taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Sun, 11 Oct 2026 06:55:40
Vijana wafichua sababu za kuhama makanisa ya wazazi wao
Kwa vijana wengi, ni wazazi wao waliowachagulia kanisa walikokulia. Huko ndiko walikohudhuria shule ya Jumapili, kujifunza Biblia, kupata marafiki na kushiriki shughuli za kidini. Hata hivyo, wanapokua na kuanza kujitafutia mwelekeo wa maisha, baadhi hujiuliza ikiwa makanisa hayo bado yanakidhi mahitaji yao ya kiroho. Kwa Hillary Agidho, safari hiyo ilianza katika familia iliyokuwa na madhehebu mawili. Baba yake ni Muanglikana, huku mama yake akiwa Mkatoliki. Akiwa mtoto, alihudhuria shule ya Jumapili katika Kanisa la Anglikana, ingawa wakati mwingine aliandamana na mama yake katika ibada za Kikatoliki. Baadaye, alijiunga na shule ya wavulana iliyofadhiliwa na Waanglikana na kujihusisha zaidi na huduma za kanisa. Hata hivyo, akiwa chuo kikuu, alikutana na huduma mbalimbali za Kipentekoste, ambako alishiriki katika uinjilisti. Alivutiwa na makanisa hayo yalivyoendesha ibada na hatimaye, baada ya kuomba na kutafakari, alijiunga na Kanisa la PEFA mwaka 2024 alipohamia Nairobi. "Nilitaka mazingira ambayo yangenisaidia kukua kiroho na kutumia vipawa nilivyokuwa nimekuza kupitia huduma," anasema. Ingawa baadhi ya jamaa na marafiki walishangazwa na uamuzi wake wa kuacha kanisa la familia, wazazi wake walimwelewa na kuamini angefanya uamuzi unaofaa. Kwa Joan Omondi, mabadiliko yalianza alipokuwa shule ya upili. Alikulia katika Kanisa la Nomiya, kanisa la Kikristo la jamii ya Waluo, ambako alishiriki shule ya Jumapili na masomo ya Biblia. Siku moja alihudhuria ibada ya Muungano wa Kikristo (CU) na kuvutiwa na nyimbo na waumini walivyoshiriki ibada. Anasema uzoefu huo ulimsaidia kutambua kuwa alitaka kujenga uhusiano wake binafsi na Mungu badala ya kuendelea na kanisa kwa sababu tu familia yake ilikuwa hapo. Hata hivyo, baba yake mwanzoni alitatizika kukubali uamuzi huo, akiamini familia inapaswa kuabudu pamoja. Joan anasema baada ya muda wazazi wake walielewa kuwa hakuwa akiwakataa wala kupuuza malezi yao. Badala yake, alikuwa akitafuta nafasi ya kukua kiroho. Ashon Musya naye aliamua kutafuta kanisa jingine baada ya kuhisi kuwa vijana hawakupewa nafasi ya kutosha kushiriki shughuli za kanisa alilokuwa akihudhuria. Alikulia katika Kanisa Katoliki kabla ya mama yake kuhamia Maranatha Faith Assembly, kanisa la Kipentekoste. Baadaye, alivutiwa na huduma za vijana na akaanza kuhudhuria CITAM Valley Road baada ya kualikwa na jirani. Anasema alifurahishwa na mafundisho ya Biblia, ushauri wa kiroho na ufuatiliaji wa karibu aliopata. "Ukikosa kuhudhuria ibada Jumapili mbili, kuna mtu anayekupigia simu kuuliza kilichotokea," anasema. Musya anaongeza kuwa kukua kwake kiroho kuliboresha hata uhusiano wake na wazazi wake, kwani walianza kushiriki zaidi katika mazungumzo kuhusu Biblia na maombi. Kwa vijana hao watatu, kuhama makanisa hakukumaanisha kuacha imani waliyojifunza utotoni, bali kutafuta mazingira yanayowasaidia kuimarisha uhusiano wao na Mungu. Wanawahimiza vijana wanaopitia hali kama hiyo kuomba mwongozo wa Mungu, kutafakari kwa makini na kutafuta kanisa linalowapa nafasi ya kujifunza, kuhudumiana na kukua kiroho.
read moreOther Headlines
taifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 6 hours ago
Kwa nini Kanyari alipewa haki ya kuwalea watoto waliompendelea baba mlezi
MAHAKAMA ya hakimu imeamua kuwa mhubiri Victor Kanyari ndiye anayestahili kupewa haki ya kisheria ya kuwalea watoto wake wawili aliozaa na mwimbaji wa nyimbo za injili marehemu Betty Bayo, licha ya watoto hao kutaka kuendelea kuishi na baba yao wa kambo, Hiram Gitau, maarufu Tash. Hakimu Casmir Obiero aliamua kuwa Kanyari alitoa hoja zenye nguvu zaidi kwa kuwa ndiye mzazi wao wa kuwazaa aliye hai. Hata hivyo, mahakama iliagiza watoto hao wasihamishwe mara moja kutoka kwa Tash, bali mchakato wa kuwapeleka kwa baba yao ufuate mpango maalumu unaozingatia hisia na masomo yao. Bayo alifariki Novemba 10, 2025, na watoto wakaendelea kuishi na Tash, ambaye alisema amekuwa akiwalea tangu 2020. Watoto hao, wenye umri wa miaka 13 na 10 walipotoa ushahidi, waliambia mahakama kuwa wanataka kubaki na Tash, ambaye wamezoea kumtegemea tangu mama yao afariki. Walieleza pia wasiwasi kuhusu kuishi na baba yao mzazi. Mahakama ilisema maoni ya watoto ni muhimu chini ya Kifungu cha 103 cha Sheria ya Watoto, lakini hayaamui kesi peke yake. Ripoti ya afisa wa watoto ya Agosti 20 ilionyesha kuwa watoto hao wamefungamana kihisia na Tash na kupendekeza mawasiliano yao na Kanyari yaanzishwe hatua kwa hatua. Afisa wa watoto wa Kiambu alipewa siku 14 kuandaa mpango wa mpito, ukizingatia masomo, usafiri, ustawi wa kihisia na mawasiliano na wanaume hao wawili. Ripoti ya utekelezaji inapaswa kuwasilishwa mahakamani ndani ya siku 30. Kanyari aliambia mahakama kuwa amekuwa akichangia mahitaji ya watoto, yakiwemo karo, mavazi, chakula, matibabu na safari. Alisema ana nyumba Runda, Ruai, Daykio na Njiru ambako anaweza kuwalea. Tash naye alisema amekuwa akiwatunza watoto hao, akihudhuria mikutano ya shule na kugharamia elimu na mahitaji yao ya kila siku. Hata hivyo, mahakama ilikataa madai yake ya kuwa mume wa Bayo chini ya mila za Wakikuyu, ikisema picha za sherehe hazikuthibitisha ndoa hiyo. Hakukuwa na ushahidi wa kutosha kuhusu mahari, mazungumzo ya ndoa, taratibu za kimila au mashahidi. Hakimu pia alisema Tash hakuwa amepata haki ya kisheria ya kuwa mzazi kupitia kuasili watoto au taratibu nyingine rasmi. Mahakama iliamuru wanaume hao wawili waendelee kutimiza mahitaji ya watoto bila kutegemea nani ana haki ya kuwalea. Kanyari ataruhusiwa kuwasiliana nao mara kwa mara na kuwaona kila baada ya wikendi moja. Pia, hakuna atakayeruhusiwa kuwatoa watoto nchini, kuwahamisha shule au kuwahamisha nje ya mamlaka ya mahakama bila makubaliano ya maandishi au ruhusa ya mahakama.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 11 hours ago
Wakurugenzi, maafisa wakuu watendaji kukutana kujadili namna ya kuimarisha biashara
