yake katika majonzi tele. Mumewe, Geoffrey Besele, ambaye pia ni mwalimu mkuu wa Shule ya Msingi ya Tande, alisema mkewe aliondoka nyumbani akiwa na furaha baada ya kukamilisha kusimamia na kutathmini mitihani ya KJSEA. Alisema Bi Andabwa aliagana naye na kuanza safari yake kuelekea Nairobi mnamo saa mbili usiku, baada ya kuchukuliwa na walimu wenzake katika kituo cha kibiashara cha Kaburengu. Hata hivyo, furaha hiyo ilikatizwa alfajiri baada ya kupokea simu iliyomfahamisha kuhusu ajali hiyo. "Nilipokea simu ya kuhuzunisha saa kumi alfajiri kwamba alikuwa amepata ajali huko Burnt Forest," akasema Bw Besele huku akishindwa kuzuia machozi katika Kituo cha Polisi cha Tarakwa, ambako mabaki ya magari yaliyohusika kwenye ajali yalikuwa yamepelekwa. Mbali na Bi Andabwa, waliofariki ni mwalimu mwengine kutoka Shule ya St Mikasa Girls, mwalimu wa Chavere, binti wa mwalimu mmoja wa eneo hilo na mfanyabiashara maarufu katika soko la Matete. Walimu na familia zao wameathirika pakubwa kutokana na mkasa huo. Watu wengine watano waliojeruhiwa wanaendelea kupokea matibabu katika chumba cha wagonjwa mahututi (ICU) katika Hospitali ya Rufaa na Mafunzo ya Moi (MTRH), Eldoret. Kamanda wa Polisi wa Kaunti ya Uasin Gishu, Wilberforce Sichirani, alisema ajali hiyo ilihusisha lori kubwa lililokuwa likisafirisha saruji na kokoto kuelekea Eldoret. Alisema lori hilo liligongana na gari la abiria la North Rift Shuttle kabla ya kugonga magari mengine matatu. Abiria waliokuwa ndani ya gari aina ya Probox na gari jingine la uchukuzi wa umma pia waliathirika katika ajali hiyo. Mkasa huo umeibua tena wasiwasi kuhusu usalama katika barabara kuu ya Eldoret-Nakuru, miezi michache tu baada ya ajali nyingine katika eneo hatari la Mlima Punda kuua watu saba, wakiwemo wanafunzi wawili waliokuwa wakisafiri kuelekea nyumbani kwa likizo. Mkazi wa Koriomat, Ben Lelei, alisema eneo hilo limekuwa hatari kutokana na uzembe wa baadhi ya madereva wa malori yanayosafirisha mizigo. Alilalamikia pia watu waliotumia vurugu zilizotokana na ajali hiyo kuwaibia abiria badala ya kuwasaidia manusura. "Ni jambo la kusikitisha kwamba huku baadhi yetu tukijitahidi kuwaokoa manusura, wengine walikuwa wakiiba mali za abiria waliofariki na walionurika," akasema.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 3 hours ago
Winnie njiapanda kisiasa uchaguzi wa 2027 ukijongea
MBUNGE wa Bunge la Afrika Mashariki (EALA), Winnie Odinga, anakabiliwa na utata kuhusu upande wa kisiasa wa kuegemea anapotafuta kiti cha useneta Nairobi katika Uchaguzi Mkuu wa 2027. Winnie ameshindwa kuweka wazi iwapo anaunga mkono uongozi wa ODM au vuguvugu la Linda Mwananchi. Kutokuwepo kwake katika mikutano miwili muhimu Ijumaa na Jumamosi Nairobi kumezidisha maswali kuhusu mwelekeo wake wa kisiasa. Winnie hakuhudhuria uzinduzi wa makao makuu ya Linda Mwananchi jijini Nairobi wala mkutano wa ODM katika uwanja wa Jacaranda ulioongozwa na viongozi wakuu wa chama hicho. Katika kuwatambulisha viongozi wa Linda Mwananchi uliofanyika Lavington Ijumaa, kiti cha mbele kilikuwa kimetengewa Winnie, lakini hakufika. Hali hiyo inatatanisha zaidi kwa sababu Oktoba 15, wakati wa kumbukumbu ya mwaka mmoja tangu kifo cha baba yake Raila Odinga, Winnie alitangaza kuwania useneta Nairobi akisema anataka kufanya hivyo pamoja na vijana. "Najua watu wengi wamekuwa wakiuliza nilipo na ninakoelekea. Leo nataka kuwajibu ili kuondoa uvumi," akasema. "Kwa kuwa Edwin Sifuna anawania wadhifa mwingine, nafasi ya useneta Nairobi iko wazi. Ndiyo maana nimeamua kuwania kiti hicho. Siendi pekee yangu, ninaenda na vijana," akaongeza. Matamshi hayo yalifasiriwa kuwa anaegemea Linda Mwananchi, lakini kutohudhuria uzinduzi wake kumezua maswali zaidi. Hata ndani ya vuguvugu hilo, Winnie anakabiliwa na ushindani kutoka kwa Seneta Maalum, Crystal Asige, ambaye amekuwa akiandamana na Bw Sifuna katika ziara zake za kisiasa. Pia kuna mvutano kuhusu wagombea wa nyadhifa nyingine Nairobi. Bw Sifuna na viongozi wengine wa Linda Mwananchi wameunga mkono Mbunge wa Embakasi Mashariki Babu Owino kuwania ugavana, huku aliyekuwa rais wa Chama cha Wanasheria nchini (LSK) Faith Odhiambo akilenga kiti cha mwakilishi wa kike Nairobi. Profesa Lumala Masibo anasema Winnie anaweza kuwa na nafasi ya kushinda ikiwa atajihusisha na wapigakura na kuzungumza nao badala ya kuonekana kutokuwa na msimamo. "Ikiwa Winnie atacheza karata zake vizuri ndani ya Linda Mwananchi, anaweza kushinda Nairobi. Lakini ikiwa Babu na Faith watawania, itakuwa vigumu. Winnie, Faith na Babu lazima wakae pamoja na mmoja wao ajiondoe," akasema. Katika ODM, Winnie pia anakabiliwa na ushindani kutoka kwa Bw Jalangó ambaye ameungwa mkono na kaka yake Raila Junior kuwania useneta. Raila Junior amesema atabadilisha msimamo wake tu iwapo dada yake atapata tiketi ya chama. Uhusiano wa Winnie na viongozi wa sasa wa ODM umekuwa na misukosuko tangu kifo cha baba yake. Alipinga kuondolewa kwa Bw Sifuna kama katibu mkuu wa chama Februari mwaka huu. Katika mkutano wa Kamukunji, eneobunge la Kibra Januari 18, 2026, alikosoa viongozi aliowashutumu kwa kutaka kuchukua usukani wa chama baada ya kifo cha Raila. "Katika safari hii, sisi tulikuwa abiria na Baba alikuwa dereva. Siku moja tuliamka na kushtuka. Dereva alikuwa amefariki. Baadhi ya watu wakasogea mbele, wakashika usukani na kuuvuta pande tofauti," alisema. Winnie pia alizua maswali kuhusu ushirikiano wa ODM na UDA, akisisitiza kuwa maamuzi muhimu yanapaswa kuidhinishwa kwenye Kongamano la Kitaifa la Wajumbe (NDC). Zaidi ya hayo, alikosolewa na baadhi ya viongozi baada ya kumkashifu Waziri wa Fedha John Mbadi kuhusu namna anavyowahutubia viongozi wa chama akidai alikuwa akiwadharau. Changamoto zake zimeongezwa na tofauti za kifamilia. Winnie alitawazwa mrithi wa kisiasa wa Raila katika hafla ya Oktoba 4, lakini Raila Junior hakuhudhuria akisema hakujua kuhusu hafla hiyo. Kwa sasa, Winnie hajapata uungwaji mkono wa wazi kutoka kwa kiongozi mkuu wa ODM wala Linda Mwananchi. Kutohudhuria mikutano ya hivi karibuni kumeacha maswali kuhusu chama atakachotumia, upande atakaoegemea na uwezo wake wa kuunganisha wafuasi kabla ya uchaguzi wa 2027.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 4 hours ago
