taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Fri, 09 Oct 2026 06:55:18
Wabunge wataka IEBC ijitenge na mchujo vyamani
WABUNGE sasa wanapanga kuondoa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) katika usimamizi au kusikiliza migogoro inayotokana na mchujo ndani ya vyama vya kisiasa, wakisema hatua hiyo itaongeza uhuru wa vyama hivyo. Wakati wa kujadili Mswada wa Marekebisho ya Sheria ya Uchaguzi wa mwaka 2024, wabunge walisisitiza kuwa vyama vya kisiasa ni taasisi huru zenye haki ya kusimamia shughuli zao za ndani bila kuingiliwa na IEBC. Wanataka Sheria ya Uchaguzi ifanyiwe marekebisho ili kuondoa mamlaka ya IEBC kushughulikia migogoro ya uteuzi wa wagombea ndani ya vyama na jukumu hilo lihamishiwe Mahakama ya Kutatua Migogoro ya Uchaguzi. Kwa mujibu wa Katiba, Ibara ya 88 inapatia IEBC jukumu la kusimamia au kuendesha kura za maamuzi na uchaguzi. Aidha, Ibara ya 88(4)(e) inaeleza kuwa tume hiyo ina wajibu wa kushughulikia migogoro ya uchaguzi, ikiwemo inayotokana na uteuzi wa wagombea, isipokuwa kesi za uchaguzi na migogoro inayozuka baada ya kutangazwa kwa matokeo. Hata hivyo, wabunge wanasema kuhusika kwa IEBC katika mchujo wa vyama kunadhoofisha uhuru wa vyama vya kisiasa.Kwa mujibu wao, uamuzi wa kumpa mwanasiasa tiketi ya moja kwa moja au kupitia mchujo ni haki ya chama husika pekee. Kwa msingi huo, wanadai IEBC haipaswi kuwa na mamlaka ya kusikiliza malalamishi yanayotokana na maamuzi hayo.Pia walieleza kuwa kushiriki kwa IEBC katika michakato ya vyama ni sawa na kuingilia masuala ya ndani ya vyama vya kisiasa. Hoja nyingine iliyotolewa ni uwezekano wa mgongano wa maslahi. Walisema baadhi ya vyama hupatia IEBC jukumu la kusimamia mchujo kutokana na uwezo wake wa kiteknolojia na kiutawala. Hivyo, si sahihi kwa tume hiyo hiyo kusikiliza migogoro inayotokana na uchaguzi ambao imesimamia. Mwenyekiti wa Kamati ya Haki na Masuala ya Kisheria, George Murugara, alisema wabunge wanataka jukumu la IEBC katika kusuluhisha migogoro ya uteuzi lifutwe kabisa. "Tunataka kuondoa jukumu la IEBC katika kushughulikia migogoro inayotokana na uteuzi wa wagombeaji. Migogoro hiyo ishughulikiwe na Mahakama ya Kutatua Migogoro ya Uchaguzi," alisema Murugara. Mbunge wa Ugenya, David Ochieng', alisema Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Kisiasa inapaswa kuimarisha vyama ili viweze kusimamia shughuli zao kwa uhuru. "IEBC haina kazi katika uteuzi wa ndani ya vyama. Vyama ni kama vilabu. Kama chama kinaamua kunipa tiketi ya moja kwa moja, hilo ni suala lake. Kwa nini IEBC ihusike?" alihoji. Kwa upande wake, Mwakilishi wa Wanawake wa Baringo, Florence Jematiah, alisema hana tatizo IEBC kusaidia vyama visivyo na uwezo wa kusimamia uchaguzi wa mchujo. Hata hivyo, alionya kuwa matatizo huibuka pale tume hiyo hiyo inapolazimika kusikiliza migogoro inayotokana na mchujo iliyoendesha. Kulingana na Mpango wa Uchaguzi wa 2025-2027 uliozinduliwa Mei, vyama vyote vinavyokusudia kushiriki Uchaguzi Mkuu wa Agosti 10, 2027, vinapaswa kukamilisha mchujo na kutatua migogoro yote ifikapo Mei 9, 2027. Ratiba hiyo pia inaeleza kuwa wagombea wasioridhika na namna vyama vyao vilivyoshughulikia malalamishi yao watakuwa na hadi Juni 12, 2027 kuwasilisha kesi kwa IEBC, ambayo itatakiwa kutoa uamuzi ndani ya siku 10.
read moreOther Headlines
taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 48 minutes ago
Wakimbizi kutoka Ethiopia waliopenya Kenya wazidi 50,000 vita vikichacha
IDADI ya raia wa Ethiopia wanaokimbilia Kenya kupitia Moyale kutokana na mapigano katika nchi hiyo jirani imezidi 50,000, kulingana na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR). Idadi hiyo imeongezeka kutoka takriban 40,000 mwishoni mwa wiki huku mapigano kati ya vikosi na wanamgambo wa maeneo ya Oromia na Somali nchini Ethiopia yakiingia siku ya nane. UNHCR ilisema wanawake na watoto ndio wengi miongoni mwa waliotoroka makazi yao. Baadhi wamepata hifadhi kwa jamaa na wenyeji, huku wengine wakilala katika shule na makanisa. Shirika hilo lilitaja chakula kuwa hitaji la dharura, likiongeza kuwa wakimbizi wanahitaji maji safi, makazi ya muda, huduma za afya na usafi. Naibu Kamishna wa Kaunti ya Moyale, Benedict Munywoki, alisema idadi ya wanaovuka mpaka inaendelea kuongezeka kutokana na milio ya risasi inayosikika mara kwa mara. Alisema tathmini ilikuwa ikiendelea kubaini idadi kamili ya walioingia nchini, huku mashirika ya kutoa misaada yakishirikiana kuwahudumia. UNHCR inashirikiana na Idara ya Huduma za Wakimbizi nchini, serikali ya Kaunti ya Marsabit, Shirika la Msalaba Mwekundu Kenya na mashirika mengine kuandaa misaada ya dharura kwa karibu watu 12,000. Shirika hilo pia linasema juhudi zinaendelea kuhamisha kambi za wakimbizi kutoka maeneo yaliyo karibu na mpaka ili kuimarisha usalama wao. Kamishna wa Kaunti ya Marsabit, Stanley Kamande, alisema polisi na wanajeshi wa Kenya wameongeza doria mjini Moyale na maeneo ya mpakani kuhakikisha usalama. Wakati huohuo, watu saba wanachunguzwa kwa madai ya kusambaza matamshi ya chuki na kuchochea mizozo ya jamii kupitia mitandao ya kijamii. Bw Kamande aliwataka Wakenya kujiepusha na kauli zinazoweza kuongeza mvutano.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 1 hours ago
Kenya yapiga marufuku usafirishaji wa parachichi kwa meli