WAKURUGENZI wa kampuni mbalimbali, maafisa wakuu watendaji (CEO) na wamiliki wa biashara wanatarajiwa kukutana Nairobi Novemba 20, 2026, kujadili mikakati ya kukuza biashara, kuboresha biashara na kupata wateja wapya kupitia mitandao ya kibiashara. Mkutano huo wa mwaka wa Directors Referral Network (DRN) utafanyika katika Windsor Golf Hotel and Country Club kuanzia saa mbili asubuhi hadi saa kumi na mbili jioni. Rais wa DRN, Dolphine Okeyo, alisema mkutano huo utatoa fursa kwa viongozi wa biashara kubadilishana uzoefu, kujadili changamoto zinazokabili kampuni zao na kuanzisha ushirikiano unaoweza kufungua milango ya kibiashara. [caption id="attachment_193445" align="alignnone" width="1004"] Rais wa DRN, Dolphine Okeyo. Picha/Maktaba[/caption] Alisema mkutano huo hautakuwa tu wa kupiga gumzo, bali pia utalenga kutafuta suluhu kwa changamoto zinazokabili biashara kila siku. "Tunakutana kutatua changamoto halisi tunazokabiliana nazo kila siku," alisema Bi Okeyo. Aliongeza kuwa mahusiano ya kibiashara yanaweza kusaidia kampuni kupata washirika, wateja na fursa ambazo zingekuwa vigumu kuzipata bila kutangamana na watu wanaofaa. Mratibu wa tawi la Muthaiga la DRN, Doreen Bosibori, [caption id="attachment_193446" align="alignnone" width="1275"] Mratibu wa tawi la Muthaiga la DRN, Doreen Bosibori. Picha/Maktaba[/caption] alisema mkutano huo pia utawapa wakurugenzi fursa ya kutangaza bidhaa na huduma zao huku wakijifunza kutoka kwa viongozi wa sekta nyingine. Alisema kupata wateja katika mazingira ya sasa ya biashara kunahitaji kujenga uaminifu na kutangamana na watu wanaoweza kusaidia kukuza kampuni. "Biashara ni ngumu kupata. Huwezi tu kuingia katika chumba na kupata wateja. Kukutana, kufahamiana na kuelewana hurahisisha kuanzisha mikataba ya kibiashara," alisema. Mkurugenzi mkuu wa Explicit Risk, Audit and Data Ltd (ERAD), Steve Gathai, alisema kutangamana na watu wenye mamlaka ya kufanya maamuzi ni muhimu kwa kampuni zinazotafuta wateja na ushirikiano. Alisema mikutano kama hiyo inaweza kuwaunganisha watoa huduma za ukaguzi wa hesabu, kodi, usimamizi wa hatari na kuzuia ulaghai na kampuni zinazohitaji huduma hizo. "Unahitaji kukutana na watu wenye mamlaka ya kufanya maamuzi. Jukwaa hili linakupa nafasi ya kuwasiliana nao, na hilo linaweza kuleta tofauti kati ya biashara inayopitia changamoto na ile inayofanikiwa," alisema Bw Gathai. Washiriki pia wanatarajiwa kujadili mikakati ya kuongeza faida, kuboresha mtiririko wa fedha na kupata wateja, huku wakijifunza kutokana na uzoefu wa wajasiriamali waliofanikiwa. Mkutano huo utahusisha wakurugenzi kutoka sekta mbalimbali, zikiwemo uongozi wa kampuni, rasilimali watu, teknolojia, utalii na ujasiriamali. Wandaaji wanasema mwaliko uko wazi kwa wakurugenzi na maafisa wakuu watendaji, pamoja na mameneja na wawakilishi wengine wenye mamlaka ya kufanya maamuzi katika mashirika yao. Ada ya ushiriki ilikuwa Sh7,000 kwa waliojisajili mapema kati ya Oktoba 1 na 31, huku ada ya kawaida ikiwa Sh10,000 kwa usajili wa kati ya Novemba 1 na 18.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 8 hours ago
Mkenya anayefanya kazi katika serikali ya Trump akamatwa kwa kuishi Amerika kinyume cha sheria
MKENYA anayefanya kazi katika idara ya serikali ya jimbo la Washington inayoshughulikia ustawi wa watoto na familia amekamatwa na maafisa wa uhamiaji wa Amerika kwa madai ya kuishi nchini humo baada ya muda wa visa yake kuisha. Stanley Robert Kungu Muthee alikamatwa na maafisa wa Huduma ya Uhamiaji na Forodha (ICE) wakati wa ukaguzi wa barabarani Jumatatu, kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa na idara hiyo kwa kituo cha Fox News. ICE ilisema Muthee aliingia Amerika Februari 6, 2019, kwa visa ya utalii aina ya B-2 lakini hakurejea nyumbani baada ya muda aliokuwa ameruhusiwa kukaa humo kuisha. "Aliingia Amerika kwa mara ya kwanza Februari 6, 2019, kwa visa ya utalii lakini hakuwahi kuondoka na akaendelea kukaa nchini humu kinyume cha sheria," ICE ilisema. Kukamatwa kwake kunajiri wakati utawala wa Rais Donald Trump umeimarisha msako dhidi ya wahamiaji wasio na vibali halali. Wizara ya Masuala ya Kigeni ya Amerika imesema zaidi ya visa 300,000 zimebatilishwa katika hatua hiyo. ICE ilisema Muthee alikiri kufanya kazi katika Idara ya Watoto, Vijana na Familia ya Washington (DCYF). Wakati wa kukamatwa, alikuwa amevaa koti lenye jina la idara hiyo na alikuwa na kitambulisho cha kazi. Hata hivyo, DCYF ilisema Muthee aliajiriwa Agosti 16, 2024, baada ya kuwasilisha stakabadhi zilizoonyesha kuwa alikuwa na ruhusa ya kufanya kazi Amerika. Mkurugenzi wa mawasiliano wa idara hiyo, Nancy Gutierrez, alisema hawakuwa wamejulishwa kuhusu mabadiliko yoyote katika hali yake ya uhamiaji. Alisema stakabadhi alizowasilisha zilijumuisha nambari halali ya Huduma za Uraia na Uhamiaji ya Amerika (USCIS), ambayo haikuwa na tarehe ya kuisha. Kesi yake inaibua maswali kuhusu tofauti kati ya kibali cha kufanya kazi Amerika na kuwa na hadhi halali ya uhamiaji. Kibali cha kufanya kazi hakihakikishi moja kwa moja kuwa mtu ana haki ya kuendelea kuishi nchini humo. Kukamatwa kwa Muthee pia kunajiri wakati ambapo hifadhidata ya Wizara ya Usalama wa Ndani ya Amerika (DHS) imeorodhesha angalau Wakenya 52 waliokamatwa na ICE katika majimbo mbalimbali. Orodha hiyo inajumuisha watu wanaohusishwa na makosa mbalimbali, yakiwemo mauaji, wizi, ulaghai, makosa ya kingono na ukiukaji wa sheria za uhamiaji. Hata hivyo, kukamatwa hakumaanishi moja kwa moja kuwa mtu amepatikana na hatia. Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa kuhusu Muthee, msingi wa kukamatwa kwake ni madai ya kuishi Amerika baada ya muda wa visa kuisha. Hakuna hukumu ya jinai dhidi yake iliyotajwa katika taarifa hiyo. Msemaji wa Wizara ya Masuala ya Kigeni ya Amerika, Tommy Pigott, alisema utawala wa Trump umebatilisha visa zaidi ya 300,000, akidai kuwa hakuna utawala mwingine uliowahi kufanya hivyo kwa kasi hiyo. "Uamuzi wowote wa kutoa visa ni uamuzi unaohusu usalama wa taifa, na wajibu huo haukomi baada ya visa kutolewa," alisema. Aliongeza kuwa ukiukaji wa sheria au vitisho kwa usalama wa taifa vinaweza kuwa sababu za kubatilisha visa. DCYF inashughulikia masuala ya ulinzi wa watoto, malezi, kuasili watoto na huduma kwa familia zilizo katika mazingira magumu. Idara hiyo haikufafanua cheo cha Muthee wala iwapo kazi yake ilihusisha kukutana moja kwa moja na watoto. Bado haijabainika iwapo Muthee aliwahi kutuma ombi la hifadhi ya ukimbizi, kupata hadhi nyingine ya uhamiaji au kutafuta njia nyingine ya kuruhusiwa kuishi Amerika. ICE pia haikutoa maelezo zaidi kuhusu hatua zinazofuata katika kesi yake ya uhamiaji.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 8 hours ago