Rekodi ya maendeleo itampa Ruto Tutam 2027 – Kindiki
NAIBU Rais Profesa Kithure Kindiki anatumia mafanikio ya serikali ya Kenya Kwanza katika sekta mbalimbali kuimarisha uungwaji mkono wa Rais William Ruto, huku akiweka msingi wa kusalia katika wadhifa huo kampeni za uchaguzi za 2027 zikichacha. Katika kipindi cha miaka miwili tangu achukue nafasi ya Rigathi Gachagua, Profesa Kindiki amejitahidi kuonyesha mchango wake katika kuleta udhabiti serikalini akiratibu utekelezaji wa miradi muhimu. Juhudi zake pia zinaonekana kulenga kuimarisha uungwaji mkono wa Rais Ruto katika ukanda wa Mlima Kenya, ambao ni muhimu katika mipango ya Rais kutafuta muhula wa pili. Katika tathmini ya utendaji wa serikali, Profesa Kindiki alitetea rekodi ya utawala huo akisema umepiga hatua kubwa licha ya ukosoaji kutoka kwa wapinzani. "Utawala wa Ruto umefanya vizuri zaidi ya matarajio yaliyowekewa, lakini wakosoaji hawatoi tathmini ya haki kuhusu utendakazi wake. Ukosoaji wao una nia mbaya na hauna ukweli," akasema. Alitaja kilimo kama mojawapo ya sekta ambazo serikali imepiga hatua, akisema wakulima milioni 7.9 wa mimea na wafugaji milioni tatu wamesajiliwa ili kurahisisha mipango na utoaji wa huduma. "Leo tunajua tuna wakulima wangapi, mifugo waliyo nayo, wanakoishi, mazao wanayolima na aina ya mbolea wanayohitaji," akasema. Prof Kindiki alisema bei ya gunia la kilo 50 la mbolea imepungua kutoka Sh7,000 mnamo 2022 hadi Sh2,000. Bei ya mbegu bora za mahindi pia imeshuka kutoka Sh300 hadi Sh150 kwa kilo moja. Aliongeza kuwa wakulima wa kahawa sasa wanapata kati ya Sh130 na Sh150 kwa kilo ya matunda ya kahawa, ikilinganishwa na Sh60 mnamo 2022. Katika sekta ya afya, alisema Wakenya milioni 33.3 wamejisajili kupata bima ya afya inayofadhiliwa na serikali, ikilinganishwa na milioni nane mnamo 2022. Kuhusu ajira, alitaja nafasi milioni 1.1 zilizotokana na mpango wa nyumba za gharama nafuu, nafasi 600,000 za ajira nje ya nchi na ajira 350,000 katika sekta ya kidijitali. "Tumeweza kuwasaidia vijana wengi zaidi kupata ajira na fursa za kujipatia mapato," akasema. Pia alitaja kuunganishwa kwa nyumba milioni 1.5 kwenye umeme, kuimarika kwa akiba ya fedha za kigeni na ujenzi wa uwanja wa Talanta wenye uwezo wa kuchukua mashabiki 60,000. Profesa Kindiki pia amepata sifa kutoka kwa mawaziri wanaosema amekuwa akiratibu vyema mikutano ya kamati za Baraza la Mawaziri na kuondoa vikwazo vinavyochelewesha miradi.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 5 hours ago
Walimu kuendelea kufurahia mitandao ya kijamii, TSC yapata pigo
WALIMU chini wataendelea kutoa maoni yao kwenye mitandao ya kijamii bila hofu ya kuadhibiwa baada ya korti kukataa ombi la Tume ya Kuwaajiri Walimu (TSC) la kuondoa agizo lililosimamisha utekelezaji wa mwongozo wenye utata kuhusu machapisho yao mtandaoni. Jaji Francis Kyambia alisema barua ya TSC haikufafanua wazi mienendo inayochukuliwa kuwa isiyo ya kitaaluma, hivyo kuwaweka walimu katika hatari ya kuadhibiwa kwa kutoa maoni kuhusu masuala ya umma. "Barua hiyo haifafanui vya kutosha mienendo inayoweza kumfanya mwalimu kuchukuliwa hatua za kinidhamu," akasema jaji huyo. Mgogoro huo unatokana na barua ya Agosti 13, 2026, iliyotolewa na Kaimu Katibu Mkuu wa TSC Evaleen Mitei, iliyowatahadharisha walimu dhidi ya unyanyasaji wa mtandaoni na tabia isiyo ya kitaaluma kwenye mitandao ya kijamii. Mwalimu Fredrick Ochieng aliwasilisha kesi akisema mwongozo huo ulikuwa na lugha tata inayoweza kuingilia uhuru wa walimu kutoa maoni yao kuhusu sera za elimu, utawala na mazingira ya kazi. Pia alilalamikia kutoshirikishwa kwa walimu na wadau wengine kabla ya kutolewa kwa ilani hiyo. TSC ilisema waraka huo haukuanzisha makosa mapya bali uliwakumbusha walimu wajibu wao chini ya sheria na kanuni zilizopo. Ilisema ilichukua hatua hiyo kutokana na kuongezeka kwa matumizi mabaya ya mitandao na kwamba haikulenga kukandamiza uhuru wa kujieleza. Hata hivyo, Jaji Kyambia alisema vikwazo vya uhuru wa kujieleza lazima viwe na msingi wa kisheria na vikidhi masharti ya Katiba. Alisema TSC ilipaswa kushauriana na wadau na kutoa miongozo mahususi badala ya barua ya jumla. Aliongeza kuwa walimu wanaokiuka maadili wanapaswa kushughulikiwa mmoja mmoja chini ya kanuni zilizopo. Agizo la kusimamisha barua hiyo litaendelea kutumika hadi kesi hiyo iamuliwe. Kesi hiyo itatajwa Februari 3, 2027.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 6 hours ago
Kalonzo asihi viongozi wa Ukambani walinde ngome yake
KIONGOZI wa chama cha Wiper Patriotic Front (WPF), Kalonzo Musyoka, amewataka washirika wake wa kisiasa kuungana na kulinda ngome yake ya Ukambani dhidi ya juhudi za Rais William Ruto kuongeza ushawishi wake katika eneo hilo kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027. Bw Musyoka, ambaye anapigania tiketi ya urais ya upinzani, amewashutumu viongozi wake kwa kushindwa kukabiliana na washirika wa Rais Ruto wanaofanya kampeni katika kaunti za Kitui, Machakos na Makueni. Akizungumza Jumamosi katika hafla ya ufunguzi wa makazi ya Seneta wa Machakos Agnes Kavindu katika eneo la Mua Hills, Bw Musyoka alisema washirika wake wanapaswa kufanya kazi pamoja badala ya kila mmoja kujipigia debe kivyake. Alitaja kundi la watu watano wanaoendesha kampeni pamoja katika eneo la Machakos, likiongozwa na Mbunge wa Mwala Vincent Musyoka, na kuwataka viongozi wake kuiga mtindo huo. "Badala ya kuwakabili ilhali wananchi wako nyuma yako, kila