MAMLAKA ya Kilimo na Chakula (AFA) imepiga marufuku usafirishaji wa parachichi kwa meli kuanzia Ijumaa, Oktoba 30, baada ya kubaini kuwa uzalishaji wa matunda yaliyoiva vya kutosha kwa soko la nje hautoshi. Hatua hiyo inalenga kulinda ubora wa parachichi za Kenya katika masoko ya kimataifa, biashara iliyoingizia nchi takriban Sh20.8 bilioni mwaka 2025. Marufuku hiyo inahusu aina za Hass, Fuerte, Pinkerton na Jumbo. Hata hivyo, wasafirishaji wanaweza kuendelea kusafirisha parachichi kwa ndege baada ya kukaguliwa na kuidhinishwa na Idara ya Mazao ya Kilimo cha Bustani. AFA pia imetangaza kufungwa kwa msimu wa uvunaji wa parachichi kwa viwanda vinavyotengeneza mafuta kutoka matunda hayo. Viwanda vilivyo na akiba ya mafuta ya parachichi vinavyotaka kuyasafirisha nje vinapaswa kuomba ukaguzi kufikia Jumatatu, Novemba 2, 2026. Mamlaka hiyo imesema ni mafuta yatakayokaguliwa na kuthibitishwa mapema pekee yatakayoidhinishwa kusafirishwa nje. Uagizaji wa parachichi kutoka nchi nyingine kwa ajili ya kutengeneza mafuta pia umesitishwa ili kuzuia wafanyabiashara kutumia kisingizio hicho kuvuna matunda mabichi nchini. Kufungwa kwa msimu kunaweza kuwaathiri wakulima wadogo wanaotegemea kampuni za kuuza matunda nje. Baadhi wanaweza kulazimika kutafuta wanunuzi wa ndani, ambao huenda wakatoa bei za chini. Usafirishaji kwa ndege ni ghali zaidi kuliko kwa meli, jambo linaloweza kufanya kampuni kuwa makini zaidi katika kuchagua matunda na kiasi cha kununua kutoka kwa wakulima. Takwimu rasmi zinaonyesha kuwa Kenya iliuza parachichi za thamani ya dola milioni 160.1, sawa na Sh20.8 bilioni, mwaka 2025. Jumla ya tani 120,893 zilisafirishwa, hasa kwa masoko ya Uholanzi, Umoja wa Falme za Kiarabu, Uhispania na Ufaransa. AFA imesema itaendelea kufuatilia ukomavu wa matunda na uzalishaji kabla ya kutoa mwongozo kuhusu msimu ujao. Aidha, shehena zote za maembe zitakaguliwa kabla ya kupewa vyeti vya kusafirishwa nje, huku vibali vikihakikisha kuwa mizigo hiyo ina maembe pekee.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 2 hours ago
Mataifa yaheshimu mipaka na mamlaka ya kila nchi – Ruto
RAIS William Ruto ametoa wito kwa mataifa yote kuheshimu mamlaka na mipaka ya nchi nyingine bila kujali ukubwa au nguvu zake, akisisitiza kuwa mizozo ya kimataifa inapaswa kutatuliwa kwa njia za amani. Akizungumza Alhamisi, Oktoba 29, katika Mkutano wa Tatu wa Urusi na Afrika mjini Moscow, Urusi, Dkt Ruto alisema uhusiano wa kimataifa unapaswa kujengwa kwa kuheshimiana badala ya mataifa yenye nguvu kutaka kutawala maeneo ya nchi nyingine. Alisema kanuni za usawa wa mataifa, kuheshimu mipaka na kutatua mizozo kwa amani zinapaswa kutumika kwa kila nchi bila ubaguzi. Rais pia alitaka mageuzi katika Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa, akisema Afrika yenye watu 1.6 bilioni na mataifa 54 haiwezi kuendelea kukosa uwakilishi wa kudumu katika chombo hicho muhimu. Alisema mfumo wa utawala wa dunia unapaswa kuakisi hali ya sasa badala ya kuendelea kutegemea mipango iliyowekwa mwaka 1945 baada ya Vita vya Pili vya Dunia. Kenya inaunga mkono msimamo wa pamoja wa Afrika unaotaka bara hilo kupewa viti vya kudumu katika baraza hilo, pamoja na haki inayofurahiwa na wanachama wa sasa. Katika masuala ya uchumi, Dkt Ruto alisema Afrika inapaswa kuacha kutegemea kuuza malighafi na kununua bidhaa zilizokamilika, na badala yake iwekeze katika viwanda, teknolojia na kuongeza thamani ya bidhaa. Alialika kampuni za Urusi kuwekeza katika viwanda vya Afrika, kuhamisha teknolojia na kutoa mafunzo ya kiufundi yatakayosaidia vijana kupata ajira. Alitaja kilimo, uzalishaji wa mbolea, unyunyuzaji, usindikaji wa mazao, nishati, afya na utengenezaji wa dawa kuwa maeneo muhimu ya ushirikiano. Rais Ruto pia alitaka mataifa tajiri kutoa fedha za kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi kwa masharti nafuu, akisema Afrika inaathiriwa na ukame, mafuriko na uhaba wa chakula licha ya kuchangia kidogo katika uzalishaji wa gesi chafu. Aidha, alitaka mageuzi katika mifumo ya ufadhili wa kimataifa ili nchi zinazoendelea zipate mikopo nafuu na fedha kwa miundomsingi na viwanda. Alisema mpango wa ushirikiano wa Urusi na Afrika wa 2027–2029 unapaswa kuzaa matokeo yanayopimika, yakiwemo uwekezaji, ajira, tafiti na viwanda vitakavyoboresha maisha ya wananchi.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 3 hours ago
Bunge lakataa sajili ya wapigakura ikaguliwe kabla ya uchaguzi wa 2027
JUHUDI za kuhakikisha sajili ya wapigakura inakaguliwa kabla ya uchaguzi mkuu wa Agosti 2027 zimepata pigo baada ya Bunge la Kitaifa kuondoa sharti la kisheria lililohitaji zoezi hilo lifanyike. Mnamo Oktoba 22, 2026, wabunge walikataa pendekezo la Mbunge wa Suba Kusini Caroli Omondi la kutaka Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC) kuajiri kampuni huru na yenye sifa kufanya ukaguzi wa sajili hiyo miezi sita kabla ya uchaguzi. Mbunge wa Homa Bay Town Peter Kaluma aliongoza upinzani dhidi ya pendekezo hilo, akisema lingepandisha gharama bila sababu. Alisema majukumu yaliyopendekezwa tayari yanatekelezwa na IEBC chini ya Kifungu cha 8 cha Sheria ya Uchaguzi. "Kwa nini IEBC iwe na jukumu la kusimamia sajili, kuikagua na kuirekebisha, kisha tutumie pesa za walipa ushuru kulipa kampuni nyingine?" aliuliza Bw Kaluma. Hata hivyo, Bw Omondi alisema ukaguzi huru ni muhimu kwa uwazi na uwajibikaji, hasa katika kuthibitisha idadi ya wapigakura waliofariki na kuhakikisha majina yao yanaondolewa kwenye sajili. Alisema IEBC husajili wapigakura, huku usajili wa vifo ukifanywa na taasisi nyingine huru. Kwa hivyo, kampuni isiyohusishwa na taasisi hizo mbili inapaswa kulinganisha rekodi na kuwaeleza Wakenya ni nani anayestahili kubaki kwenye sajili. "Katiba yetu inahitaji uwazi na inaweka mifumo mbalimbali ya uwajibikaji," alisema Bw Omondi. Pendekezo lake lilitaka kampuni itakayoteuliwa kuwasilisha ripoti ya ukaguzi kwa IEBC ndani ya siku 30. Tume hiyo pia ingetakiwa kuchapisha ripoti hiyo kwenye tovuti yake na kuiwasilisha kwa Bunge la Kitaifa na Seneti ndani ya siku 14 baada ya kuipokea. Kukataa ukaguzi huo kunazua wasiwasi kutokana na matokeo ya ukaguzi uliofanywa na kampuni ya KPMG kabla ya uchaguzi wa 2022. Ripoti hiyo ilitambua wapigakura 246,465 waliofariki lakini majina yao bado yalikuwa kwenye sajili. Pia ilipata rekodi 481,711 zilizokuwa na nambari za vitambulisho au pasipoti