Mashirika yashtaki kutaka ghasia za uchaguzi zizuiwe kabla ya 2027
MASHIRIKA matatu ya kutetea haki za binadamu yamewasilisha kesi katika Mahakama Kuu yakitaka serikali iunde jopokazi la mashirika mbalimbali ndani ya siku 30 kuchunguza na kuwafungulia mashtaka wanaohusika na ghasia za kisiasa kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027. Mashirika hayo ni Kenya Human Rights Commission (KHRC), Katiba Institute na Independent Medico-Legal Unit (IMLU). Yanasema kutoshughulikiwa kwa mashambulizi dhidi ya watu wanaoshiriki shughuli za kisiasa na kijamii kunatishia uhuru wa kikatiba na uadilifu wa uchaguzi. Kesi hiyo inataja Mwanasheria Mkuu Dorcas Oduor, Mkurugenzi Mkuu wa Idara ya Ujasusi Noordin Haji, Inspekta Jenerali wa Polisi Douglas Kanja na Waziri wa Usalama wa Ndani Kipchumba Murkomen. Mashirika hayo yanataka serikali ichunguze mashambulizi yaliyotokea, ibaini waliohusika na kuhakikisha wanaowajibika wanachukuliwa hatua za kisheria. Katika ombi lao, yanasema licha ya kuwepo kwa sheria za kukabiliana na ghasia za kisiasa, hakuna uchunguzi au mashtaka yaliyofanikiwa dhidi ya wanaopanga, kufadhili au kutekeleza mashambulizi hayo. "Licha ya mifumo hiyo ya kisheria na kuwepo kwa ushahidi katika matukio kadhaa yaliyotajwa, hakuna uchunguzi, kukamatwa au mashtaka yaliyofanikiwa dhidi ya wahusika," sehemu ya kesi inasema. Jopokazi linalopendekezwa litajumuisha maafisa wa Huduma ya Kitaifa ya Polisi na Idara ya Upelelezi wa Makosa ya Jinai (DCI), wakishirikiana na Ofisi ya Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma. Litaangazia jinsi magenge yanayohusishwa na ghasia za kisiasa yanavyopangwa na kufadhiliwa, pamoja na kuwafungulia mashtaka wanaopatikana na hatia. Mashirika hayo pia yanataka kikosi hicho kiwasilishe ripoti za mara kwa mara mahakamani kuhusu hatua zinazochukuliwa kuzuia na kuchunguza ghasia hizo. Yanasema mazingira ya kabla ya siku ya kupiga kura ni muhimu sawa na shughuli za uchaguzi wenyewe. Yanataja Katiba, inayotaka uchaguzi uwe huru dhidi ya ghasia, vitisho, ushawishi usiofaa na ufisadi. "Uchaguzi unaofanyika kukiwa na ghasia nyingi na zinazoendelea kabla ya siku ya kupiga kura hauwezi kufikia kiwango cha uchaguzi usio na ghasia na vitisho,"inasema kesi ya mashirika hayo. Mashirika hayo yametaja matukio kadhaa tangu mapema 2025, yakiwemo shambulizi katika ofisi za KHRC jijini Nairobi Julai 6, 2025, ambapo watu waliokuwa wamejihami wanadaiwa kuvuruga mkutano wa wanahabari wa mama wa waathiriwa wa ukatili wa polisi. Pia yametaja shambulizi dhidi ya Seneta wa Vihiga Godfrey Osotsi katika mkahawa mmoja Kisumu Aprili 8, 2026, ghasia wakati wa uchaguzi mdogo wa Ol Kalou Julai 16, 2026, na shambulizi dhidi ya msafara wa Linda Mwananchi Homa Bay Agosti 16, 2026. Baadhi ya matukio hayo yanadaiwa kuhusisha kushambuliwa kwa wanahabari na kuharibiwa au kuibwa kwa vifaa vyao. Mashirika hayo yanasema vitisho hivyo vinaweza kuwazuia wananchi kuhudhuria mikutano, kukosoa serikali na kutumia haki zao za kukusanyika na kujieleza. Yanaonya kuwa kutochukuliwa hatua kunaweza kudhoofisha imani ya umma katika sheria na kufanya hofu kuwa nyenzo ya ushindani wa kisiasa kuelekea uchaguzi wa 2027.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 9 hours ago
Mackenzie alivyofanikisha vifo Kwa Binzaro akiwa gerezani
MFUNGWA katika Gereza la Shimo La Tewa, Mombasa, anayetumikia kifungo cha miaka 50 jela kwa ulanguzi wa bangi, ameeleza mahakama jinsi alivyoingiza kadi mbili za simu ndani ya gereza hilo, zinazodaiwa zilitumiwa na mhubiri Paul Mackenzie kuwasiliana na watu waliokuwa nje ya gereza na kutuma na kupokea pesa akiwa kizuizini. Akitoa ushahidi mbele ya Mahakama Kuu mjini Mombasa katika kesi ambayo Mackenzie na washukiwa wengine sita wanakabiliwa na mashtaka ya mauaji kuhusiana na vifo vya watu 52 katika msitu wa Kwa Bi Nzaro, Kalume Kitsao Rimba alieleza jinsi alivyoficha kadi hizo kwenye nguo zake. "Nilificha kadi hizo kwenye kitambaa cha ndani kilichoshonwa kwenye sehemu ya kiuno. Hata nilipobadilisha na kuvaa sare za gereza, niliziweka katika sehemu hiyo hiyo," alisema. Aliambia mahakama kwamba ingawa simu za rununu na vifaa vingine vya mawasiliano haviruhusiwi gerezani, alipokuwa ameanza kutumikia kifungo chake alikuta wafungwa wengi wakivitumia. Kitsao alisema maafisa wa magereza wanapaswa kuwajibishwa kwa uwepo wa vifaa hivyo, akidai kuwa wafungwa hawawezi kuviingiza gerezani bila usaidizi wa maafisa wanaohusika na usalama. Hata hivyo, alisema mabadiliko ya uongozi wa gereza yalileta hatua kali zaidi za kiusalama, huku wasimamizi wapya wakifanya upekuzi wa kina na kunasa bidhaa zilizopigwa marufuku. Kitsao alisema alitoa kadi mbili za Safaricom kwenye simu yake ya mkononi alipokamatwa Machi 6, 2024, kwa sababu zilikuwa na taarifa za siri za kifedha ambazo hakutaka mkewe azipate. Aliacha simu hiyo nyumbani lakini akabeba kadi hizo alipofikishwa katika Gereza la Shimo La Tewa siku iliyofuata. Alisisitiza kuwa hakuwahi kutumia laini yoyote kati ya hizo kupiga au kupokea simu, wala kutuma au kupokea pesa akiwa gerezani. Kitsao alisema maafisa wa gereza walipekua seli yake mnamo Septemba 20, 2025, na kuchukua Biblia mbili na kipande cha karatasi kilichokuwa na majina na nambari za simu. Wakati wa upekuzi huo, maafisa hao walimwambia mojawapo ya nambari zilizosajiliwa kwake ilikuwa