mtu anafanya kampeni kivyake. Amkeni na mshirikiane ili mniruhusu kuendeleza kampeni katika maeneo mengine ya nchi," akasema Bw Musyoka. Alisema kutohudhuria kwa wingi kwa washirika wake katika uzinduzi wa sekretarieti ya vuguvugu la Linda Mwananchi jijini Nairobi kumeathiri juhudi zake za kuonyesha kuwa upinzani umeungana kumuunga mkono. Mzozo huo unajiri wakati ambapo Bw Musyoka anakabiliwa na ushindani wa ndani ya Wiper. Machakos, kwa mfano, imekuwa na migawanyiko kati ya Bi Kavindu na Gavana Wavinya Ndeti. Hali imechangiwa na kuingia kwa afisa mkuu wa zamani wa afya wa kaunti hiyo Daniel Yumbya, wakili Musyoka Kala na afisa wa ardhi Nathaniel Nganga katika kinyang'anyiro cha tiketi ya Wiper ya useneta. Kuingia kwa aliyekuwa Gavana wa Machakos Dkt Alfred Mutua katika kinyang'anyiro hicho pia kumeongeza ushindani. Mbunge wa Kilome, Thaddeus Nzambia, alisema Machakos imeathiriwa zaidi na juhudi za Rais Ruto kujenga ushawishi Ukambani. Alisema kati ya wabunge wanane wa kaunti hiyo, watano wanaunga mkono Rais, huku wawili pekee wakimuunga mkono Bw Musyoka. Mbunge wa Mavoko Patrick Makau amejitenga na Bw Musyoka na kujiunga na Seneta wa Nairobi Edwin Sifuna. Bw Nzambia alitaja Makueni pekee kama eneo ambalo viongozi wake bado wako na Bw Musyoka, Kulingana naye, ni mbunge mmoja pekee anayeunga mkono Rais Ruto. Bw Musyoka pia anakabiliwa na ushindani wa tiketi za Wiper katika Kitui, ambako Seneta Enoch Wambua, Mwakilishi wa Wanawake Irene Kasalu na Mbunge wa Kitui ya Kati Makali Mulu wanawania tiketi ya chama kuwania ugavana. Kuingia kwa aliyekuwa Gavana Charity Ngilu kumeongeza ushindani zaidi japo hatarajii kutumia Wiper. Bw Musyoka amekuwa akiahidi kuwa uteuzi wa Wiper utakuwa huru na wa haki, huku akiwataka washirika wake kutatua tofauti zao na kuimarisha chama.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 7 hours ago
Ruto afunika ODM
USHAWISHI unaoendelea kuongezeka wa Rais William Ruto katika ngome za jadi za ODM na uhasama kati ya viongozi wake unaendelea kulemaza umaarufu wa chama hicho. Haya yanafanyika huku ODM ikijiandaa kushiriki mazungumzo na UDA kuhusu uchaguzi mkuu wa 2027. Wachanganuzi wa siasa wanasema kosa kubwa la ODM lilikuwa kuwaelekeza wafuasi wake kumuunga mkono Rais Ruto kutafuta muhula wa pili kabla ya kukubaliana kuhusu masharti ya ushirikiano wa kisiasa kati ya vyama hivyo. Wanasema ODM ilipaswa kwanza kujadiliana na UDA na kuweka masharti ya ushirikiano katika makubaliano rasmi kabla ya kuwaomba wafuasi wake kumuunga Rais. Baadhi ya viongozi wa chama hicho pia wamekuwa wakitoa ahadi binafsi zinazodhoofisha msimamo wake rasmi katika mazungumzo. Hali hii imezua hofu kuwa ODM inaweza kukosa nafasi ya kupata maslahi yake katika serikali ijayo. Tangu UDA ianze kushirikiana na marehemu Raila Odinga mnamo 2024, Rais Ruto na washirika wake wamekuwa wakijenga miundo ya kisiasa na kuwavutia viongozi wa mashinani katika maeneo yaliyokuwa ngome za ODM. Miradi ya maendeleo ya serikali pia imeongeza ushawishi wa Ruto katika maeneo hayo. Baadhi ya viongozi waliochaguliwa kwa tiketi ya ODM sasa wanamuunga mkono Rais bila masharti, huku wakipinga msimamo rasmi wa chama. Hali hiyo imeonekana zaidi Nyanza, ambako viongozi kadhaa wa ODM wamekuwa wakifuatana na Katibu katika Wizara ya Usalama wa Ndani, Raymond Omollo, katika hafla za umma na kutangaza kumuunga mkono Rais Ruto. Ndani ya ODM sasa kuna mgawanyiko kuhusu iwapo chama hicho kinapaswa kutia saini makubaliano rasmi na UDA au kuendelea kumuunga Rais kwa nia njema ya kisiasa. Nguvu za chama katika mazungumzo pia zinadhoofishwa na viongozi wake wakuu walio katika Baraza la Mawaziri la Ruto, wakiwemo John Mbadi, Opiyo Wandayi, Wycliffe Oparanya, Beatrice Askul na Hassan Joho. Wachanganuzi wanasema mawaziri hao wana maslahi ya kisiasa katika kuhakikisha serikali ya Kenya Kwanza inaendelea kutawala baada ya 2027. Zaidi ya hayo, baadhi ya viongozi wanapigania nafasi ya mgombea mwenza wa Rais Ruto, huku Bw Mbadi akitangaza azma ya kuwania urais mnamo 2032. Kiongozi wa ODM, Dkt Oburu Oginga amewaonya viongozi wa chama hicho dhidi ya migawanyiko inayoweza kudhoofisha msimamo wao katika mazungumzo. "Ninawaomba viongozi wote wa ODM kuzungumza kwa sauti moja, kama watu wamoja, chini ya uongozi mmoja. Hatuwezi kujiruhusu kugawanywa na maslahi binafsi au matamshi ya kiholela yanayodhoofisha nguvu zetu za pamoja za majadiliano," akasema Dkt Oginga akihutubia mkutano wa Jacaranda Jumamosi. "Nguvu zetu zimekuwa katika umoja wetu, na ni lazima tulinde mshikamano huo kwa kila hali," akaongeza. Dkt Oginga pia alikosoa viongozi wanaojihusisha na mipango ya urithi wa kisiasa wa 2032 badala ya kuangazia uchaguzi wa 2027. "Tuangalie vipaumbele vyetu na ninaona viongozi wengi wakipoteza muda muhimu wakijadili uchaguzi wa 2032. Huo ni usumbufu hatuwezi kumudu. Lazima tuzingatie uchaguzi wa 2027," akasema. Hata hivyo, Bw Mbadi aliwaambia wataalamu kutoka Kano kuwa anajiandaa kuwania urais mnamo 2032, akisema hatapoteza nguvu zake kutafuta nafasi ya Naibu Rais ambayo alidokeza haina mamlaka makubwa katika uendeshaji wa nchi. Kiongozi wa Wengi katika Bunge la Kitaifa, Junet Mohammed, ni miongoni mwa viongozi wanaosisitiza kuwa ushirikiano wa ODM na UDA lazima uandikwe rasmi. "ODM na UDA zitakuwa na serikali ya muungano iliyoandikwa rasmi, huku vyama viwili vikishirikiana kuunda serikali ijayo. Hakuna kitu kinachoitwa nia njema pekee. Hakuna uungwaji mkono usio na masharti. Lazima makubaliano yaandikwe," akasema Bw Mohamed. Gavana wa Kisii Simba Arati pia alisisitiza kuwa ODM haitakubali kuingia serikalini bila masharti. "Watu wanasema hatupaswi kumwekea masharti Rais William Ruto. Sisi kama ODM tunasema lazima kuwe na makubaliano na masharti yatakayowezesha chama kuingia serikalini," akasema. Lakini baadhi ya viongozi, akiwemo Mbunge wa Nyando Jared Okello, wanapinga msimamo huo. Wanasema ODM inapaswa kumuunga mkono Ruto ili eneo hilo linufaike na miradi ya serikali. "Tunahitaji kufungua mioyo yetu na kuwa pamoja na Rais ili viongozi wengine wa upinzani watakapokuja watukute tayari tuko naye. Kwa sasa tunanufaika na miradi iliyoanzishwa na serikali hii, ilhali hatukumchagua," akasema Bw Okello. Alitilia shaka umuhimu wa mikataba ya kisiasa, akitaja kile alichokiita usaliti wa kisiasa uliowahi kutokea kati ya viongozi wa zamani. Mchangunizi wa siasa na mhadhiri wa chuo kikuu Amerika, Profesa David Monda, alisema timu inayoongozwa na Bw Sifuna imechukua nafasi ya kisiasa iliyokuwa ikihusishwa na kundi la Dkt Oginga. "Ni kama wao ndio wana roho ya Raila kutokana na jinsi ambavyo wamekuwa wakishabikiwa," akasema Profesa Monda.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 19 hours ago