zilizorudiwa au kukosekana kwa taarifa muhimu. Zaidi ya watu 226,000 walikuwa wamesajiliwa kwa kutumia vyeti ambavyo havikulingana na majina yaliyokuwa kwenye sajili. Ukaguzi huo pia ulifichua kuwa wafanyakazi 25 wa zamani wa IEBC walifikia sava za tume hiyo japo hawakuwa wameidhinishwa. Wasiwasi kuhusu wapigakura waliofariki uliongezeka baada ya IEBC kumhoji Katibu Mkuu wa UDA Hassan Omar Hassan kufuatia matamshi yake katika mkutano wa kisiasa Mombasa mnamo Septemba 11, 2026. Bw Omar alisema hata mtu akifa, kidole chake kinaweza kuchukuliwa na kutumika kwenye mfumo wa BVR kupiga kura. Baadaye alieleza tume hiyo kuwa matamshi hayo yalikuwa lugha ya kisiasa iliyolenga kuhamasisha wapigakura, wala hayakuwa na nia ya udanganyifu. Mbunge Aden Mohammed wa Wajir Mashariki, aliyekuwa akiongoza Kamati ya Haki na Masuala ya Kisheria kuhusu Mswada wa Marekebisho ya Sheria ya Uchaguzi wa 2024, pia alipinga pendekezo la Bw Omondi akisema lingeongeza majukumu ya IEBC. Bw Kaluma alitaja mapendekezo ya Tume ya Kriegler, iliyoshauri kuepukwa kwa marekebisho makubwa ya sheria za uchaguzi mwaka mmoja kabla ya uchaguzi. Hata hivyo, mswada huo ulifikishwa Bunge la Kitaifa Februari 2025, baada ya kupitishwa na Seneti Desemba 2024. Mswada huo sasa unarejea Seneti kwa kuangaliwa upya, hatua inayotoa nafasi ya sharti la ukaguzi kurejeshwa kupitia maafikiano kati ya mabunge hayo mawili.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 4 hours ago
Sifuna kuzindua makao makuu ya chama na kampeni ya urais
SENETA wa Nairobi Edwin Sifuna anatarajiwa leo Ijumaa kuzindua makao makuu ya vuguvugu la Linda Mwananchi na kituo cha kuratibu kampeni zake za urais wa 2027. Ofisi hizo ziko Lavington, Nairobi, na ni sehemu ya juhudi za kuimarisha vuguvugu hilo baada ya kupata chama cha The Equitable Party (TEP), ambacho kinabadilishwa jina kuwa Linda Mwananchi Movement. Mbunge wa Funyula Wilberforce Oundo alisema uzinduzi huo pia utahusisha kutangazwa kwa baadhi ya maafisa wa kitaifa wa chama hicho. Alisema orodha kamili itakamilishwa baadaye ili kutoa nafasi kwa wanachama wengine kujiunga. Vuguvugu hilo lilimteua Bw Sifuna kuwa kiongozi wake na mgombea wake wa urais mnamo Septemba. Miongoni mwa wanasiasa wanaotarajiwa kupewa majukumu muhimu ni Mbunge wa Suba Kusini Caroli Omondi, Seneta wa Kisii Richard Onyonka, Seneta wa Vihiga Godfrey Osotsi na aliyekuwa rais wa Chama cha Wanasheria nchini (LSK) Faith Odhiambo. Mbunge wa Embakasi Mashariki Babu Owino na Gavana wa Siaya James Orengo, ambao walikuwa sehemu ya vuguvugu hilo, wameanzisha vyama vyao tofauti. Bw Owino amepata Muungano Party na kukibadilisha jina kuwa The Mwananchi Party, huku Bw Orengo akizindua Liberal Democratic Party (LDP). Bw Oundo alisema chama hicho kitapanga kongamano la kitaifa la wajumbe (NDC) Novemba 13 ili kukamilisha mabadiliko ya jina na kuthibitisha uongozi mpya. Pia, kinapanga kufungua ofisi katika kaunti zote 47 kufikia Desemba na kuanzisha mfumo wa mtandaoni utakaowawezesha wanaotaka kuwania viti mbalimbali kuwasilisha maombi yao. Baada ya uzinduzi wa Nairobi, vuguvugu hilo linapanga mkutano mkubwa wa kisiasa Kaunti ya Kwale Jumamosi. Hatua hizo zinafuatia kutofautiana kwa Bw Sifuna na chama cha ODM, ambacho alikuwa katibu mkuu wake. Utafiti wa TIFA uliochapishwa Julai ulionyesha kuwa asilimia 15 ya waliohojiwa walimuunga mkono Bw Sifuna iwapo angewania urais. Rais William Ruto alipata asilimia 24 katika utafiti huo. Wakati wa uzinduzi wa TEP, Bw Sifuna alisema vuguvugu hilo linalenga kuangazia matatizo ya wananchi wa kawaida, ikiwemo ukosefu wa ajira kwa vijana, changamoto za wakulima, ushuru kwa wafanyabiashara wadogo na gharama ya elimu na matibabu. Alisema chama hicho kinataka vijana na wanawake washirikishwe zaidi katika maamuzi ya kisiasa na kuweka mbele uwajibikaji, huduma kwa wananchi na kuheshimu Katiba. Vuguvugu hilo pia linatarajiwa kufanya mazungumzo na viongozi wengine wa upinzani kuhusu uwezekano wa kushirikiana kabla ya uchaguzi mkuu wa Agosti 10, 2027.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 5 hours ago
Magavana 17 wapanga mikakati ya kuepuka baridi 2027
HUKU uchaguzi mkuu wa Agosti 2027 ukikaribia, magavana 17 wanaokamilisha mihula yao miwili wanapanga hatua zao zinazofuata kisiasa, baadhi wakilenga viti vya useneta na wengine wakitaka nyadhifa za juu serikalini au kustaafu siasa za uchaguzi. Hata hivyo, mipango yao huenda ikatatizwa na mswada unaopendekeza magavana wanaoondoka mamlakani wasiruhusiwe kuwania viti vya Seneti au mabunge ya kaunti hadi miaka mitano ipite. Mswada wa Marekebisho ya Katiba wa 2026, uliowasilishwa na Seneta wa Kirinyaga Kamau Murango, unalenga kuzuia viongozi hao kuingia mara moja katika taasisi zinazochunguza matumizi ya fedha na utawala wao. Miongoni mwa magavana wanaowania viti vipya ni Ahmed Abdullahi wa Wajir, Muthomi Njuki wa Tharaka Nithi, Anne Waiguru wa Kirinyaga, Joseph ole Lenku wa Kajiado, Mutahi Kahiga wa Nyeri na Julius Malombe wa Kitui. Bw Abdullahi ametangaza azma yake ya kuwania useneta wa Wajir, huku Bw Njuki akitaka kuendea kiti cha Seneta Mwenda Gataya, ambaye anatarajiwa kuwania ubunge. Bi Waiguru, kwa upande wake, ametangaza nia ya kuwa Naibu Rais mwaka 2027. Alisema uzoefu wake kama mtumishi mkuu serikalini, waziri, gavana na mwenyekiti wa Baraza la Magavana unampa uwezo wa kuhudumu katika wadhifa huo. Bw Kahiga anataka kuingia Seneti akisema uzoefu wa kuongoza kaunti kwa miaka kumi utamsaidia kutetea ugatuzi na kupinga serikali ya kitaifa kuingilia majukumu ya kaunti. Gavana wa Kajiado, Bw Lenku anakabiliwa na changamoto baada ya kutofautiana na chama cha ODM kuhusu mipango ya kugawana nyadhifa na UDA. Amesema yuko tayari kuondoka ODM iwapo chama hicho kitaendelea kumtenga. Baadhi ya magavana pia wanapanga kuwaunga mkono washirika wao ili waendelee kuwa na