imetumiwa kufanya shughuli za ulaghai. Alikanusha kufahamu matumizi yoyote haramu ya laini hiyo. Siku iliyofuata, maafisa walifanya upekuzi mwingine na kupata kadi mbili, moja iliyosajiliwa kwa jina lake na nyingine kwa jina la mkewe, Tatu Safari. Alisema alikuwa amekuwa nazo zote mbili tangu alipowekwa rumande. Baadaye, polisi walimfahamisha kuwa kadi yake ilikuwa imewekwa kwenye simu ambayo ilishukiwa kutumiwa na Mackenzie kuhusiana na makosa ya jinai yaliyokuwa yakichunguzwa. Kitsao alikanusha kuwa na uhusiano wowote wa moja kwa moja na Mackenzie, akisema hakuwahi kukutana naye, kuzungumza naye wala kushirikiana naye. Alisema alimfahamu Mackenzie kupitia taarifa za habari kuhusu vifo vya wafuasi wake huko Shakahola. Hata hivyo, alikiri kwamba mara kwa mara alikuwa akimpa mfungwa mwenzake Charles Kalume mojawapo ya kadi zake. Kwa mujibu wa Kitsao, Charles alikuwa akiomba simu kutoka kwa wafungwa wengine. "Charles ndiye aliye katika nafasi nzuri zaidi ya kueleza kwa sababu ndiye mtu pekee ambaye nimempa laini yangu ya simu," aliliambia mahakama. Sajenti Stanslous Bongo Chikute, afisa anayesimamia upekuzi katika Gereza la Shimo La Tewa, aliliambia mahakama kuwa hakuweza kubaini iwapo maafisa wa gereza walihusika katika kupenyeza SIM kadi hizo, akisema Kitsao ndiye aliyekuwa katika nafasi nzuri zaidi ya kueleza jinsi alivyoviingiza ndani ya gereza. Katika seli ya Mackenzie, maafisa walisema walipata kadi tatu za Airtel zilizokuwa zimefichwa ndani ya vijiti vya kunyoa ndevu vilivyokuwa sakafuni. Polisi walipata daftari lililokuwa na majina na nambari za simu, ambazo baadhi zilikuwa zimeandikwa juu ya maandishi mengine ili kuzifanya zisomeke kwa shida, pamoja na maandishi yaliyoandikwa kwa mkono, yakiwemo karatasi moja iliyokuwa na jina Emily Ayugi, na Biblia.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 10 hours ago
Hali tete wakimbizi 40, 000 kutoka Ethiopia wakifurika Moyale
TUME ya Kitaifa ya Haki za Binadamu (KNCHR) imetaka hatua za dharura za kibinadamu kuchukuliwa huko Moyale, Kaunti ya Marsabit, huku idadi ya raia wa Ethiopia wanaotoroka mapigano nchini mwao ikikadiriwa kufikia 40,000. Tume hiyo inasema takriban watu 15,000 wanaishi katika kambi za muda huku zaidi ya 20,000 wakihifadhiwa na marafiki na jamaa. Naibu Kamishna wa Kaunti ya Moyale, Benedict Munywoki, alisema mapigano yanaendelea huku milio ya risasi na mabomu ikisikika mara kwa mara, na kulazimisha watu zaidi kuvuka mpaka kutafuta usalama. Mwakilishi wa Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Wakimbizi (UNHCR) nchini Kenya amekadiria idadi ya waliotoroka makazi yao imefikia 36,000. Mwenyekiti wa KNCHR, Claris Ogangah, alisema ongezeko hilo limeweka shinikizo kwa rasilimali zilizopo, hasa chakula, maji safi, makazi, usafi na huduma za afya. Alionya kuwa mvua inaweza kuzidisha changamoto za usafi na kuongeza hatari ya milipuko ya magonjwa. Tume hiyo imetaka wakimbizi wahudumiwe kwa heshima na kupewa chakula, maji safi, makazi na matibabu yanayofaa. Wakati huo huo, Baraza la Wazee la Borana limetaka Tume ya Uwiano na Utangamano wa Kitaifa (NCIC) kuchunguza wabunge Farah Maalim na Hussein Weytan kwa madai ya kutoa matamshi yanayoweza kuchochea uhasama kuhusu mzozo wa Ethiopia. Wazee hao wanaonya kuwa matamshi ya viongozi yanaweza kuongeza taharuki katika maeneo ya mpakani. Usalama umeimarishwa Moyale huku maafisa zaidi wa polisi wakitumwa eneo hilo.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 11 hours ago
ODM yagawanyika kuhusu mkataba wa kugawana mamlaka na Ruto
CHAMA cha ODM kinakabiliwa na mgawanyiko kuhusu iwapo kinapaswa kutia saini makubaliano rasmi ya kugawana mamlaka na chama tawala cha UDA kabla ya Uchaguzi Mkuu wa 2027, huku baadhi ya viongozi wakitaka mkataba wa maandishi na wengine wakitaka Rais William Ruto aungwe mkono bila masharti. Mvutano huo umejitokeza huku chama hicho kikiandaa mikutano ya mashinani kuonyesha nguvu zake za kisiasa kabla ya mazungumzo ya muungano. Kiongozi wa ODM Oburu Oginga na mawaziri waliojiunga na serikali ya Ruto, John Mbadi wa Hazina ya Kitaifa, Opiyo Wandayi wa Nishati, Hassan Joho wa Madini, Wycliffe Oparanya wa Ushirika na Beatrice Askul wa Jumuiya ya Afrika Mashariki, wameunga mkono azma ya Rais kutetea kiti chake. Waziri Wandayi alisema baada ya mkutano na wanasiasa wa Siaya kuwa viongozi walikubaliana kuendelea kumuunga mkono Ruto kwa muhula wa pili, wakilenga umoja na maendeleo. Hata hivyo, chama hicho ambacho kimekuwa kikiteua mgombea urais tangu kuanzishwa kwake mwaka 2005, hakijaafikiana kuhusu masharti ya kuingia katika muungano na UDA. ODM pia inataka kitengewe kiti cha naibu rais, huku majina ya Oparanya, Joho na mwenyekiti wa kitaifa Gladys Wanga yakitajwa kama yanayoweza kuzingatiwa. Katibu wa Wizara ya Usalama wa Ndani, Raymond Omollo, amekosolewa na baadhi ya viongozi wa ODM baada ya kusema Ruto anapaswa kuungwa mkono bila masharti kwa sababu ya rekodi yake ya maendeleo. Mbunge wa Nyando Jared Okello anaunga mkono msimamo huo, akisema ODM inapaswa kuungana na Rais ili eneo hilo liendelee kunufaika na miradi ya serikali. Alionya kuwa viongozi wa upinzani Kalonzo Musyoka na Fred Matiang'i wanaweza pia kuungana na Ruto, hali inayoweza kudhoofisha uwezo wa ODM kujadiliana. Okello pia alitilia shaka manufaa ya mikataba ya kisiasa, akitaja mifano ya makubaliano ya awali yaliyovunjwa na viongozi, akiwemo Daniel arap Moi, Mwai Kibaki na Raila Odinga. Lakini Seneta wa Homa Bay Moses Kajwang anasema chama kinapaswa kujifunza kutokana na historia na kuhakikisha makubaliano yanaweka wazi wajibu wa kila upande. Mbunge wa Homa Bay Town Opondo Kaluma alisema mazungumzo kati ya ODM na UDA yanaendelea vizuri na kwamba yatakamilika kwa mkataba wa maandishi. Alisema ODM itamuunga mkono Ruto kupitia chama hicho baada ya makubaliano kutiwa saini. Kaluma pia amewahimiza wafuasi wa ODM kujisajili kama wapigakura, akisema jamii ya Waluo inapaswa kulenga kutoa angalau kura milioni nne ili kuimarisha uwezo wa chama kujadiliana. Gavana Wanga hapo awali