Aibu ilioje! Watu wazima kumdhalilisha mtoto anayelilia amani, afya ya akili
FATAKI SEHEMU kubwa wiki hii midahalo ilizagaa mitandaoni ambapo watu wazima, wanawake kwa wanaume, wengi wao ambao ni wazazi, waliungana kumdhalilisha mtoto. Endapo wewe ni mraibu wa mitandao ya kijamii, bila shaka ulikumbana na video au kusoma jumbe za watu wakimsawiri vibaya, kunuiza mambo ya soni na hata kumlaani mtoto wa kike mwenye umri wa miaka 14. Mtoto huyu ambaye kosa la pekee ni ujasiri wa kusimama kidete kutetea amani na afya yake ya akili pamoja na kaka yake mdogo alijipata taabani huku watu wazima wenye akili razini na waliopevuka kiumri wakimmiminia cheche za matusi. Kisa na maana? Alisisitiza kuendelea kuishi na baba yake wa kambo aliyewalea tangu utotoni pamoja na kaka yake mdogo baada ya wazazi wao kutengana na mama yao mzazi kufa baadaye. Licha ya kudhalilishwa na watu walioonekana kujawa na machungu ya kushangaza, binti huyo alisema bayana ni heri afe aungane na mama yake jongomeo kuliko kwenda kuishi na baba yake mzazi baada ya kushuhudia aliyompitishia mama yake. Ilistaajabisha sana kusikia na kusoma jumbe za watu wazima hasa kina mama ambao wangetarajiwa kufahamu uchungu wa mwana wakimuumbua mtoto huyo jinsi alivyopotoka na kubashiri atakavyoishia vibaya maishani. Wengine bila haya walinuiza kuwa msichana huyo tayari anashiriki unyumba na baba yake mlezi ndiposa hataki kwenda kuishi na baba yake mzazi licha ya kuwa tajiri na kupatiwa usimamizi na korti. Kanuni za utu, maadili na utamaduni wa Kiafrika unawaasa wazazi kutowasema vibaya watoto wa wenzao wakifahamu fika kwamba wao pia wanalea watoto. Inavunja moyo kuona jinsi baadhi ya wanajamii wamezoea na kukubali maovu kiasi kwamba mazuri yanapotokea wanayapinga vikali. Hawaamini mwanamke aliyekandamizwa na mumewe na kuachwa na watoto anaweza kumpata mwanamme atakayempenda pamoja na watoto wake na kumwoa kihalali. Wanakereketwa maini kuona kuwa inawezekana baba au mama wa kambo kuwapenda na kuwatunza watoto waliokataliwa na kutelekezwa na wazazi wao halisi. Wanaungulika kuwa baadhi ya watu hawapitii madhila waliyotarajia na wamesitirika kwa neema ya Maulana.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 19 hours ago
Kufuatanisha watoto kwa karibu kutafanya uzeeke upesi, utafiti
UJAUZITO NA UZAZI KUZAA watoto wakiwa wamefuatana kwa karibu bila muda wa kutosha kabla ya kushika mimba huenda kusababisha kuzeeka haraka, utafiti mpya umefichua. Kulingana na wataalam, kupachikwa mimba zikifuatana kwa karibu huenda kukazuia mwili kuwa na muda wa kutosha kupata afueni hivyo kusababisha mabadiliko yanayohusiana na kuzeeka kibiolojia kuongezeka. Utafiti huo ulitathmini mabadiliko kibayolojia yanayotokea mwanamke akiwa mjamzito kwa lengo la kuboresha afya ya ujauzito ulifichua uhusiano uliopo kati ya mimba na kuzeeka. Muda wa kupata afueni baada ya kujifungua na kubeba mimba nyingine huenda mwishowe ukaathiri afya ya mama ya muda mrefu, wataalam wanasema. Kutungwa mimba zinazofuatana kwa karibu kunaweza kuzuia kupona kikamilifu hivyo kuruhusu baadhi ya mabadiliko kuongezeka katika mimba zitakazofuata, wanafafanua. 'Utafiti wetu wa awali umebaini kuwa umri kibiolojia huongezeka kwa muda wakati wa ujauzito, na kufikia kilele katika kipindi cha tatu au wakati wa kujifungua," wanafafanua wataalam kutoka Harvard Medical School. "Tukikubali wazo kuwa mabadiliko haya ya muda mfupi katika umri kibiolojia hutokea, swali ni jinsi tunaweza kuhusisha mabadiliko hayo kwa mkondo wa jumla wa kuzeeka maishani." Japo kuna uwezekano kwamba huenda mkondo wa kuzeeka kwa jumla ukabadilika, wataalam wanafafanua kuwa hii sio sawa na uharibifu kibiolojia. "Tunafahamu kuwa sehemu fulani au kubeba mimba hadi miezi tisa ikamilike, kuna manufaa kwa maisha ya mtu binafsi." Shirika la Afya Duniani (WHO) kwa sasa linapendekeza kusubiri kwa muda usiopungua miezi 24 baada ya kujifungua salama kabla ya kutungwa mimba nyingine, kama namna ya kupunguza athari za afya kwa mama na mtoto. "Kuna mshawasha mkubwa kuhusu kutumia nyenzo za kutathmini umri kibiolojia kuelekeza umri wa mtu binafsi kwa kiwango cha kuzuia na kinachowiana na mhusika. Kuchunguza mabadiliko wakati wa ujauzito ni njia mojawapo ya kupata uelewa wa kimsingi kuhusu kuzeeka kwa upana." Ili kutoa mapendekezo mahsusi kuhusiana na kuzeeka kibiolojia badala ya matokeo ya ujauzito, wataalam wanasema utafiti zaidi utahitajika kupima umri wa kibiolojia kwa mimba kadhaa na kisha kufuatilia kina mama husika kwa miongo kadhaa baadaye.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 18 hours ago
Ilani kuhusu bidhaa za kulainisha ngozi zinazosifiwa sana mitandaoni