ushawishi baada ya kuondoka mamlakani. Gavana wa Garissa, Gavana Nathif Jama anataka useneta na amemuunga mkono Seneta Abdulkadir Haji kumrithi kama gavana. Mwenzake wa Tana River, Dhadho Godhana anataka useneta na amependekeza Mbunge wa Galole Said Hiribae kumrithi huku Gavana Hillary Barchok wa Bomet akimuunga mkono aliyekuwa gavana Isaac Ruto kurejea katika wadhifa huo huku akilenga useneta. Hata hivyo, si wote wanaotaka kuendelea na siasa za uchaguzi. Gavana wa Kisumu Anyang' Nyong'o na wa Vihiga Wilber Ottichilo wamesema hawatawania nyadhifa nyingine. Joshua Irungu wa Laikipia bado anashauriana kuhusu kuwania useneta au kushawishi siasa akiwa nje ya Bunge. Mswada wa Bw Murango unataka marekebisho ya Katiba na Sheria ya Uchaguzi ili magavana wanaohudumu au walioondoka mamlakani ndani ya miaka mitano kabla ya uchaguzi wazuiwe kuwania useneta na viti vya wawakilishi wa wadi katika mabunge ya kaunti. Seneta huyo anasema kipindi hicho kitapatia taasisi muda wa kuchunguza maswali kuhusu uongozi na matumizi ya fedha za umma bila uwezekano wa migongano ya kimaslahi. Lakini Bw Kahiga amepinga pendekezo hilo, akisema linawadhalilisha magavana kwa kuwachukulia kana kwamba wote wameiba. Anasisitiza kuwa kuchaguliwa kuwa seneta hakumpi gavana kinga dhidi ya kujibu maswali kuhusu uongozi wake. Mswada huo unasubiri kusomwa mara ya pili katika Seneti, huku wanaoupinga wakisema unaweza kuwanyima magavana haki ya kushiriki uchaguzi na kuwania nyadhifa za umma.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 6 hours ago
Pigo jipya kwa Ruto: korti yabatilisha agizo walimu, polisi kutengewa nyumba za bei nafuu
RAIS William Ruto amepata pigo baada ya Mahakama Kuu kutangaza kuwa kinyume cha Katiba maagizo yake ya kutenga asilimia 20 ya nyumba za bei nafuu kwa walimu na maafisa wa polisi. Uamuzi huo unamaanisha kuwa walimu na polisi hawawezi kudai mgao huo wa nyumba za bei nafuu kwa kutegemea maagizo ya Rais yaliyotolewa Juni 3 na Septemba 13, 2025. Badala yake, maombi yao yanapaswa kuzingatia vigezo vilivyowekwa katika Sheria ya Nyumba za Bei Nafuu na kanuni zake, sawa na waombaji wengine. Hata hivyo, uamuzi huo haukumaanisha kuwa walimu na polisi wamezuiwa kupata nyumba hizo. Bado wanaweza kutuma maombi, lakini hawawezi kupewa kipaumbele kwa misingi ya maagizo hayo yaliyotupiliwa mbali. Katika uamuzi wake, Jaji Patricia Mande Nyaundi alisema Rais hana mamlaka ya kubadilisha vigezo vya kutoa nyumba vilivyowekwa na sheria. "Maagizo ya Rais Ruto hayana nguvu za kisheria na hayawezi kubadilisha au kuongeza vigezo vya kutoa nyumba vilivyowekwa chini ya Sheria ya Nyumba za Bei Nafuu na kanuni zake," alisema. Jaji Nyaundi alitupilia mbali maagizo hayo akisema hayakuwa na msingi katika sheria au sera ya serikali. Alisema ingawa serikali inaweza kuratibu utekelezaji wa sheria, haina mamlaka ya kubadilisha sheria zilizopitishwa na Bunge au kuanzisha upendeleo ambao haujatambuliwa kisheria. Alionya kuwa kuruhusu Rais kubadilisha vigezo vilivyowekwa na sheria kungeweka mamlaka ya serikali juu ya sheria, jambo linalokiuka utawala wa sheria. Mwanasheria Mkuu wa Serikali, Dorcas Oduor, alimwakilisha Rais, alitetea hatua hiyo akitaja Ibara ya 132(3)(b) ya Katiba inayompa Rais mamlaka ya kuratibu shughuli za wizara na idara za serikali. Jaji alikataa hoja hiyo, akisema mamlaka hayo lazima yatumiwe kwa kuzingatia Ibara ya 10 ya Katiba, inayosisitiza utawala wa sheria, usawa, uwazi na uwajibikaji. Alisema hakuna kifungu katika sheria inayosimamia nyumba hizo kinachowapa walimu na maafisa wa polisi kipaumbele katika kutolewa kwa nyumba hizo. Kesi hiyo iliwasilishwa na John Maina Ndegwa na Marshalls Tito Ongoya, waliopinga maagizo hayo wakisema yalikiuka kanuni ya usawa na haki ya kila Mkenya kupata makazi inayolindwa na Ibara ya 43 ya Katiba. Walalamishi walitaka mahakama itangaze maagizo hayo kuwa batili na kuzuia serikali kuyatekeleza, pamoja na makubaliano yaliyohusishwa na mpango huo. Pia waliomba mahakama iamuru Bodi ya Nyumba za Bei Nafuu kuweka na kuchapisha vigezo vya utoaji wa nyumba hizo vinavyozingatia usawa na kutobagua. Walitaka pia Bunge liweke sheria au kanuni zitakazosimamia utoaji wa nyumba hizo kwa mujibu wa Katiba. Serikali na Chama cha Kitaifa cha Walimu (KNUT) viliitaka mahakama kutupilia mbali kesi hiyo, vikisema madai hayo yalikuwa ya jumla na hayakuwa na ushahidi wa kutosha. Chama cha Walimu wa Shule za Sekondari na Vyuo (KUPPET) pia kilipinga kesi hiyo. Naibu Katibu Mkuu wake, Moses Nthurima, alisema Rais alikutana na wawakilishi zaidi ya 100,000 wa walimu katika hafla ya Walimu iliyofanyika Ikulu Septemba 13, 2025. Hata hivyo, Jaji Nyaundi alikubali kuwa kesi hiyo iliwasilishwa ipasavyo na iliibua masuala muhimu ya kikatiba. Aliidhinisha maombi ya walalamishi na kutupilia mbali maagizo ya Rais kwamba asilimia 20 ya nyumba hizo zitengewe walimu na maafisa wa polisi. Mahakama haikuamuru upande wowote kulipa gharama za kesi hiyo kwa sababu iliwasilishwa kwa maslahi ya umma. Akijibu uamuzi huo, Katibu Mkuu wa KUPPET, Akello Misori, alidai mahakama zinalemaza maendeleo. "Mahakama ni maadui wa maendeleo na zimetekwa na wanaharakati. Walimu na polisi wanatozwa ushuru mkubwa na ndio wachangiaji wakuu( wa mpango wa nyumba za bei nafuu)," alisema.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 22 hours ago
Kwa nini Kanyari alipewa haki ya kuwalea watoto waliompendelea baba mlezi