alisema muungano huo ukishinda uchaguzi wa 2027, serikali itagawanywa kwa uwiano wa asilimia 50 kwa 50, UDA ikipata urais na ODM ikipata naibu rais. ODM na UDA tayari zimeunda timu ya pamoja kuandaa manifesto ya uchaguzi itakayoeleza ajenda ya serikali ijayo. Mwanachama wa vijana wa ODM Kasmuel McOure alisema uwezo wa chama kujadiliana umedhoofika tangu kifo cha Raila na migawanyiko ya ndani. Alitaka chama kizingatie kuhamasisha wapigakura badala ya maslahi ya watu binafsi. Mzozo huo pia umeibua kumbukumbu za kuvunjika kwa uhusiano kati ya Ruto na aliyekuwa naibu wake Rigathi Gachagua, aliyeondolewa mamlakani Oktoba 2024. Gachagua na washirika wake baadaye walijutia kuingia katika ushirikiano huo bila mkataba rasmi. Huku mazungumzo yakiendelea, ODM inakabiliwa na uamuzi muhimu: kutegemea nia njema ya Rais au kusisitiza makubaliano ya maandishi yatakayolinda nafasi na maslahi ya chama katika serikali ijayo.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 12 hours ago
Wakenya wapatao 4,000 waliangamia barabarani kati ya Januari na Oktoba – NTSA
KENYA imepoteza takriban watu 4,000 katika ajali za barabarani ndani ya miezi tisa ya kwanza ya mwaka huu, huku Mamlaka ya Kitaifa ya Uchukuzi na Usalama Barabarani (NTSA) ikitaka hali hiyo itangazwe janga la kitaifa. Takwimu za NTSA zinaonyesha kuwa watu 3,995 walifariki kati ya Januari 1 na Oktoba 4, 2026, ongezeko la asilimia 9.2 ikilinganishwa na vifo 3,657 vilivyoripotiwa katika kipindi kama hicho mwaka jana. Watembea kwa miguu ndio walioathirika zaidi, wakifuatwa na waendesha pikipiki. Kati ya waliofariki, watembea kwa miguu walikuwa 1,490, waendesha pikipiki 1,061, abiria 662 na madereva 352. Mamlaka hiyo pia imetambua maeneo zaidi ya 270 hatari kwa ajali nchini, yakiwemo 199 katika Barabara Kuu ya Mombasa-Malaba. Wito huo unafuatia ajali mbaya ya Oktoba 25 eneo la Kanga, karibu na Mtito Andei, ambapo watu 24 walifariki baada ya basi kugongana na lori. Ajali nyingine katika eneo la Salama mnamo Oktoba 3 ilisababisha vifo vya watu 17, wengi wao wakiwa waumini Wakatoliki. Mkurugenzi wa Usalama Barabarani wa NTSA, Andrew Kipalgat, alisema kukabiliana na ajali kunahitaji juhudi za pamoja kutoka kwa serikali na mashirika husika. Alitaja hali ya magari na barabara, tabia za watumiaji na huduma za dharura kuwa mambo yanayopaswa kuchunguzwa. Ripoti ya Utafiti wa Kiuchumi ya KNBS ya 2026 inaonyesha kuwa watu 5,009 walifariki katika ajali zilizoripotiwa mwaka 2025, ikilinganishwa na 4,748 mwaka 2024. Sababu zinazochangia ajali ni pamoja na mwendo wa kasi, kupita magari kiholela, uchovu wa madereva, ulevi, magari yasiyofaa barabarani na miundombinu duni. NTSA inasema kutangaza usalama barabarani kuwa janga la kitaifa kunaweza kusaidia kuratibu rasilimali na kuimarisha hatua za kupunguza vifo. Hata hivyo, mafanikio yatategemea ufadhili wa kutosha, utekelezaji wa sheria na ukarabati wa maeneo hatari.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 13 hours ago
Ruto awarai wawekezaji wa Urusi na miradi ya Sh5.2 trilioni Kenya
RAIS William Ruto amewaalika wawekezaji wa Urusi kuwekeza katika mpango wa miundomsingi wa Sh5.2 trilioni katika kipindi cha miaka 10, akilenga kuimarisha biashara kati ya mataifa hayo. Akizungumza katika mkutano wa wafanyabiashara wa Kenya na Urusi mjini Moscow, Dkt Ruto alisema uwekezaji huo utasaidia kukuza viwanda, kuunda nafasi za kazi na kuongeza thamani ya bidhaa zinazozalishwa nchini. Alitaja sekta za nishati, uzalishaji wa mbolea, kilimo, usafiri, uchimbaji na uchakataji wa madini pamoja na utengenezaji wa bidhaa kuwa maeneo yanayohitaji uwekezaji. Rais alisema Kenya inataka kuacha kuuza malighafi na kununua bidhaa zilizokamilika, akihimiza wawekezaji kuanzisha viwanda nchini na kutumia Kenya kufikia masoko ya Afrika. Biashara kati ya mataifa hayo ilifikia takriban Sh49.38 bilioni mwaka 2025. Kenya iliuza bidhaa za thamani ya Sh6.76 bilioni, hasa chai, kahawa, maua, matunda na mboga. Dkt Ruto pia alitaja fursa katika kawi ya jotoardhi na magari yanayotumia umeme. Alisema asilimia 93 ya umeme nchini unatokana na vyanzo vinavyoweza kufanywa upya. Alisisitiza kuwa soko la Afrika, la watu bilioni 1.5 kupitia Mkataba wa Biashara Huria wa Bara la Afrika, linaweza kuwapa wawekezaji fursa kubwa ya kupanua biashara zao. Alisema Kenya inataka ushirikiano unaojenga viwanda, kuhamisha teknolojia na kuleta manufaa kwa pande zote.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo 14 hours ago
Kalonzo kichwa kinauma kuhusu 2027
KIONGOZI wa Wiper Kalonzo Musyoka anakabiliwa na maamuzi magumu kuelekea Uchaguzi Mkuu wa 2027, huku migawanyiko ndani ya upinzani ikitishia azma yake ya kuwania urais kwa mara ya pili. Ingawa Bw Musyoka angependa kuidhinishwa kuwa mgombea wa urais wa upinzani, huenda akalazimika kuchagua kati ya kuendelea kusisitiza azma hiyo, kukubali kuwa mgombea mwenza wa Seneta wa Nairobi Edwin Sifuna au kujiunga na Rais William Ruto. Hata hivyo, hakuna hakikisho kwamba atapata nafasi ya mgombea mwenza iwapo atakubali wito wa kujiunga na Rais Ruto, ambaye tayari anakabiliwa na ushindani wa washirika wake, wakiwemo wanaotaka kuwania nafasi ya Naibu Rais. Kutokuwa na makubaliano kuhusu mgombea mmoja wa upinzani wa kumenyana na Dkt Ruto kunamweka Bw Musyoka, 72, kwenye shinikizo huku baadhi ya wanasiasa wakitilia shaka uwezo wake wa kushinda urais. Jumatatu, Dkt Ruto alitumia ziara yake Tseikuru, nyumbani kwa Bw Musyoka, kumshawishi kiongozi huyo wa Wiper ajiunge naye, akidai amekuwa akidhalilishwa na washirika wake wa kisiasa. "Walimpitisha kwenye mahojiano 2022. Mlimwona akiulizwa kuhusu maelezo yake ya kibinafsi na mafanikio yake. Huko kulikuwa kumdhalilisha. Wale wale walioandaa mahojiano hayo mnamo 2022 wanapanga mengine hivi karibuni. Badala ya Kalonzo kuenda kwenye mahojiano mengine, anapaswa kujiunga nami," akasema Dkt Ruto. Wakati wa ziara hiyo, alimwelekeza mkandarasi anayejenga barabara ya Kandwia-Kyuso-Tseikuru yenye urefu wa kilomita 55 kuiongeza hadi karibu na makazi ya Bw Musyoka, kilomita tatu