FASHONI KATIKA harakati za kusaka na kudadisi mbinu na bidhaa za vipodozi zinazofaa zaidi kuboresha mwonekano wa ngozi yako, basi kuna uwezekano mkubwa kwamba umekumbana na aina ya ngozi inayofahamika kama "glass skini." Glass skin jinsi tafsiri yake inavyoashiria ni ngozi laini inayong'aa na yenye maji ya kutosha inayopigiwa debe mno kwenye mitandao ya kijamii hususan Tiktok na inayohusishwa na mtindo maalum wa kutunza ngozi kutoka Korea. Hata hivyo, ikiwa umekuwa ukisugua ngozi yako kutwa kucha na kuipaka vipodozi anuai ili kupata Glass Skin, utahitajika kuacha mara moja. Mtindo wa kutunza ngozi wa Korea na juhudi za kufanikisha glass skin zimeshika kasi duniani hasa kupitia Tiktok inayofikia mamilioni ya watu. Hata hivyo, usahihi na usalama wa matini kuhusu mtindo huu wa urembo haujafanyiwa uchunguzi wa kina kulingana na wataalam. Utafiti mpya sasa umefichua kuwa karibu video zote (asilimia 95) zinazosambazwa kwenye Tiktok kuhusu mtindo wa kutunza ngozi wa Korea hazina maelezo kuhusu usalama na zinasheheni angalau dai moja la kupotosha. Watafiti walitathmini video zinazohusu mtindo maarufu wa kutunza ngozi wenye asili ya Korea (Glass skin) Mei 2026 ambapo video 38 zilichunguzwa kuhusu madai ya wataalam wa ngozi, maelezo ya usalama, ubora na uwezo wa kutegemewa kwa kutumia teknolojia maalum. Asilimia 84 ya video kuhusu glass skin zilifeli kufafanua kuhusu aina mbalimbali ya ngozi huku asilimia 45 zikipigia debe mchanganyiko wa viungo vyenye nguvu bila maelekezo mwafaka ya usalama na asilimia 32 kuahidi matokeo papo hapo. Video zote hizo ziliorodheshwaa kuwa zisizoweza kutegemewa au zenye kiwango cha chini cha kutegemewa ambapo hakuna yoyote iliyonukuu mrejelewa kutoka nje, kulingana na utafiti huo. "Matokeo yetu yanaonyesha pengo kubwa kati ya umaarufu wa matini hii na ubora wa maelezo yanayotolewa," walisema wataalam. "Kufuata mitindo hii bila maelekezo yanayomfaa mtu binafsi huenda kukachangia mwasho, kuchubua ngozi kupita kiasi, chunusi kuchipuka au kuvuruga sehemu ya juu ya ngozi, hasa wakati viungo vyenye nguvu zinapochanganywa." Ripoti hii iliwasilishwa katika Kongamano la 2026 la European Academy of Dermatology and Venereology, EADV) na iliashiria kuwa sehemu kubwa za video zinazohusu glass skin (asilimia 82) huundwa na wanamitandao mashuhuri (influencers) ambao sio wataalam wa afya. Nembo za urembo zinajumuisha asilimia 11 huku waundaji matini wengine kuhusu urembo wakichangia asilimia nane na hakuna video yoyote kuhusu ngozi hiyo imeundwa na madaktari wa ngozi, ulisema utafiti. "Kilichotushangaza zaidi ni jinsi maelezo ya kimsingi kuhusu usalama yalivyozidi kujumuishwa kila wakati," walifafanua wataalam. "Ni video moja tu miongoni mwa 38 ilitaja tishio la mwasho, na ni mbili pekee ziliangazia kinga ya jua, hakuna yoyote iliyotaja tishio la ugonjwa wa ngozi wala yoyote iliyopendekeza kutafuta ushauri wa daktari wa ngozi."
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 22 hours ago
SHERIA: Hauwezi kutunzwa milele na mchumba wako mkitalikiana
Je, mtu aliyepewa posho ya matunzo na mahakama ana haki ya kuendelea kupokea fedha hizo maisha yake yote? Sheria ya Ndoa ya Kenya inaeleza kuwa malipo hayo yanaweza kukoma kutokana na mambo fulani. Chini ya kifungu cha 78, agizo la matunzo ya mwanandoa linaweza kukoma katika hali tofauti, kutegemea namna lilivyowekwa na mazingira ya wahusika. Kwa mfano, ikiwa agizo halikuwekewa dhamana, linaweza kukoma baada ya kifo cha aliyekuwa akipokea matunzo. Ikiwa matunzo yaliwekewa dhamana, agizo hilo hukoma baada ya kifo cha anayelipwa. Sheria pia inasema kuwa agizo la matunzo linaweza kukoma ikiwa mtu anayepokea fedha hizo baadaye ataweza kujikimu mwenyewe. Hii ina maana kuwa hali ya kifedha ya anayelipwa posho ni muhimu katika kuamua iwapo malipo yanapaswa kuendelea. Mtu ambaye awali alihitaji msaada wa kifedha anaweza baadaye kupata uwezo wa kujitegemea. Kifungu cha 79 kinaongeza kuwa agizo la matunzo hukoma anayelipwa anapoingia katika ndoa nyingine. Hata hivyo, sheria haimaanishi kuwa anayelipa anaweza kusitisha malipo kwa uamuzi wake mwenyewe kila anapohisi kuwa hali imebadilika. Kifungu cha 80 kinapatia mahakama mamlaka ya kubadilisha au kufuta agizo lililopo ikiwa imeridhika kuwa lilitokana na taarifa zisizo za kweli au kosa la ukweli, au kumekuwa na mabadiliko makubwa ya hali tangu agizo lilipotolewa. Mahakama pia inaweza kubadilisha masharti ya makubaliano ya matunzo kati ya wanandoa iwapo kutakuwa na mabadiliko makubwa ya mazingira. Kwa upande mwingine, sheria inalinda fedha za matunzo dhidi ya madai ya madeni. Kifungu cha 81 kinasema kuwa fedha hizo haziwezi kuhamishwa kwa mtu mwingine wala kutwaliwa ili kulipia deni la anayelipwa. Kifungu cha 82 kinaweka muda wa miaka mitatu wa kuanzisha kesi ya kudai kila malipo ya matunzo yaliyochelewa. Baada ya muda huo, malipo husika hayawezi kudaiwa kupitia kesi mpya. Sheria pia inaruhusu malimbikizi yanayostahili kudaiwa kuwa deni la kiraia, yakiwemo katika mazingira fulani baada ya kifo cha mhusika. Kwa hivyo, posho ya matunzo si malipo yanayoendelea bila kujali mazingira. Sheria inaweka masharti ya kukomeshwa, kubadilishwa au kufutwa kwa agizo la kuyalipa. Hata hivyo, uamuzi wa kusitisha au kubadilisha agizo kwa sababu ya mabadiliko ya hali unapaswa kufuata utaratibu wa mahakama.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 23 hours ago
Jithamini mwanamume, usirudie mwanamke aliyekusaliti