MAHAKAMA ya hakimu imeamua kuwa mhubiri Victor Kanyari ndiye anayestahili kupewa haki ya kisheria ya kuwalea watoto wake wawili aliozaa na mwimbaji wa nyimbo za injili marehemu Betty Bayo, licha ya watoto hao kutaka kuendelea kuishi na baba yao wa kambo, Hiram Gitau, maarufu Tash. Hakimu Casmir Obiero aliamua kuwa Kanyari alitoa hoja zenye nguvu zaidi kwa kuwa ndiye mzazi wao wa kuwazaa aliye hai. Hata hivyo, mahakama iliagiza watoto hao wasihamishwe mara moja kutoka kwa Tash, bali mchakato wa kuwapeleka kwa baba yao ufuate mpango maalumu unaozingatia hisia na masomo yao. Bayo alifariki Novemba 10, 2025, na watoto wakaendelea kuishi na Tash, ambaye alisema amekuwa akiwalea tangu 2020. Watoto hao, wenye umri wa miaka 13 na 10 walipotoa ushahidi, waliambia mahakama kuwa wanataka kubaki na Tash, ambaye wamezoea kumtegemea tangu mama yao afariki. Walieleza pia wasiwasi kuhusu kuishi na baba yao mzazi. Mahakama ilisema maoni ya watoto ni muhimu chini ya Kifungu cha 103 cha Sheria ya Watoto, lakini hayaamui kesi peke yake. Ripoti ya afisa wa watoto ya Agosti 20 ilionyesha kuwa watoto hao wamefungamana kihisia na Tash na kupendekeza mawasiliano yao na Kanyari yaanzishwe hatua kwa hatua. Afisa wa watoto wa Kiambu alipewa siku 14 kuandaa mpango wa mpito, ukizingatia masomo, usafiri, ustawi wa kihisia na mawasiliano na wanaume hao wawili. Ripoti ya utekelezaji inapaswa kuwasilishwa mahakamani ndani ya siku 30. Kanyari aliambia mahakama kuwa amekuwa akichangia mahitaji ya watoto, yakiwemo karo, mavazi, chakula, matibabu na safari. Alisema ana nyumba Runda, Ruai, Daykio na Njiru ambako anaweza kuwalea. Tash naye alisema amekuwa akiwatunza watoto hao, akihudhuria mikutano ya shule na kugharamia elimu na mahitaji yao ya kila siku. Hata hivyo, mahakama ilikataa madai yake ya kuwa mume wa Bayo chini ya mila za Wakikuyu, ikisema picha za sherehe hazikuthibitisha ndoa hiyo. Hakukuwa na ushahidi wa kutosha kuhusu mahari, mazungumzo ya ndoa, taratibu za kimila au mashahidi. Hakimu pia alisema Tash hakuwa amepata haki ya kisheria ya kuwa mzazi kupitia kuasili watoto au taratibu nyingine rasmi. Mahakama iliamuru wanaume hao wawili waendelee kutimiza mahitaji ya watoto bila kutegemea nani ana haki ya kuwalea. Kanyari ataruhusiwa kuwasiliana nao mara kwa mara na kuwaona kila baada ya wikendi moja. Pia, hakuna atakayeruhusiwa kuwatoa watoto nchini, kuwahamisha shule au kuwahamisha nje ya mamlaka ya mahakama bila makubaliano ya maandishi au ruhusa ya mahakama.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Thu, 29 Oct 2026 06:30:39
Wakurugenzi, maafisa wakuu watendaji kukutana kujadili namna ya kuimarisha biashara
WAKURUGENZI wa kampuni mbalimbali, maafisa wakuu watendaji (CEO) na wamiliki wa biashara wanatarajiwa kukutana Nairobi Novemba 20, 2026, kujadili mikakati ya kukuza biashara, kuboresha biashara na kupata wateja wapya kupitia mitandao ya kibiashara. Mkutano huo wa mwaka wa Directors Referral Network (DRN) utafanyika katika Windsor Golf Hotel and Country Club kuanzia saa mbili asubuhi hadi saa kumi na mbili jioni. Rais wa DRN, Dolphine Okeyo, alisema mkutano huo utatoa fursa kwa viongozi wa biashara kubadilishana uzoefu, kujadili changamoto zinazokabili kampuni zao na kuanzisha ushirikiano unaoweza kufungua milango ya kibiashara. [caption id="attachment_193445" align="alignnone" width="1004"] Rais wa DRN, Dolphine Okeyo. Picha/Maktaba[/caption] Alisema mkutano huo hautakuwa tu wa kupiga gumzo, bali pia utalenga kutafuta suluhu kwa changamoto zinazokabili biashara kila siku. "Tunakutana kutatua changamoto halisi tunazokabiliana nazo kila siku," alisema Bi Okeyo. Aliongeza kuwa mahusiano ya kibiashara yanaweza kusaidia kampuni kupata washirika, wateja na fursa ambazo zingekuwa vigumu kuzipata bila kutangamana na watu wanaofaa. Mratibu wa tawi la Muthaiga la DRN, Doreen Bosibori, [caption id="attachment_193446" align="alignnone" width="1275"] Mratibu wa tawi la Muthaiga la DRN, Doreen Bosibori. Picha/Maktaba[/caption] alisema mkutano huo pia utawapa wakurugenzi fursa ya kutangaza bidhaa na huduma zao huku wakijifunza kutoka kwa viongozi wa sekta nyingine. Alisema kupata wateja katika mazingira ya sasa ya biashara kunahitaji kujenga uaminifu na kutangamana na watu wanaoweza kusaidia kukuza kampuni. "Biashara ni ngumu kupata. Huwezi tu kuingia katika chumba na kupata wateja. Kukutana, kufahamiana na kuelewana hurahisisha kuanzisha mikataba ya kibiashara," alisema. Mkurugenzi mkuu wa Explicit Risk, Audit and Data Ltd (ERAD), Steve Gathai, alisema kutangamana na watu wenye mamlaka ya kufanya maamuzi ni muhimu kwa kampuni zinazotafuta wateja na ushirikiano. Alisema mikutano kama hiyo inaweza kuwaunganisha watoa huduma za ukaguzi wa hesabu, kodi, usimamizi wa hatari na kuzuia ulaghai na kampuni zinazohitaji huduma hizo. "Unahitaji kukutana na watu wenye mamlaka ya kufanya maamuzi. Jukwaa hili linakupa nafasi ya kuwasiliana nao, na hilo linaweza kuleta tofauti kati ya biashara inayopitia changamoto na ile inayofanikiwa," alisema Bw Gathai. Washiriki pia wanatarajiwa kujadili mikakati ya kuongeza faida, kuboresha mtiririko wa fedha na kupata wateja, huku wakijifunza kutokana na uzoefu wa wajasiriamali waliofanikiwa. Mkutano huo utahusisha wakurugenzi kutoka sekta mbalimbali, zikiwemo uongozi wa kampuni, rasilimali watu, teknolojia, utalii na ujasiriamali. Wandaaji wanasema mwaliko uko wazi kwa wakurugenzi na maafisa wakuu watendaji, pamoja na mameneja na wawakilishi wengine wenye mamlaka ya kufanya maamuzi katika mashirika yao. Ada ya ushiriki ilikuwa Sh7,000 kwa waliojisajili mapema kati ya Oktoba 1 na 31, huku ada ya kawaida ikiwa Sh10,000 kwa usajili wa kati ya Novemba 1 na 18.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Thu, 29 Oct 2026 09:19:59
Mkenya anayefanya kazi katika serikali ya Trump akamatwa kwa kuishi Amerika kinyume cha sheria