kutoka mji wa Tseikuru. Bw Musyoka aliwakilisha eneobunge la Mwingi Kaskazini kuanzia 1985 hadi 2013. Aliwania urais 2007 na kushika nafasi ya tatu nyuma ya Mwai Kibaki na Raila Odinga, kabla ya kumuunga mkono Raila katika chaguzi za 2013, 2017 na 2022. Hata hivyo, baadhi ya washirika wake wanaamini bado anafaa kuwania urais, licha ya kuongezeka kwa umaarufu wa Bw Sifuna, hasa miongoni mwa vijana. Seneta wa Kitui Enock Wambua amemshauri Bw Musyoka asikubali kuwa mgombea mwenza wa Bw Sifuna, akisisitiza kuwa anatosha kuwania urais. "Wengine watakapokubaliana kumteua, Ruto anapaswa kuanza kufunganya virago vyake kutoka Ikulu kwa sababu 2027 ndiyo nafasi yake bora zaidi," akasema Bw Wambua katika mahojiano na Taifa Leo. Alipinga madai kuwa Bw Musyoka hakubaliki miongoni mwa vijana, akisema uzoefu wake wa muda mrefu katika siasa unamfaa kuongoza nchi. "Wiper ina vijana, na wanaofanya kazi na Kalonzo ni vijana. Anaelewa masuala yao na anafaa kuwaongoza. Kalonzo anakidhi vigezo vyote, na tutasukuma azma yake ndani ya upinzani," akaongeza. Miezi mitatu iliyopita, kiongozi wa DP Justin Muturi pia alimuunga mkono Bw Musyoka kuwa mgombea wa urais wa upinzani. "Ikiwa haitakuwa mimi, nitamuunga mkono Dkt Stephen Kalonzo Musyoka kuwa mgombea wa urais," akasema Bw Muturi katika ibada ya kanisa Kamulu, Kaunti ya Machakos. Wakati huo huo, uwezekano wa Bw Musyoka kuwa mgombea mwenza wa Bw Sifuna umezua mjadala ndani ya upinzani. Washirika wa kiongozi huyo wa Wiper wamepuuza madai ya aliyekuwa Seneta wa Kakamega Cleophas Malala kwamba Bw Musyoka anapaswa kukubali nafasi hiyo katika uchaguzi wa 2027. Mwishoni mwa wiki iliyopita, Bw Malala alidai kuwa kiongozi wa DCP Rigathi Gachagua alikuwa amekubali kumuunga mkono Bw Sifuna katika mkutano uliofanyika nyumbani kwake Wamunyoro, Kaunti ya Nyeri. Hata hivyo, Msemaji wa Wiper Ndegwa Njiru alipinga madai hayo, akisema Bw Malala alikuwa akijaribu kuleta mgawanyiko ndani ya upinzani. "Matamshi yanayohusishwa na Seneta Malala yanaweza tu kuelezewa kuwa kazi ya mwandishi wa tamthilia badala ya mwanasiasa makini. Malala anaonekana kuwa na nia ya kuingiza kisu cha migawanyiko ndani ya moyo wa upinzani," akasema. Bw Musyoka alitoa matamshi hayo wakati wa ziara yake kwa Bw Gachagua katika makazi yake ya Wamunyoro. Katika ziara hiyo, Seneta wa Nyandarua John Methu, mshirika wa Bw Gachagua, alisema viongozi wa upinzani wanapaswa kukubaliana kuhusu mikakati ya kumshinda Dkt Ruto. "Kalonzo na Bw Gachagua wamekubaliana kwamba mtoto hatakufa mikononi mwao," akasema Bw Methu, akimaanisha kuwa hawataruhusu juhudi zao za kumwondoa Rais mamlakani zishindwe. Hata hivyo, si viongozi wote wanaounga mkono azma ya Bw Sifuna walio tayari kushirikiana na Bw Musyoka. Mbunge wa Bumula Wanami Wamboka, mwandani wa Bw Sifuna, hivi majuzi alisema hawako tayari kushirikiana na Bw Musyoka kwa sasa, akisisitiza kuwa wanataka kufanya kazi na eneo la Mlima Kenya na kumuunga mkono mgombea mmoja wa upinzani. "Hatuwezi kushirikiana na Kalonzo kwa sasa kutokana na yale aliyotufanyia kuhusu jina la Ukombozi. Kipaumbele chetu ni kufanya kazi na Mlima Kenya hadi uchaguzi, na njia pekee ya kushirikiana naye ni ikiwa upinzani utatoa mgombea mmoja wa urais, ambaye ni Sifuna," akasema Bw Wamboka. Kwa upande mwingine, kujiunga na Dkt Ruto kunaweza kumfungulia Bw Musyoka njia ya kuwania nafasi ya Naibu Rais. Hata hivyo, nafasi hiyo tayari inatamaniwa na ODM pamoja na washirika wa Naibu Rais Kithure Kindiki, hali inayoweza kuzidisha ushindani ndani ya kambi ya Rais. Mhadhiri wa chuo kikuu Profesa Lumala Masibo alisema mustakabali wa Bw Musyoka utategemea uwezo wa upinzani kufikia makubaliano kuhusu mgombea na mikakati ya pamoja. "Upinzani unahitaji kuwa na mikakati na kila kiongozi anapaswa kuwa tayari kumuunga mkono mwenzake. Ikiwa Kalonzo hatateuliwa kuwa mgombea wa urais, basi huo utakuwa mwisho wake. Akishindana na Ruto akiwa na uungwaji mkono wa upinzani au pekee yake, atashindwa vibaya. Kwa hivyo, ni bora ajiunge na Rais," akasema Profesa Masibo. Aliongeza kuwa Bw Musyoka anaweza kuwa mgombea mwenza wa Dkt Ruto ili kuimarisha uungwaji mkono wake Ukambani na kupatanisha mirengo ya ODM na washirika wa Prof Kindiki. Mchanganuzi wa masuala ya kisiasa Javas Bigambo pia alisema umri, fedha na mikakati ya Bw Musyoka vinaweza kuwa changamoto, akidai kuwa hajajenga msukumo mkubwa wa kisiasa nje ya Ukambani. "Ni rahisi zaidi kwake kujiunga na Rais, na hapaswi kumshinikiza yeyote kwa masharti magumu kwa sababu anatafuta njia ya kuendelea kuwa na nafasi katika siasa," akasema Bw Bigambo. Aliongeza kuwa kukubali kuwa mgombea mwenza wa Bw Sifuna kunaweza kudhoofisha hadhi ya Bw Musyoka baada ya miaka mingi katika siasa za kitaifa
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Wed, 28 Oct 2026 16:57:15
Mapasta kuchangisha Sh10m kufanikisha mazishi ya waliokufa ajalini Mtito Andei
MUUNGANO wa wachungaji wa kidini Mombasa umeanzisha harambee ya kuchangisha Sh10 milioni kwa ajili ya mazishi ya wenzao watatu waliofariki katika ajali ya Mtito Andei. Haya yanajiri huku shinikizo likiongezeka kwa serikali kujenga barabara ya Mombasa-Nairobi yenye njia mbili kila upande ili kupunguza ajali za barabarani. Watatu hao walikuwa miongoni mwa watu 24 waliofariki Jumapili asubuhi baada ya basi lililokuwa safarini kurudi Mombasa kugongana na lori la mizigo eneo la Kanga, karibu na Mtito Andei. "Mioyo yetu imevunjika. Kanisa liko katika majonzi, na wachungaji wanalia. Tulitumia siku mbili Mtito Andei kuwafariji waathiriwa na kutambua miili ya ndugu zetu," Katibu Mkuu wa muungano huo, Mchungaji Elijah Waini, alisema. Bw Waini alimshukuru Gavana wa Makueni Mutula Kilonzo Jr, ambaye utawala wake uliondoa malipo yote ya hospitali na uchunguzi wa maiti, ukahifadhi miili ya marehemu na kutoa magari ya kusafirisha miili hiyo hadi Mombasa kwa ajili ya kuhifadhiwa. Hata hivyo, mwili mmoja wa afisa wa polisi aliyekuwa akihudumu Mikindani, ambaye pia alikuwa mhudumu wa kanisa, bado uko katika Hospitali ya Kaunti Ndogo ya Mtito Andei. Duru zilisema kuwa uhamisho wa mwili huo unasubiri maagizo kutoka kwa idara ya kitaifa ya huduma za polisi (NPS), ingawa Taifa Leo haingeweza kuthibitisha kutoka kwa familia ya marehemu.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Wed, 28 Oct 2026 11:13:05