Katika maisha, mwanaume anahitaji kuwa na misimamo, kujithamini na kujua namna ya kushughulika na watu wanaomzunguka. Mafanikio hayaji kwa bahati pekee, bali pia yanahitaji nidhamu, bidii na uwezo wa kufanya maamuzi yanayofaa. Mtaalamu wa masuala ya ustawi wa maisha Nelson Kawei anaorodhesha mambo kadhaa ambayo yanaweza kumsaidia mwanaume kujijenga na kuboresha maisha yake. Usirudie mwanamke aliyekusaliti Mapenzi yanahitaji uaminifu. Ikiwa mtu amekusaliti na kuvunja imani yako, usikimbilie kurudiana naye bila kutathmini kilichotokea na kama uhusiano huo unaweza kujengwa upya. Usikubali kudharauliwa Jithamini na weka mipaka katika mahusiano yako. Heshima inapaswa kuwa ya pande zote, na si lazima uvumilie matusi au unyanyasaji ili kudumisha uhusiano. Simama unapomsalimia mtu kwa mkono Kusimama unapopeana mikono kunaweza kuonyesha adabu na heshima, hasa unapokutana na mtu katika mazingira rasmi. Usiishi kwa kutaka kuwafurahisha watu Usitumie pesa ambazo huna ili kuonekana tajiri au kufurahisha marafiki. Ishi kulingana na uwezo wako na uweke kipaumbele katika mahitaji muhimu. Usile kipande cha mwisho cha chakula ambacho hukununua Zingatia hisia zao. Kutokula kilichobaki ni ishara ya kujali na kushirikiana. Daima jitahidi kuwa bora zaidi Weka malengo ya kuboresha maisha yako kielimu, kikazi, kifedha na kibinafsi. Usiridhike na hali uliyonayo ikiwa unaweza kufanya zaidi. Walinde walio nyuma yako na uwaheshimu walio kando yako Wasaidie wanaokutegemea na uwaheshimu marafiki, wafanyakazi wenzako na watu wanaosafiri nawe katika safari ya maisha. Fikiri kabla ya kujibu swali Unapoulizwa swali, tulia kwa sekunde chache kabla ya kujibu. Hilo linaweza kukusaidia kupanga mawazo na kuepuka kusema jambo kwa pupa. Usilazimishe mahusiano Mapenzi yanahitaji ridhaa na juhudi za pande zote. Usijishushe kwa kuomba mtu akupende au abaki nawe ikiwa hataki kuwa katika uhusiano huo. Fanya mazoezi mara kwa mara Tenga muda wa kufanya mazoezi angalau mara nne kwa wiki, kulingana na afya na uwezo wako. Mazoezi yanaweza kusaidia kuimarisha mwili na kuboresha ustawi wa jumla. Usijilazimishe kwenda mahali ambapo hujaalikwa Ikiwa marafiki wamepanga shughuli bila kukualika, usijilazimishe kujiunga nao. Heshimu mipaka yao na tafuta shughuli zinazokufurahisha. Beba kiasi cha pesa taslimu Ingawa malipo ya simu na kadi yamerahisisha maisha, kuwa na kiasi kidogo cha pesa taslimu kunaweza kukusaidia pale njia hizo zinapokosa kufanya kazi. Vaa vizuri kulingana na shughuli Huhitaji nguo za bei ghali ili uonekane nadhifu. Chagua mavazi safi, yanayokutosha vizuri na yanayofaa tukio husika. Sikiliza kwa makini unapozungumza na watu Tikisa kichwa kuonyesha kuwa unafuatilia mazungumzo na tazama mtu usoni kwa namna inayofaa. Hata hivyo, epuka kumkodolea macho kiasi cha kumfanya akose raha. Tafuta njia mbalimbali za kupata mapato Usitegemee kwa chanzo kimoja cha mapato ikiwa una nafasi ya kufanya zaidi. Unaweza kujifunza ujuzi mpya, kuanzisha biashara ndogo au kufanya kazi ya ziada kulingana na uwezo wako. Kujiheshimu, afafanua Kawei, si kuwadharau wengine au kujifanya mkamilifu. Ni kujua thamani yako, kuheshimu watu, kutumia pesa kwa busara na kujitahidi kuboresha maisha yako kila siku.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sun, 01 Nov 2026 08:55:16
Mateso ya kustaafu:Yafichuliwa wastaafu 80,000 wanaishi kwa pensheni ya Sh4,000 kwa mwezi
ZAIDI ya wafanyakazi 80,000 waliostaafu serikalini wanapokea pensheni ya Sh4,000 pekee kwa mwezi, huku wabunge wakishinikiza serikali kuongeza malipo hayo ili kukabiliana na gharama ya maisha inayozidi kupanda. Kamati ya Bunge kuhusu Maombi ya Umma imeitaka Wizara ya Fedha na Tume ya Mishahara na Marupurupu (SRC) kuwasilisha ndani ya miezi miwili ripoti kuhusu fedha zinazohitajika kuongeza pensheni ya wastaafu 319,207. Hatua hiyo inafuatia malalamishi ya wastaafu kuwa wamekuwa wakilipwa viwango vya chini kwa miaka mingi licha ya kupanda kwa bei ya bidhaa na huduma muhimu. Malalamishi hayo yaliwasilishwa bungeni na Chama cha Kitaifa cha Wastaafu wa Utumishi wa Umma (KNAPS), tawi la Kericho, kinachowakilisha wastaafu kote nchini. Chama hicho kinasema takriban asilimia 25 ya wanachama wake, sawa na watu 80,000, hupokea chini ya Sh4,000 kila mwezi, kiasi ambacho hakiwezi kukidhi mahitaji yao ya kimsingi. Wastaafu hao wanataka mifumo ya zamani ya pensheni isiyokuwa na michango ya wafanyakazi iunganishwe na mfumo wa sasa wa Public Service Superannuation Scheme (PSSS), ambao wanadai una manufaa bora. Pia wanataka pensheni zao ziongezwe mara kwa mara ili kuendana na kupanda kwa gharama ya maisha, pamoja na sheria kurekebishwa ili kuwalinda wao na familia zao. Katika ripoti iliyowasilishwa Bungeni Septemba 30, kamati ilipendekeza Wizara ya Fedha kushirikiana na SRC kufanya tathmini ya gharama za pensheni kila baada ya miaka mitatu. Tathmini ya kwanza inapaswa kukamilika kufikia Desemba 31, 2026. Hata hivyo, pendekezo la kuunganisha mifumo hiyo limekabiliwa na upinzani kutoka kwa taasisi mbalimbali za serikali kutokana na gharama kubwa inayoweza kuhusika. Mamlaka ya Kusimamia Manufaa ya Wastaafu (RBA) iliambia kamati kuwa kuunganisha mifumo hiyo kutahitaji serikali kwanza kulipa madeni ya pensheni yaliyolimbikiza, yanayokadiriwa kuzidi Sh1 trilioni. Mkurugenzi Mkuu wa RBA Charles Machira alisema tathmini ya Wizarea ya Fedha ya Juni 2024 ilionyesha kuwa madeni hayo yalikuwa yamezidi Sh1 trilioni. Wizara inasema inatumia takriban Sh7.8 bilioni kila mwezi kulipa wastaafu 319,207, sawa na Sh93.7 bilioni kwa mwaka. Mfumo wa zamani haukuwa ukikata michango kutoka mishahara ya wafanyakazi. Badala yake, pensheni ziliamuliwa kwa mujibu wa sheria zilizokuwepo wakati huo. Mfumo mpya ulioanza Januari 2021 unawataka wafanyakazi kuchangia asilimia 7.5 ya mishahara yao kila mwezi, huku serikali ikiongeza kiasi sawa. Kufikia Juni 2026, wafanyakazi 529,635 walikuwa wamejiunga na mfumo huo, wakiwa wameweka akiba ya Sh343.75 bilioni. SRC imesema ongezeko lolote la pensheni lazima lizingatie uwezo wa kifedha wa serikali. Idara ya Utumishi wa Umma pia imeonya kuwa kuongeza pensheni kutaleta mzigo wa muda mrefu kwa serikali, hivyo ni lazima kuhakikisha malipo hayo yanaweza kudumishwa.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sun, 01 Nov 2026 07:55:58
Sababu za wakazi wa Runda kukataa kanisa la orofa tisa la nabii Owuor