MKENYA anayefanya kazi katika idara ya serikali ya jimbo la Washington inayoshughulikia ustawi wa watoto na familia amekamatwa na maafisa wa uhamiaji wa Amerika kwa madai ya kuishi nchini humo baada ya muda wa visa yake kuisha. Stanley Robert Kungu Muthee alikamatwa na maafisa wa Huduma ya Uhamiaji na Forodha (ICE) wakati wa ukaguzi wa barabarani Jumatatu, kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa na idara hiyo kwa kituo cha Fox News. ICE ilisema Muthee aliingia Amerika Februari 6, 2019, kwa visa ya utalii aina ya B-2 lakini hakurejea nyumbani baada ya muda aliokuwa ameruhusiwa kukaa humo kuisha. "Aliingia Amerika kwa mara ya kwanza Februari 6, 2019, kwa visa ya utalii lakini hakuwahi kuondoka na akaendelea kukaa nchini humu kinyume cha sheria," ICE ilisema. Kukamatwa kwake kunajiri wakati utawala wa Rais Donald Trump umeimarisha msako dhidi ya wahamiaji wasio na vibali halali. Wizara ya Masuala ya Kigeni ya Amerika imesema zaidi ya visa 300,000 zimebatilishwa katika hatua hiyo. ICE ilisema Muthee alikiri kufanya kazi katika Idara ya Watoto, Vijana na Familia ya Washington (DCYF). Wakati wa kukamatwa, alikuwa amevaa koti lenye jina la idara hiyo na alikuwa na kitambulisho cha kazi. Hata hivyo, DCYF ilisema Muthee aliajiriwa Agosti 16, 2024, baada ya kuwasilisha stakabadhi zilizoonyesha kuwa alikuwa na ruhusa ya kufanya kazi Amerika. Mkurugenzi wa mawasiliano wa idara hiyo, Nancy Gutierrez, alisema hawakuwa wamejulishwa kuhusu mabadiliko yoyote katika hali yake ya uhamiaji. Alisema stakabadhi alizowasilisha zilijumuisha nambari halali ya Huduma za Uraia na Uhamiaji ya Amerika (USCIS), ambayo haikuwa na tarehe ya kuisha. Kesi yake inaibua maswali kuhusu tofauti kati ya kibali cha kufanya kazi Amerika na kuwa na hadhi halali ya uhamiaji. Kibali cha kufanya kazi hakihakikishi moja kwa moja kuwa mtu ana haki ya kuendelea kuishi nchini humo. Kukamatwa kwa Muthee pia kunajiri wakati ambapo hifadhidata ya Wizara ya Usalama wa Ndani ya Amerika (DHS) imeorodhesha angalau Wakenya 52 waliokamatwa na ICE katika majimbo mbalimbali. Orodha hiyo inajumuisha watu wanaohusishwa na makosa mbalimbali, yakiwemo mauaji, wizi, ulaghai, makosa ya kingono na ukiukaji wa sheria za uhamiaji. Hata hivyo, kukamatwa hakumaanishi moja kwa moja kuwa mtu amepatikana na hatia. Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa kuhusu Muthee, msingi wa kukamatwa kwake ni madai ya kuishi Amerika baada ya muda wa visa kuisha. Hakuna hukumu ya jinai dhidi yake iliyotajwa katika taarifa hiyo. Msemaji wa Wizara ya Masuala ya Kigeni ya Amerika, Tommy Pigott, alisema utawala wa Trump umebatilisha visa zaidi ya 300,000, akidai kuwa hakuna utawala mwingine uliowahi kufanya hivyo kwa kasi hiyo. "Uamuzi wowote wa kutoa visa ni uamuzi unaohusu usalama wa taifa, na wajibu huo haukomi baada ya visa kutolewa," alisema. Aliongeza kuwa ukiukaji wa sheria au vitisho kwa usalama wa taifa vinaweza kuwa sababu za kubatilisha visa. DCYF inashughulikia masuala ya ulinzi wa watoto, malezi, kuasili watoto na huduma kwa familia zilizo katika mazingira magumu. Idara hiyo haikufafanua cheo cha Muthee wala iwapo kazi yake ilihusisha kukutana moja kwa moja na watoto. Bado haijabainika iwapo Muthee aliwahi kutuma ombi la hifadhi ya ukimbizi, kupata hadhi nyingine ya uhamiaji au kutafuta njia nyingine ya kuruhusiwa kuishi Amerika. ICE pia haikutoa maelezo zaidi kuhusu hatua zinazofuata katika kesi yake ya uhamiaji.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Thu, 29 Oct 2026 08:55:37
Mashirika yashtaki kutaka ghasia za uchaguzi zizuiwe kabla ya 2027
MASHIRIKA matatu ya kutetea haki za binadamu yamewasilisha kesi katika Mahakama Kuu yakitaka serikali iunde jopokazi la mashirika mbalimbali ndani ya siku 30 kuchunguza na kuwafungulia mashtaka wanaohusika na ghasia za kisiasa kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027. Mashirika hayo ni Kenya Human Rights Commission (KHRC), Katiba Institute na Independent Medico-Legal Unit (IMLU). Yanasema kutoshughulikiwa kwa mashambulizi dhidi ya watu wanaoshiriki shughuli za kisiasa na kijamii kunatishia uhuru wa kikatiba na uadilifu wa uchaguzi. Kesi hiyo inataja Mwanasheria Mkuu Dorcas Oduor, Mkurugenzi Mkuu wa Idara ya Ujasusi Noordin Haji, Inspekta Jenerali wa Polisi Douglas Kanja na Waziri wa Usalama wa Ndani Kipchumba Murkomen. Mashirika hayo yanataka serikali ichunguze mashambulizi yaliyotokea, ibaini waliohusika na kuhakikisha wanaowajibika wanachukuliwa hatua za kisheria. Katika ombi lao, yanasema licha ya kuwepo kwa sheria za kukabiliana na ghasia za kisiasa, hakuna uchunguzi au mashtaka yaliyofanikiwa dhidi ya wanaopanga, kufadhili au kutekeleza mashambulizi hayo. "Licha ya mifumo hiyo ya kisheria na kuwepo kwa ushahidi katika matukio kadhaa yaliyotajwa, hakuna uchunguzi, kukamatwa au mashtaka yaliyofanikiwa dhidi ya wahusika," sehemu ya kesi inasema. Jopokazi linalopendekezwa litajumuisha maafisa wa Huduma ya Kitaifa ya Polisi na Idara ya Upelelezi wa Makosa ya Jinai (DCI), wakishirikiana na Ofisi ya Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma. Litaangazia jinsi magenge yanayohusishwa na ghasia za kisiasa yanavyopangwa na kufadhiliwa, pamoja na kuwafungulia mashtaka wanaopatikana na hatia. Mashirika hayo pia yanataka kikosi hicho kiwasilishe ripoti za mara kwa mara mahakamani kuhusu hatua zinazochukuliwa kuzuia na kuchunguza ghasia hizo. Yanasema mazingira ya kabla ya siku ya kupiga kura ni muhimu sawa na shughuli za uchaguzi wenyewe. Yanataja Katiba, inayotaka uchaguzi uwe huru dhidi ya ghasia, vitisho, ushawishi usiofaa na ufisadi. "Uchaguzi unaofanyika kukiwa na ghasia nyingi na zinazoendelea kabla ya siku ya kupiga kura hauwezi kufikia kiwango cha uchaguzi usio na ghasia na vitisho,"inasema kesi ya mashirika hayo. Mashirika hayo yametaja matukio kadhaa tangu mapema 2025, yakiwemo shambulizi katika ofisi za KHRC jijini Nairobi Julai 6, 2025, ambapo watu waliokuwa wamejihami wanadaiwa kuvuruga mkutano wa wanahabari wa mama wa waathiriwa wa ukatili wa polisi. Pia yametaja shambulizi dhidi ya Seneta wa Vihiga Godfrey Osotsi katika mkahawa mmoja Kisumu Aprili 8, 2026, ghasia wakati wa uchaguzi mdogo wa Ol Kalou Julai 16, 2026, na shambulizi dhidi ya msafara wa Linda Mwananchi Homa Bay Agosti 16, 2026. Baadhi ya matukio hayo yanadaiwa kuhusisha kushambuliwa kwa wanahabari na kuharibiwa au kuibwa kwa vifaa vyao. Mashirika hayo yanasema vitisho hivyo vinaweza kuwazuia wananchi kuhudhuria mikutano, kukosoa serikali na kutumia haki zao za kukusanyika na kujieleza. Yanaonya kuwa kutochukuliwa hatua kunaweza kudhoofisha imani ya umma katika sheria na kufanya hofu kuwa nyenzo ya ushindani wa kisiasa kuelekea uchaguzi wa 2027.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Thu, 29 Oct 2026 07:55:57