Waendesha boda boda 300 wapata mafunzo ya usimamizi wa fedha Namanga
Takriban waendesha boda boda 300 katika mji wa Namanga, Kaunti ya Kajiado, wamepata mafunzo ya usimamizi wa fedha ili kuwasaidia kupanga mapato yao, kulipa mikopo kwa wakati na kuimarisha biashara zao. Mafunzo hayo yaliandaliwa na kampuni ya ufadhili wa mali ya Mogo, yakilenga kuwapa waendeshaji ujuzi wa kukopa kwa uwajibikaji, kuweka akiba na kupanga bajeti kulingana na mapato yao. Washiriki walifundishwa mambo ya kuzingatia kabla ya kuchukua mkopo, kuelewa viwango vya riba na masharti ya ulipaji, kutimiza makataa ya malipo na kutafuta suluhu zinazofaa wanapokumbwa na changamoto za kifedha. Mkuu wa Mawasiliano na Uhusiano wa Umma katika Mogo, Becky Ngigi, alisema kupata mkopo pekee hakutoshi bila kuwa na maarifa ya kusimamia fedha. "Upatikanaji wa fedha pekee hautoshi. Watu wanahitaji pia maarifa na ujuzi wa kufanya maamuzi mazuri ya kifedha," alisema. Aliongeza kuwa mafunzo hayo yanalenga kuwapa waendeshaji zana za kusimamia mapato, kutimiza wajibu wa mikopo na kukuza biashara zao kwa njia endelevu. Mwenyekiti wa waendesha boda boda Kaunti ya Kajiado, Alex Gitari, alisema uelewa wa fedha ni muhimu kwa waendeshaji wanaotegemea mikopo kununua pikipiki na kupanua biashara zao. Alisema waendeshaji wanapaswa kupanga mapato yao kwa kuzingatia gharama za uendeshaji, mahitaji ya familia na malipo ya mikopo. Mafunzo hayo yanakuja wakati Kenya ikikabiliwa na changamoto ya kuhakikisha kuwa wananchi wanaopata huduma za kifedha wanazitumia kuboresha maisha yao. Mkakati wa Kitaifa wa Ujumuishaji wa Kifedha wa 2025–2028 unaonyesha kuwa asilimia 84.8 ya watu wazima nchini walipata huduma rasmi za kifedha mwaka 2024, lakini ni asilimia 18.3 pekee waliokuwa na afya nzuri ya kifedha. Sekta ya boda boda inakadiriwa kuzalisha Sh660 bilioni kila mwaka na kusaidia zaidi ya watu milioni 2.5 kupata riziki, kulingana na ripoti ya Viffa Consult kuhusu ukuaji wa sekta hiyo. Mogo imesema itaendelea kuunga mkono mipango inayohamasisha ukopaji wa uwajibikaji, usimamizi bora wa fedha na ukuaji endelevu wa biashara.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Wed, 28 Oct 2026 07:55:11
Wazee sasa kusaidia familia kutatua mizozo ya urithi
FAMILIA katika eneo la North Rift zimehimizwa kuacha mizozo ya urithi inayodumu kwa miaka mingi na badala yake kutumia upatanishi kutatua tofauti zao kuhusu mali ya wazazi wao. Mahakama imeanza kushirikiana na wazee wa jamii kusaidia familia hizo kufikia makubaliano, kupunguza mrundiko wa kesi mahakamani na kuwezesha familia kupata mali waliyorithi kwa haraka. Zaidi ya viongozi 60 wa jamii kutoka Baraza la Wazee wa Kalenjin wameidhinishwa na Idara ya Mahakama kuendeleza Mfumo Mbadala wa Kutatua Mizozo (AJS). Wazee hao wanaripotiwa kutatua zaidi ya mizozo 1,200 kupitia upatanishi katika mwaka uliopita, mingi ikihusu migogoro ya ardhi iliyodumu kwa muda mrefu. Jaji Charles Yano wa Mahakama ya Mazingira na Ardhi mjini Eldoret alisema kesi za urithi ni miongoni mwa sababu zinazochangia mrundiko wa kesi katika eneo hilo. Akizungumza Jumatatu wakati wa maadhimisho ya miaka 10 ya AJS, jaji huyo alizitaka familia kutumia upatanishi badala ya kusubiri kesi mahakamani kwa miongo kadhaa. "Ninaomba familia kukumbatia mfumo huu na upatanishi unaofanyika kwa ushirikiano na mahakama katika masuala ya urithi, badala ya taratibu za mahakama zinazoweza kuchukua miongo kadhaa," alisema. Aliongeza kuwa kesi za muda mrefu hugharimu familia pesa, huzidisha migawanyiko na kuwanyima warithi fursa ya kufurahia mali yao. Baadhi ya mizozo mikubwa ya urithi inayotajwa katika eneo hilo inahusu mali za mwanasiasa na mkulima mashuhuri Jackson Kibor na John Kiplagat Kibogy. Watoto wao wamekuwa wakizozana mahakamani kwa zaidi ya miaka 10 kuhusu mali inayokadiriwa kuzidi Sh15 bilioni. Chama cha Wanasheria nchini (LSK), tawi la North Rift, kinaunga mkono juhudi hizo na kuendesha kampeni za kuhamasisha wazee, viongozi wa dini na wadau wengine kuhusu umuhimu wa upatanishi. Mwenyekiti wa tawi hilo, Oscar Oduor, alisema mfumo huo unaweza kusaidia familia kutatua mizozo ya urithi kwa kufuata sheria. Mwenyekiti wa upatanishi Uasin Gishu, wakili Daniel Tariko, alisema makubaliano yanayofikiwa kupitia upatanishi unaohusishwa na mahakama yanaweza kupitishwa na mahakama kuwa amri rasmi. Hatua hiyo inaweza kufungua njia kwa warithi kupata mali yao kwa mujibu wa sheria. Kwa familia zinazokumbwa na mizozo, ujumbe ni kutafuta suluhu mapema kabla ya kesi ndefu kuzidisha uhasama na kuchelewesha ugavi wa urithi.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Wed, 28 Oct 2026 06:55:29
Uchungu wa familia iliyopoteza jamaa wanne ajalini
FAMILIA katika eneo la Rabai, Kaunti ya Kilifi yaomboleza jamaa wao wanne waliofariki kwenye ajali iliyotokea Jumapili eneo la Kanga lililo Mtito Andei, kwenye barabara kuu ya Nairobi-Mombasa. Kwenye mahojiano Jumatatu, Bw Mwatsuya Mutsunga alishindwa kuzuia machozi akieleza kuhusu msiba uliokumba familia yake. "Nianze kumwomboleza nani?" aliuliza kwa sauti ya chini iliyotetemeka kwa huzuni. "Mwanangu? Kaka yangu mkubwa? Mke wake? Au mwana wao pia ni damu yangu? Mtu anaanzaje kuomboleza watu wengi namna hii? Na baada ya machozi kukauka, nitawaambia nini waliosalia kama mzee wa familia hii?" aliuliza. Familia yake ni miongoni mwa zilizoathiriwa zaidi na mkasa huo ambao umegusa eneo la Pwani na kitaifa. Basi lililokuwa limebeba karibu abiria 50, wakiwemo zaidi ya wachungaji na waumini 12, liligongana ana kwa ana na lori kubwa la mizigo walipokuwa wakirejea Mombasa kutoka mazishi yaliyofanyika Lugari, Kaunti ya Kakamega. Ajali hiyo ilisababisha vifo vya watu 24. Miongoni mwa waliofariki ni kaka mkubwa wa Bw Mutsunga, Dkt Patrick Mutsunga; mkewe, Younitta