WAKAZI wa mtaa wa kifahari wa Runda, Nairobi, wamepinga mpango wa mhubiri David Owuor wa kujenga kanisa la orofa tisa katika mtaa huo, wakisema mradi huo utazidisha mafuriko, msongamano wa magari na kuvuruga amani yao. Wakazi hao wanataka kanisa la Repentance and Holiness Ministry lijengwe kwa kuzingatia kanuni za eneo hilo, ambazo wanadai zinahitaji majengo ya makazi kuwa na orofa tatu au chini. Wakazi kutoka vyama 13, vinavyowakilisha zaidi ya watu 100 wanaoishi kando ya Barabara ya Kwaheri, wamewasilisha malalamishi rasmi kwa serikali ya Kaunti ya Kiambu, wakipinga mradi huo unaopanga katika ekari tatu. Wakazi hao wanahofia kuwa jengo hilo refu litavuruga faragha ya majirani, kuzuia mwanga wa jua kuingia katika nyumba zilizo karibu na kubadilisha mandhari ya mtaa huo. Pia wanasema eneo hilo hukumbwa na mafuriko wakati wa mvua na ujenzi wa kanisa hilo unaweza kuzidisha tatizo hilo kutokana na maji ya mvua kutoka kwenye jengo na kumwagika katika makazi jirani. Wakazi hao wanadai kuwa kanisa halijatoa mpango unaokubalika wa mitaro ya maji ya mvua wala wa kushughulikia maji taka, kwa kuwa ardhi hiyo haijaunganishwa na mfumo wa maji taka wa umma. Barabara ya Kwaheri ina upana wa takriban mita tisa, hali ambayo wakazi wanasema haitatosha kuhudumia magari ya wakazi na maelfu ya waumini wanaotarajiwa kuhudhuria ibada. Pia wanahofia kelele zitakazosababishwa na ibada za usiku, maarufu kama kesha, ambazo zinaweza kuwasumbua watoto wa shule na wazee. Kanisa hilo lilinunua ardhi hiyo ya ekari tatu kutoka kwa wamiliki wa shamba la kahawa na mwezi Machi likaomba kubadilisha matumizi yake kutoka kilimo hadi taasisi ya kidini, ofisi na makazi ya wageni. Hata hivyo, kamati ya kiufundi ya Kaunti ya Kiambu ililitaka kanisa kufanya mikutano ya ushirikishaji wa umma na kutoa maelezo kuhusu matumizi ya vyumba vya wageni. Katika mkutano wa Oktoba 22, kanisa liliwasilisha michoro ya usanifu wa jengo hilo kwa wadau. Mshauri wa usanifu aliyeajiriwa na kanisa anasema eneo hilo limetengwa kwa matumizi mseto, hivyo mradi huo unapaswa kuruhusiwa. Lakini wakazi wanasisitiza kuwa eneo hilo limekusudiwa makazi ya watu wachache, na kwamba kuwepo kwa shule na taasisi nyingine zisizo za makazi hakumaanishi kanisa hilo liruhusiwe kujengwa bila kuzingatia kanuni. Waziri wa ardhi wa Kaunti ya Kiambu, Salome Wainaina, amesimamisha shughuli zozote za maendeleo katika ardhi hiyo hadi kanisa na wakazi wafikie makubaliano.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sun, 01 Nov 2026 06:55:29
Sababu za wadau wa elimu kupinga mageuzi ya Ruto
WADAU wakuu katika sekta ya elimu wamepinga miswada saba ya mageuzi ya elimu inayosukumwa na Rais William Ruto, wakisema inaweza kufuta mafanikio yaliyopatikana iwapo haitafanyiwa marekebisho. Miswada hiyo, ambayo iko katika hatua ya kukusanya maoni ya umma kupitia Kamati ya Elimu ya Bunge la Kitaifa, inalenga kubadilisha usimamizi wa shule, mafunzo ya walimu, ufadhili wa wanafunzi na uteuzi wa nafasi katika vyuo vikuu na taasisi za kiufundi. Vyama vya walimu, wahadhiri, wazazi na wamiliki wa shule za kibinafsi wamewasilisha mapendekezo yao, wakishinikiza wabunge kuyazingatia kabla ya kupitisha sheria hizo. Chama cha Wahadhiri wa Vyuo Vikuu (UASU) kinataka sheria inayopendekezwa kuhusu ufadhili wa elimu ya juu ilinde wanafunzi ambao tayari wanapokea mikopo na ufadhili wa masomo, pamoja na haki za wafanyakazi wa vyuo vikuu. Chama hicho pia kinataka serikali kufanya tathmini ya gharama za utekelezaji wa mfumo huo kabla ya kuanza kutumika. Kinasema mswada huo unaangazia zaidi ufadhili wa wanafunzi huku ukipuuza gharama ya kuendesha vyuo vikuu na kulipa wahadhiri. UASU pia inapinga sharti linalotaka wahitimu kuanza kurejesha mikopo ndani ya mwaka mmoja baada ya kumaliza masomo. Inataka muda huo uanze tu baada ya mhitimu kupata kazi yenye mapato ya uhakika. Chama hicho kinataka pia kuwakilishwa katika bodi za Mamlaka ya Ufadhili wa Elimu ya Juu na Huduma ya Kitaifa ya Uteuzi wa Wanafunzi wa Vyuo Vikuu na Vyuo vya Kiufundi (KUCCPS). Chama cha Walimu wa Shule za Upili na Vyuo vya Kati (KUPPET) pia kimepinga muda wa mwaka mmoja wa kuanza kulipa mikopo, kikisema ni mgumu kwa wahitimu katika soko la ajira lenye ushindani. Kinataka ufadhili huo uwe na chanzo cha wazi cha fedha na kiwango kisichozidi asilimia 2.5 ya mapato ya kila mwaka ya ushuru yanayokusanywa na Mamlaka ya Ukusanyaji Ushuru (KRA). KUPPET pia inataka serikali itoe ufadhili kupitia ruzuku, ufadhili wa masomo na mikopo kulingana na mahitaji ya wanafunzi. Chama cha Wakufunzi wa Vyuo vya Kiufundi na Mafunzo ya Ufundi (KUTVET) kinasema mfumo unaopendekezwa hauzingatii tofauti za gharama za kozi mbalimbali. Kinasema kozi kama uhandisi wa magari, uchomeleaji, umeme na ujenzi zinahitaji vifaa na mafunzo ya vitendo ambayo hayawezi kugharimiwa kwa kiwango sawa na kozi zinazofundishwa darasani pekee. Chama hicho kinataka fedha zitumike pia kununua mashine, vifaa vya usalama, teknolojia za kisasa na kugharamia mafunzo ya vitendo viwandani. Wakati huo huo, Chama cha Walimu wa Shule za Msingi (KNUT) kimepinga pendekezo linalotaka walimu kutoshiriki shughuli nyingine za kujipatia mapato wanapohudumu katika Tume ya Huduma za Walimu (TSC). KNUT kinasema tume hiyo haipaswi kudhibiti shughuli za walimu nje ya saa rasmi za kazi. Kwa upande wake, Chama cha Shule za Kibinafsi nchini kinataka sheria itambue shule za Sekondari Msingi zinazojitegemea, badala ya kuzilazimisha kuwa na sehemu ya shule za msingi za kawaida. Pia kinataka wanafunzi wa shule za kibinafsi waruhusiwe kunufaika na ufadhili wa masomo na basari za serikali bila kubaguliwa kwa sababu tu wanasomea katika taasisi hizo. Chama cha Kitaifa cha Wazazi kinataka wazazi wapewe nafasi kubwa zaidi katika maamuzi ya elimu kupitia marekebisho ya sheria ya elimu ya msingi. Wadau hao wanataka maoni yao yazingatiwe kabla ya miswada hiyo kuwasilishwa bungeni kwa hatua zaidi. Kamati ya Bunge inatarajiwa kukamilisha zoezi la kupokea maoni Alhamisi ijayo, baada ya kusikiliza TSC na Baraza la Magavana.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sun, 01 Nov 2026 05:55:32