Mackenzie alivyofanikisha vifo Kwa Binzaro akiwa gerezani
MFUNGWA katika Gereza la Shimo La Tewa, Mombasa, anayetumikia kifungo cha miaka 50 jela kwa ulanguzi wa bangi, ameeleza mahakama jinsi alivyoingiza kadi mbili za simu ndani ya gereza hilo, zinazodaiwa zilitumiwa na mhubiri Paul Mackenzie kuwasiliana na watu waliokuwa nje ya gereza na kutuma na kupokea pesa akiwa kizuizini. Akitoa ushahidi mbele ya Mahakama Kuu mjini Mombasa katika kesi ambayo Mackenzie na washukiwa wengine sita wanakabiliwa na mashtaka ya mauaji kuhusiana na vifo vya watu 52 katika msitu wa Kwa Bi Nzaro, Kalume Kitsao Rimba alieleza jinsi alivyoficha kadi hizo kwenye nguo zake. "Nilificha kadi hizo kwenye kitambaa cha ndani kilichoshonwa kwenye sehemu ya kiuno. Hata nilipobadilisha na kuvaa sare za gereza, niliziweka katika sehemu hiyo hiyo," alisema. Aliambia mahakama kwamba ingawa simu za rununu na vifaa vingine vya mawasiliano haviruhusiwi gerezani, alipokuwa ameanza kutumikia kifungo chake alikuta wafungwa wengi wakivitumia. Kitsao alisema maafisa wa magereza wanapaswa kuwajibishwa kwa uwepo wa vifaa hivyo, akidai kuwa wafungwa hawawezi kuviingiza gerezani bila usaidizi wa maafisa wanaohusika na usalama. Hata hivyo, alisema mabadiliko ya uongozi wa gereza yalileta hatua kali zaidi za kiusalama, huku wasimamizi wapya wakifanya upekuzi wa kina na kunasa bidhaa zilizopigwa marufuku. Kitsao alisema alitoa kadi mbili za Safaricom kwenye simu yake ya mkononi alipokamatwa Machi 6, 2024, kwa sababu zilikuwa na taarifa za siri za kifedha ambazo hakutaka mkewe azipate. Aliacha simu hiyo nyumbani lakini akabeba kadi hizo alipofikishwa katika Gereza la Shimo La Tewa siku iliyofuata. Alisisitiza kuwa hakuwahi kutumia laini yoyote kati ya hizo kupiga au kupokea simu, wala kutuma au kupokea pesa akiwa gerezani. Kitsao alisema maafisa wa gereza walipekua seli yake mnamo Septemba 20, 2025, na kuchukua Biblia mbili na kipande cha karatasi kilichokuwa na majina na nambari za simu. Wakati wa upekuzi huo, maafisa hao walimwambia mojawapo ya nambari zilizosajiliwa kwake ilikuwa imetumiwa kufanya shughuli za ulaghai. Alikanusha kufahamu matumizi yoyote haramu ya laini hiyo. Siku iliyofuata, maafisa walifanya upekuzi mwingine na kupata kadi mbili, moja iliyosajiliwa kwa jina lake na nyingine kwa jina la mkewe, Tatu Safari. Alisema alikuwa amekuwa nazo zote mbili tangu alipowekwa rumande. Baadaye, polisi walimfahamisha kuwa kadi yake ilikuwa imewekwa kwenye simu ambayo ilishukiwa kutumiwa na Mackenzie kuhusiana na makosa ya jinai yaliyokuwa yakichunguzwa. Kitsao alikanusha kuwa na uhusiano wowote wa moja kwa moja na Mackenzie, akisema hakuwahi kukutana naye, kuzungumza naye wala kushirikiana naye. Alisema alimfahamu Mackenzie kupitia taarifa za habari kuhusu vifo vya wafuasi wake huko Shakahola. Hata hivyo, alikiri kwamba mara kwa mara alikuwa akimpa mfungwa mwenzake Charles Kalume mojawapo ya kadi zake. Kwa mujibu wa Kitsao, Charles alikuwa akiomba simu kutoka kwa wafungwa wengine. "Charles ndiye aliye katika nafasi nzuri zaidi ya kueleza kwa sababu ndiye mtu pekee ambaye nimempa laini yangu ya simu," aliliambia mahakama. Sajenti Stanslous Bongo Chikute, afisa anayesimamia upekuzi katika Gereza la Shimo La Tewa, aliliambia mahakama kuwa hakuweza kubaini iwapo maafisa wa gereza walihusika katika kupenyeza SIM kadi hizo, akisema Kitsao ndiye aliyekuwa katika nafasi nzuri zaidi ya kueleza jinsi alivyoviingiza ndani ya gereza. Katika seli ya Mackenzie, maafisa walisema walipata kadi tatu za Airtel zilizokuwa zimefichwa ndani ya vijiti vya kunyoa ndevu vilivyokuwa sakafuni. Polisi walipata daftari lililokuwa na majina na nambari za simu, ambazo baadhi zilikuwa zimeandikwa juu ya maandishi mengine ili kuzifanya zisomeke kwa shida, pamoja na maandishi yaliyoandikwa kwa mkono, yakiwemo karatasi moja iliyokuwa na jina Emily Ayugi, na Biblia.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Thu, 29 Oct 2026 06:55:15
Hali tete wakimbizi 40, 000 kutoka Ethiopia wakifurika Moyale
TUME ya Kitaifa ya Haki za Binadamu (KNCHR) imetaka hatua za dharura za kibinadamu kuchukuliwa huko Moyale, Kaunti ya Marsabit, huku idadi ya raia wa Ethiopia wanaotoroka mapigano nchini mwao ikikadiriwa kufikia 40,000. Tume hiyo inasema takriban watu 15,000 wanaishi katika kambi za muda huku zaidi ya 20,000 wakihifadhiwa na marafiki na jamaa. Naibu Kamishna wa Kaunti ya Moyale, Benedict Munywoki, alisema mapigano yanaendelea huku milio ya risasi na mabomu ikisikika mara kwa mara, na kulazimisha watu zaidi kuvuka mpaka kutafuta usalama. Mwakilishi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) nchini Kenya amekadiria idadi ya waliotoroka makazi yao imefikia 36,000. Mwenyekiti wa KNCHR, Claris Ogangah, alisema ongezeko hilo limeweka shinikizo kwa rasilimali zilizopo, hasa chakula, maji safi, makazi, usafi na huduma za afya. Alionya kuwa mvua inaweza kuzidisha changamoto za usafi na kuongeza hatari ya milipuko ya magonjwa. Tume hiyo imetaka wakimbizi wahudumiwe kwa heshima na kupewa chakula, maji safi, makazi na matibabu yanayofaa. Wakati huo huo, Baraza la Wazee la Borana limetaka Tume ya Uwiano na Utangamano wa Kitaifa (NCIC) kuchunguza wabunge Farah Maalim na Hussein Weytan kwa madai ya kutoa matamshi yanayoweza kuchochea uhasama kuhusu mzozo wa Ethiopia. Wazee hao wanaonya kuwa matamshi ya viongozi yanaweza kuongeza taharuki katika maeneo ya mpakani. Usalama umeimarishwa Moyale huku maafisa zaidi wa polisi wakitumwa eneo hilo.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Thu, 29 Oct 2026 05:55:22