Mutsunga; mtoto wao, Ndune Mutsunga; na mwanawe Mutsunga, Moses Mwadzuya. Bw Mutsunga, alisema jioni ya Jumapili ilikuwa ya uchungu kwake huku taarifa za vifo hivyo zikimfikia moja baada ya nyingine. "Nilipigiwa simu ya kwanza saa moja usiku hivi. Mwanzoni tuliambiwa kuwa kaka yangu mkubwa alikuwa amefariki papo hapo, huku mkewe akifariki alipokuwa akipokea matibabu katika hospitali moja Kaunti ya Makueni. Wengine wawili walikuwa bado hawajatambuliwa," alikumbuka. Kabla familia haijapata muda wa kukubali taarifa hizo za kwanza, naibu chifu wa eneo hilo alifika na habari nyingine za kusikitisha kwamba miili ya Ndune na Moses pia ilikuwa imetambuliwa katika eneo la ajali. "Tulivunjika moyo kabisa. Mwezi mmoja tu uliopita, mwanangu Moses aliondoka kijijini na kwenda Mombasa kumsaidia mkewe kutafuta matibabu. Sasa hayupo tena, akiwa ameacha mjane na watoto watatu wanaosoma," akasema. Kaka yake mkubwa, Dkt Patrick, alikuwa nguzo muhimu ya familia. Akiwa mtaalamu wa afya aliyestaafu, aliendesha zahanati ya kibinafsi na shule ya kibinafsi katika Kaunti ya Kwale pamoja na mkewe, Younitta. "Alinipigia simu Jumatano iliyopita kunijulisha kuhusu safari ya kumzika shemeji yake, Askofu Isaiah Giganene," alisema Bw Mutsunga. Alisema alimtakia safari njema. "Sikuwahi kufikiria kwamba hiyo ingekuwa mara ya mwisho kusikia sauti yake. Sasa nimeachiwa jukumu kubwa la kuwatunza wale aliowaacha," aliongeza. Habari za msiba zilipoenea Rabai, wanakijiji waliacha shughuli zao za kila siku na kusaidia kuweka mahema na kukaa pamoja na mzee huyo wa familia aliyekuwa akiomboleza. Waombolezaji walizunguka kutoka hema moja hadi jingine kuwafariji ndugu wa marehemu. Bw Tsuma Kanyonge, mzee wa familia, alisema kupoteza jamaa wanne katika ajali moja ilikuwa pigo kubwa kwa familia na jamii nzima. "Fikiria kupoteza tawi zima la familia kwa wakati mmoja. Tutaendeleaje na maisha?" aliuliza Bw Kanyonge. Alisema walikuwa wamesikia kupitia redio za eneo hilo kwamba kulikuwa na ajali ya magari kugongana ana kwa ana kwenye barabara kuu, lakini hawakujua kuwa jamaa zao walikuwa miongoni mwa waliokuwa ndani ya basi hilo. "Hili ni pigo kubwa, na tunamwomba Rais William Ruto kuingilia kati na kuwasaidia watoto hawa wadogo na wajane," alisema. Msiba huo umeibua tena malalamishi kuhusu hali ya usalama barabarani inayozidi kuzorota katika barabara ya Mombasa–Nairobi. Haya yanajiri wiki chache tu baada ya ajali iliyotokea Salama Oktoba 4 na kusababisha vifo vya mahujaji 17 wa Kanisa Katoliki. "Wiki mbili zilizopita tulipoteza mahujaji 17, na leo tunaomboleza wengine 23. Hali hii itaendelea hadi lini?" aliuliza Bw Kanyonge. Alizitaka mamlaka husika kuwakamata wamiliki wa magari yasiyofaa kutumika barabarani yaliyohusika katika ajali hizo, na kutambua pamoja na kuweka alama katika maeneo yote hatari kwenye barabara hiyo ili kulinda maisha ya watu. Mbunge wa eneo hilo, Bw Kenga Mupe, aliingilia kati Jumatatu asubuhi na kushirikiana na utawala wa eneo hilo kupanga usafirishaji wa miili ya watu hao wanne kutoka Makueni hadi chumba cha kuhifadhi maiti cha Hospitali ya Pandya Memorial mjini Mombasa, huku maandalizi ya mazishi yakianza.
read moretaifaleo.nation.co.ke
@taifaleo Wed, 28 Oct 2026 05:55:32
Mama akamatwa kwa kuzuia mwanawe kufanya mtihani, adai nambari '666'ni ya kishetani
MAMA mmoja mwenye umri wa miaka 38 amekamatwa kaunti ya Mombasa baada ya kumfungia binti yake nyumbani na kumzuia kufanya mtihani wa kitaifa wa KPSEA kwa madai kuwa nambari yake ya mtihani ilikuwa na tarakimu za kishetani, 666. Mama huyo wa watoto watano alikamatwa Jumanne baada ya mwanawe kukosa kufika katika kituo cha mtihani cha shule ya msingi ya Kwa Jomvu. Alidai kuwa uamuzi wake ulitokana na maagizo aliyopokea kutoka kwa Mungu. "Mimi ni mtu ninayemcha Mungu, mtumishi wake na mhubiri. Nilizungumza na Mungu, akanionyesha kuwa nambari ya mtihani wa binti yangu haikuwa sahihi," alisema akiwa katika Kituo cha Polisi cha Jomvu. Mwalimu mkuu wa shule hiyo, Bakari Mwerephe, alisema mwanafunzi huyo alikuwa amefanya mtihani wa siku ya kwanza Jumatatu, lakini mama yake akampigia simu akisema hataruhusiwa kuendelea na mitihani kwa sababu ya nambari hiyo. Shangazi wa msichana huyo aliarifu polisi na maafisa wa Idara ya Watoto, ambao walifika nyumbani saa tatu na nusu asubuhi na kumuokoa mwanafunzi huyo akiwa amevalia sare za shule. Alisindikizwa hadi kituoni na kuruhusiwa kufanya mtihani. Kamanda wa Polisi wa Jomvu, Selina Chirchir, alisema maafisa waliingilia kati ili kuhakikisha haki ya mtoto ya kupata elimu inalindwa. Binamu wa mama huyo, Juliet Ndewa, alisema familia imekuwa ikipambana na kile ilichokitaja kuwa msimamo mkali wa kidini unaoathiri watoto. Mwezi mmoja uliopita, mama huyo alikuwa ameitwa na maafisa wa watoto baada ya kuripotiwa kuwazuia watoto wake kwenda shule na kutafuta matibabu wanapougua. Mama huyo anatarajiwa kufanyiwa uchunguzi wa afya ya akili na kuhojiwa zaidi kabla ya kufikishwa mahakamani kwa tuhuma zinazohusiana na kupuuza malezi na haki ya mtoto kupata elimu. Katika habari nyingine, wanafunzi watatu wa kike wanafanya mitihani ya KJSEA hospitalini kaunti ya Bomet. Wawili walijifungua siku ya kwanza ya mitihani, huku mwingine akifanya mtihani katika Hospitali ya Tenwek baada ya kujifungua. Huko Nakuru, watahiniwa 27 ambao majina yao hayakuwa kwenye orodha rasmi waliruhusiwa kufanya mitihani maafisa wa Baraza la Mitihani la Kitaifa (KNEC) walipoingilia kati. Walijumuisha watahiniwa 11 wa KPSEA na 16 wa KJSEA. Hata hivyo, mwanafunzi mmoja wa KJSEA katika Shule ya Kionduso PAG, Kisii, alikosa mtihani baada ya kubainika kuwa hakuwa amesajiliwa. Babake, Dickson Asiago, alitaka Wizara ya Elimu ichukue hatua dhidi ya waliohusika. Wakati huohuo, usalama umeimarishwa katika maeneo yanayokumbwa na ujangili katika kaunti za Samburu, Elgeyo Marakwet, Pokot Magharibi, Turkana na Baringo ili kuhakikisha watahiniwa wanafanya mitihani bila hofu. KPSEA inatarajiwa kukamilika kesho, huku mitihani ya KJSEA ikiendelea hadi Ijumaa.
read moreRight Column Content