Vizingiti vinavyokabili ODM ikiendea nusu mkate na UDA
CHAMA cha Orange Democratic Movement (ODM) kinaingia katika hatua muhimu ya hesabu zake za kisiasa kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027, kikitaka kugawana mamlaka kwa usawa na chama tawala cha United Democratic Alliance (UDA) katika muungano unaopendekezwa kumuunga mkono Rais William Ruto. Hata hivyo, huku kiongozi wa ODM Oburu Oginga akisisitiza kuwa chama hicho kinastahili nusu ya mamlaka kwenye makubaliano na UDA, mgawanyiko wa ndani na kutokubaliana kuhusu ushirikiano na Ruto vinatishia kudhoofisha msimamo wake katika mazungumzo. ODM inataka kuwa mshirika sawa na UDA badala ya kuwa chama kidogo katika muungano unaotawaliwa na chama cha rais. Lakini kutaka nusu ya mamlaka na kuhakikisha inapata mgao huo ni mambo mawili tofauti. Oburu alieleza msimamo huo hadharani Juni 2026, akisema makubaliano yoyote ya kabla ya uchaguzi kati ya ODM na UDA lazima yazingatie kanuni ya kugawana mamlaka kwa asilimia 50 kwa kila upande. "Tutakapounda makubaliano ya muungano na UDA, yatategemea mgao wa asilimia 50 kwa kila upande, jambo litakalotufanya kuwa imara zaidi. Hata urais tutaujadili; hatutaacha kiti chochote bila mazungumzo," alisema Oburu. Wakizungumza wakiwa Turkana wiki jana, viongozi wa ODM walioongozwa na Mwenyekiti Gladys Wanga walisisitiza kuwa lazima makubaliano ya UDA yakitwe kwa msingi wa kugawana mamlaka nusu kwa nusu. Kauli hizo zinaashiria kuwa ODM haitaki mazungumzo yahusu nyadhifa za Baraza la Mawaziri pekee, bali pia urais na nafasi nyingine muhimu katika serikali itakayoundwa baada ya uchaguzi. Hata hivyo, chama hicho kinapaswa kuthibitisha kuwa kina uwezo wa kuhamisha uungwaji mkono wake wa kisiasa hadi kwenye kura, kudumisha umoja na kuhakikisha wafuasi wake wa jadi wanabaki pamoja. Kifo cha Raila Odinga Oktoba 15, 2025, kiliondoa mwanasiasa aliyekuwa mhimili mkuu wa ODM katika mazungumzo ya kisiasa kwa miongo kadhaa. Raila hakuwa tu kiongozi wa chama, bali pia alikuwa mhamasishaji wa wafuasi, mpatanishi wa makundi yaliyokinzana na mtu aliyekuwa na uwezo wa kuunganisha viongozi wenye misimamo tofauti. Ushawishi wake ulitokana na uzoefu wa kushiriki chaguzi kadhaa, mtandao wa kisiasa aliojenga kwa miaka mingi na uwezo wa kujadiliana na washirika akiungwa mkono na maelfu ya wafuasi nyuma yake. Oburu sasa amebeba jukumu la kukiongoza chama katika kipindi hicho cha mpito, lakini changamoto yake ni kuonyesha kuwa nguvu za ODM zinaweza kudumu hata bila mtu aliyeunganisha makundi mbalimbali. ODM bado ina viongozi waliochaguliwa, mitandao ya kisiasa katika maeneo tofauti na utambulisho wa kitaifa uliojengwa kwa miaka mingi. Hata hivyo, rasilimali hizo zitakuwa na thamani katika mazungumzo iwapo chama kitaonyesha kuwa kinaweza kuendelea kuwa na umoja kuelekea 2027. Mazungumzo ya ODM na UDA yalipiga hatua nyingine Agosti 2026, Ruto na Oburu walipotangaza timu za kushughulikia mfumo wa kugawana mamlaka na manifesto ya pamoja ya muungano unaopendekezwa kwa uchaguzi wa 2027. Hatua hiyo ilionyesha kuwa mazungumzo hayahusu tena iwapo vyama hivyo vitashirikiana, bali masharti vitakayokubaliana na namna yatakavyotekelezwa. Kwa ODM, madai ya kugawana serikali kwa asilimia 50 ni msimamo wa mazungumzo, ambao haijulikani ikiwa utakubaliwa na UDA. Kulingana na viongozi wa chama hicho cha chungwa, usawa huo utahusu idadi ya mawaziri, nyadhifa kuu serikalini, uongozi wa Bunge, maeneo ya kuwania viti na kushiriki katika maamuzi muhimu ya serikali. "Masuala hayo yanahitaji kujadiliwa tofauti kwa sababu kupata idadi sawa ya mawaziri hakumaanishi moja kwa moja kuwa vyama vina mamlaka sawa katika kufanya maamuzi," asema mchanganuzi wa siasa Jimmy Opiyo. Suala jingine ni kugawana maeneo ya kisiasa, maarufu kama zoning, ambapo vyama hukubaliana kutosimamisha wagombeaji wanaoshindana katika maeneo fulani. ODM imetaka suala hilo liwe sehemu ya makubaliano, lakini UDA imeonyesha kutokuwa tayari kulikubali, kulingana na taarifa kuhusu mazungumzo ya vyama hivyo. Urais nao ni suala nyeti zaidi. Oburu amesema haupaswi kuachwa nje ya mazungumzo, lakini muungano unaopendekezwa pia unalenga kumuunga mkono Ruto katika uchaguzi wa 2027. Hali hiyo inaibua swali muhimu: Je, ODM inajadili masharti ya kumuunga mkono Ruto au inataka muungano ambao utawezesha kushiriki kikamilifu katika maamuzi ya uongozi wa nchi? Opiyo anasema jibu litategemea masharti yatakayowekwa katika makubaliano ya mwisho. Anasema kuibuka kwa vuguvugu la Linda Mwananchi kulidhoofisha nguvu za ODM katika majadiliano. "Mgawanyiko huu unaweza kudhoofisha uwezo wa ODM kuwasilisha msimamo mmoja katika mazungumzo na UDA.Changamoto ya ODM si kupata nafasi serikalini pekee, bali kuhakikisha kuwa makubaliano yatakayofikiwa yana manufaa kwa chama na wafuasi wake," asema. Kushiriki katika serikali kunaweza kupatia ODM nafasi ya kushawishi sera, kugawana nyadhifa za uongozi na kushiriki katika maamuzi ya kitaifa. ODM inapaswa pia kutofautisha maslahi ya viongozi binafsi na yale ya wananchi wanaoiunga mkono. Kupata nyadhifa serikalini kunaweza kuwa na thamani kwa viongozi, lakini chama kinahitaji kuwaeleza wananchi namna ushirikiano huo utakavyoboresha maisha yao, utawala na uwakilishi wa kisiasa. "Takwa la kugawana serikali kwa asilimia 50 halitakuwa na nguvu bila ODM kuonyesha kuwa ina uungwaji mkono wa kutosha, inaweza kudumisha wapigakura wake na ina umuhimu wa kisiasa katika uchaguzi ujao," asema mchanganuzi wa siasa Dkt Isaac Gichuki. Anasema mazungumzo hayo yanapatia ODM fursa ya kulinda ushawishi wake katika serikali ya kitaifa, lakini pia yana hatari ya chama kuishia kumuunga mkono Ruto bila kupata dhamana ya kutekelezwa kwa madai yake.
read moreRight Column Content