ODM yagawanyika kuhusu mkataba wa kugawana mamlaka na Ruto
CHAMA cha ODM kinakabiliwa na mgawanyiko kuhusu iwapo kinapaswa kutia saini makubaliano rasmi ya kugawana mamlaka na chama tawala cha UDA kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027, huku baadhi ya viongozi wakitaka mkataba wa maandishi na wengine wakitaka Rais William Ruto aungwe mkono bila masharti. Mvutano huo umejitokeza huku chama hicho kikiandaa mikutano ya mashinani kuonyesha nguvu zake za kisiasa kabla ya mazungumzo ya muungano. Kiongozi wa ODM Oburu Oginga na mawaziri waliojiunga na serikali ya Ruto, John Mbadi wa Hazina ya Kitaifa, Opiyo Wandayi wa Nishati, Hassan Joho wa Madini, Wycliffe Oparanya wa Ushirika na Beatrice Askul wa Jumuiya ya Afrika Mashariki, wameunga mkono azma ya Rais kutetea kiti chake. Waziri Wandayi alisema baada ya mkutano na wanasiasa wa Siaya kuwa viongozi walikubaliana kuendelea kumuunga mkono Ruto kwa muhula wa pili, wakilenga umoja na maendeleo. Hata hivyo, chama hicho ambacho kimekuwa kikiteua mgombea urais tangu kuanzishwa kwake mwaka 2005, hakijaafikiana kuhusu masharti ya kuingia katika muungano na UDA. ODM pia inataka kitengewe kiti cha naibu rais, huku majina ya Oparanya, Joho na mwenyekiti wa kitaifa Gladys Wanga yakitajwa kama yanayoweza kuzingatiwa. Katibu wa Wizara ya Usalama wa Ndani, Raymond Omollo, amekosolewa na baadhi ya viongozi wa ODM baada ya kusema Ruto anapaswa kuungwa mkono bila masharti kwa sababu ya rekodi yake ya maendeleo. Mbunge wa Nyando Jared Okello anaunga mkono msimamo huo, akisema ODM inapaswa kuungana na Rais ili eneo hilo liendelee kunufaika na miradi ya serikali. Alionya kuwa viongozi wa upinzani Kalonzo Musyoka na Fred Matiang'i wanaweza pia kuungana na Ruto, hali inayoweza kudhoofisha uwezo wa ODM kujadiliana. Okello pia alitilia shaka manufaa ya mikataba ya kisiasa, akitaja mifano ya makubaliano ya awali yaliyovunjwa na viongozi, akiwemo Daniel arap Moi, Mwai Kibaki na Raila Odinga. Lakini Seneta wa Homa Bay Moses Kajwang anasema chama kinapaswa kujifunza kutokana na historia na kuhakikisha makubaliano yanaweka wazi wajibu wa kila upande. Mbunge wa Homa Bay Town Opondo Kaluma alisema mazungumzo kati ya ODM na UDA yanaendelea vizuri na kwamba yatakamilika kwa mkataba wa maandishi. Alisema ODM itamuunga mkono Ruto kupitia chama hicho baada ya makubaliano kutiwa saini. Kaluma pia amewahimiza wafuasi wa ODM kujisajili kama wapigakura, akisema jamii ya Waluo inapaswa kulenga kutoa angalau kura milioni nne ili kuimarisha uwezo wa chama kujadiliana. Gavana Wanga hapo awali alisema muungano huo ukishinda uchaguzi wa 2027, serikali itagawanywa kwa uwiano wa asilimia 50 kwa 50, UDA ikipata urais na ODM ikipata naibu rais. ODM na UDA tayari zimeunda timu ya pamoja kuandaa manifesto ya uchaguzi itakayoeleza ajenda ya serikali ijayo. Mwanachama wa vijana wa ODM Kasmuel McOure alisema uwezo wa chama kujadiliana umedhoofika tangu kifo cha Raila na migawanyiko ya ndani. Alitaka chama kizingatie kuhamasisha wapigakura badala ya maslahi ya watu binafsi. Mzozo huo pia umeibua kumbukumbu za kuvunjika kwa uhusiano kati ya Ruto na aliyekuwa naibu wake Rigathi Gachagua, aliyeondolewa mamlakani Oktoba 2024. Gachagua na washirika wake baadaye walijutia kuingia katika ushirikiano huo bila mkataba rasmi. Huku mazungumzo yakiendelea, ODM inakabiliwa na uamuzi muhimu: kutegemea nia njema ya Rais au kusisitiza makubaliano ya maandishi yatakayolinda nafasi na maslahi ya chama katika serikali ijayo.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Thu, 29 Oct 2026 04:55:49
Wakenya wapatao 4,000 waliangamia barabarani kati ya Januari na Oktoba – NTSA
KENYA imepoteza takriban watu 4,000 katika ajali za barabarani ndani ya miezi tisa ya kwanza ya mwaka huu, huku Mamlaka ya Kitaifa ya Uchukuzi na Usalama Barabarani (NTSA) ikitaka hali hiyo itangazwe janga la kitaifa. Takwimu za NTSA zinaonyesha kuwa watu 3,995 walifariki kati ya Januari 1 na Oktoba 4, 2026, ongezeko la asilimia 9.2 ikilinganishwa na vifo 3,657 vilivyoripotiwa katika kipindi kama hicho mwaka jana. Watembea kwa miguu ndio walioathirika zaidi, wakifuatwa na waendesha pikipiki. Kati ya waliofariki, watembea kwa miguu walikuwa 1,490, waendesha pikipiki 1,061, abiria 662 na madereva 352. Mamlaka hiyo pia imetambua maeneo zaidi ya 270 hatari kwa ajali nchini, yakiwemo 199 katika Barabara Kuu ya Mombasa-Malaba. Wito huo unafuatia ajali mbaya ya Oktoba 25 eneo la Kanga, karibu na Mtito Andei, ambapo watu 24 walifariki baada ya basi kugongana na lori. Ajali nyingine katika eneo la Salama mnamo Oktoba 3 ilisababisha vifo vya watu 17, wengi wao wakiwa waumini Wakatoliki. Mkurugenzi wa Usalama Barabarani wa NTSA, Andrew Kipalgat, alisema kukabiliana na ajali kunahitaji juhudi za pamoja kutoka kwa serikali na mashirika husika. Alitaja hali ya magari na barabara, tabia za watumiaji na huduma za dharura kuwa mambo yanayopaswa kuchunguzwa. Ripoti ya Utafiti wa Kiuchumi ya KNBS ya 2026 inaonyesha kuwa watu 5,009 walifariki katika ajali zilizoripotiwa mwaka 2025, ikilinganishwa na 4,748 mwaka 2024. Sababu zinazochangia ajali ni pamoja na mwendo wa kasi, kupita magari kiholela, uchovu wa madereva, ulevi, magari yasiyofaa barabarani na miundombinu duni. NTSA inasema kutangaza usalama barabarani kuwa janga la kitaifa kunaweza kusaidia kuratibu rasilimali na kuimarisha hatua za kupunguza vifo. Hata hivyo, mafanikio yatategemea ufadhili wa kutosha, utekelezaji wa sheria na ukarabati wa maeneo hatari.
read moreRight Column Content